I
дьүһ. туохт. Үрдүк, улахан көстүүлээх буол (хол., толуу көрүҥнээх киһини этэргэ). ☉ Быть высоким и крупным, выделяться своим внушительным видом (напр., о человеке)
Үйэтин тухары лөкөйөн олорбут Тойон сыгына х төрдүттэн түөрүллэр, Былыргы дьон анаан-минээн оҥорбут Бааһыналара кэҥээн килэдиһэллэр. «ХС»
ср. кирг. лөкүй ‘быть огромным, здоровенным’
II
аат. Му ҥ у т у у с ип п ит ул ахан буур тайах, тайах аарымата. ☉ Матёрый самец лося
Мин аҕам күөгэйэр күнүгэр бөлкөй ыарҕа саҕа адаар муостаах аарыма лөкөйү эккирэппит. И. Гоголев
Уһун сотолоох аарыма лөкөйдөр айаатаан лоҥкунаталлара. Н. Босиков
ср. эвенк. локой ‘зимнее название лося-самца’

туохт.
1. Сынньанар, салгын сиир быһыынан күүлэйдээ, таһырдьа, айылҕаҕа сырыт. ☉ Гулять, совершать прогулки на природе, на свежем воздухе, прогуливаться
«Дуга курдук токуркайбын, Сайын ходуһаҕа дьаарбайабын, Кыһын көхөҕө ыйанабын», - диир баар үһү (тааб.: хотуур). Уонна мыраан аннынан Чуумпура дьаарбайыам, Мин дойдум хатыҥнара Намчыларын таптыам. С. Данилов
Халысханнаах сыырдарбар Хайыһарбын салайдым, Ыраас хаардарбар Ыллыы-туойа дьаарбайдым. П. Тулааһынап
Хата түһээн ат миинэн Хаарыс тыаҕа дьаарбайыым. Т. Сметанин
2. Иллэҥ кэмҥэр билэр дьоҥҥор, урууларгар сырыт, ыалдьыттаа. ☉ Бывать на досуге в гостях у знакомых, родственников
Тыалга хааттаран олорон таспытынааҕы ураһаҕа дьаарбайа таҕыстым. А. Софронов
Биирдэ Онохочоон Чоохоон ыалларыгар дьаарбайа барбыт. Суорун Омоллоон
Күһүөрү сайын Сэргэчээн оҥостон, өрүү-хоно, кэргэнин төрөппүттэригэр ыаллана, дьаарбайа бара сылдьыбыта. Болот Боотур
3. көсп. Араас хайысханан сыҕарый, тарҕан (туох эмэ туһунан). ☉ Перемещаться в разных направлениях, распространяться (о чем-л.)
Урукку Муссерен киэҥ килэдиспит истиэп хонууларыгар тыраахтардар дьаарбайбыттар. Эрилик Эристиин
Ол бириэмэҕэ «Пугачев Оренбурга чугаһаата» диэн кэпсээн бүтүн Россияҕа дьаарбайара. Эрилик Эристиин
Сибэкки сирэм сыһыынан Сиккиэр тыал дьаарбайар. Баал Хабырыыс

I
аат.
1. Өрүс, үрэх уу сүүрдэр үөһэ, сүүрүгүрэр сүнньэ. ☉ Русло, фарватер реки
Үрэх нэлэгэр сүлбэтин икки өттүгэр быһыт буора, үөрэммэтэх киһи хараҕар наһаа кэтирээн, халыччы кутулла сытара. В. Яковлев
Чагда тэллэҕинэн ааһар сүлбэҕэ дьүүктэ тыккырыы сытар. «ХС»
Айаннаан иһэн аллара диэки көрдөххө аҥаар өттүгэр Өлүөнэ барахсан киэҥ нэлэмэн сүлбэлэрэ килэдиһэллэр. «Кыым»
ср. казах. жүл ‘русло реки, ложе ручья; ложбина, лощина; овраг’
II
аат., эргэр. Саары оҥорорго хаҕылаан сүлүллүбүт, сылгы самыытыттан тириитин чараас түүлээх өттө. ☉ Шкура с тонкой, гладкой шерстью, снятая с крупа лошади для изготовления кожи
Хара кырааскалаах касааҥка сыарҕа иннигэр от тэлгэтэн, ол үрдүгэр кутуйах өҥө өҥнөөх сылгы сүлбэтэ тэллэхпин тэлгии уурбуттара. И. Никифоров
Уҥа диэки олорботох сордоохпун, Кэтэҕэриин диэки кэлбэтэх эрэйдээхпин, Суоһалдьыйа Толбонноох Биһигин бигээбит, сүлбэттэн тэллэҕин куурдубут Мин баарбын. С. Зверев