таһынньахтаа диэнтэн дьаһ
туһ. Килэки оҕуһун сиэллэрэн таһынньахтатан кэлэн тиэргэн таһыгар дьорос гына ыстанан түстэ. С. Маисов
Соноҕос ат, хардаран түһэн, хааман таһынньахтатара түргэнэ сүрдээх. «Чолбон»

туохт. Тугу эмэ үөһээ араҥатын, тас бүрүөтүн, хаҕын ыраастаа, хахтаа. ☉ Очищать от какой-л. оболочки, скорлупы, кожуры, лущить, шелушить
Хортуоппуйун хаҕылыы олорбут быһаҕын тыастаахтык остуолга бырахта. Огдо
Килэки көҕөн бөтүөнүн тириитин хаҕылаан ылан сиэн илибирэтэр. С. Маисов
Моркуоп аһын тас өттүн хаҕылаатахха, туһалааҕа үксэ онно барсан хаалар. ПАЕ МСТ

I
аат., эргэр. Чахчы бэриниилээх, эрэллээх, көрөр-харайар тутаах киһи (үксүн туһулууга кимиэхэ эмэ манньыйан этиигэ: эҥэлэйим; эҥэлэйим оҕото диэн ф-ҕа тут-лар). ☉ Надёжный, верный человек, кормилец (мой — обычно употр. в форме обращения: эҥэлэйим, эҥэлэйим оҕото)
Эҥэлэйим оҕото Этэ-тыына, эйэргииэккэлии олороро Бу баарга дылы эбээ! Өксөкүлээх Өлөксөй
II
аат., түөлбэ. эҥээр диэн курдук
«Оҕону бадьыыстаама эрэ», — Аана Килэкини тоҕоноҕо абырахтаах, эҥэлэйэ тырыттыбыт халтаҥ сонун сиэҕиттэн тардыалыыр. С. Маисов
Ааныска сэрэнэн оҕотун ылан көтөхтө. Түөһүгэр ыга кууста. Тоҥуо диэбиттии, сибиитэрэтин эҥэлэйдэринэн эбии сапталаата. Күрүлгэн
[Молочнай куукуна] оройуоннааҕы балыыһа куукунатын биир эҥэлэйигэр кыбыллан, үлэлии турар. «Кыым»

даҕ., түөлбэ. Бүтэһик, тиһэх. ☉ Последний, единственный, оставшийся
Норуот муусукатын кэтиир, ырытар дьоннор өттүктэрин охсунаннар, элэ сэптэргэ эргиллэн эрэллэр. Болҕомтоҕо ыланнар, дьон-сэргэ билиитигэр таһаараллар. К. Уткин
Тапталлаах тыаҕын, уугун Бас билбэт олохтоох буолан, Элэ харчыгын биэрэн туран Аны көрүөҥ ардьа туугун. ЛН ЭЭХХ
◊ Элэ сэниэ (күүс) — бүтэһик тиһэх кыах, күүс. ☉ Остаток сил
Килэки маҕыйа түһэн баран элэ сэниэтинэн кыыраппыт чохорооно чиргэл тииккэ угун төрдүнэн түстэ. С. Маисов
Сыарҕа сыҥааҕа дириҥник батары түһэр буолан, ыттар ыарырҕаталлар. Элэ күүстэринэн соһон ырычаахтаһаллар. В. Санги (тылб.). Элэтэ эһиннэ, былата быһынна түөлбэ. — күүһэ баранан, сэниэтэ бүтэн олус сылайбыт. ☉ Устать, ослабеть, выбиться из сил. Амаан-дьамаан Айаным алдьархайа Тоҕус кулугулаах Дорҕоон айан суолун Содула сутатан, Элэм эстэн, Былам быстан… С. Зверев
Төттөрү-таары мэскэйдэнэригэр күүһэ-уоҕа аҕыраата, элэтэ эстэн да эрэр. Куобах таһыыта кыайтарбата. Н. Борисов
Кини дойду сир куһа эбээт. Оттон манна олус ырааҕа бэрт буолан, элэтэ эстэн, былата быстан кэлээхтиир. И. Семёнов
ср. эвенк. элээ ‘последнее усилие’