Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кимирий

дьүһ. туохт.
1. Бүтэр түгэҕэ суох киирэн бара тур (халлаан туһунан). ☉ Уходить в безграничную даль, вглубь (о небе)
Хаарыс солко халлаан кимирийэр далайа Харах далыгар киирбэттик дириҥээбитэ. Р. Баҕатаайыскай
2. Симиллибит курдук модьу көрүҥнэн. ☉ Быть плотным, крепко сбитым
[Хардаҥ эһэ] Кэлин өттө үрдүктүҥү, Кимирийбит киппэ күөннээх. Күннүк Уурастыырап
3. көсп. Иҥсэлээхтик, олус баҕаран туран, аһаа-сиэ. ☉ Есть с жадностью, с большим аппетитом
Ньукуус өтөрүнэн аһаабатах амтаннаах аһын хайгыы-хайгыы, харса суох кимирийэр. Н. Лугинов
4. көсп. Күүскэ охсуолаа, кырбаа. ☉ Ударять, бить сильно
Сирэйин сыттыгынан саба баттаан баран, дэлби кырбаан, кимирийэн биэрбиттэр. «Чолбон»
Миигин кимирийбитиҥ курдук, кими баҕарар үлтү түнэлээн биэрэр буол. Н. Гоголь (тылб.)

кимирий-хамырый

дьүһ. туохт. Иҥсэлээхтик, тэтимнээхтик уобан-ыстаан аһаа-сиэ. ☉ Есть жадно, энергично двигая ртом, уплетать
Баай мөһөөччүгүттэн аһын ылан, сиэн-аһаан кимирийэр-хамырыйар. Н. Якутскай
[Ат] аһаан кимирийэ-хамырыйа турар. Күннүк Уурастыырап
[Оҕонньор] күөс буһан, аһаан кимирийэн-хамырыйан барбыт. Болот Боотур

Еще переводы:

кирбиилэн

кирбиилэн (Якутский → Якутский)

туохт. Арҕастан, дьураа буолан көһүн. ☉ Образовывать гребень, вытянуться в одну линию
[Долгун] Кирбиилэнэн, Кэрдиистэнэн, …… Кимирийэн, Киирэ турда. Күннүк Уурастыырап
Кириэстээх хайа арҕаһа Кирбиилэнэн турбута. С. Васильев

иҥсэтий

иҥсэтий (Якутский → Якутский)

көр иҥсэр
Кэнникинэн эр ылан илиитэ-атаҕа баран, сүгэ биитэ кылбаҥнаабытынан бөһүөнэх, эмис, ап-араҕас тууччахха ымсыырбыт, иҥсэтийбит курдук, батырҕаччы кииртэлээн, сүтэ-сүтэ күөрэйтэлээн барда. Н. Заболоцкай
Малатыылка иҥсэтийэн, Түүтэхтэммит бурдугу Тимиринэн кимирийэн, Силбиэтэннэ, обургу. А. Абаҕыыныскай

түүтэхтэн

түүтэхтэн (Якутский → Якутский)

  1. түүтэхтээ диэнтэн атын. туһ. Малатыылка иҥсэтийэн, Түүтэхтэммит бурдугу Тимиринэн кимирийэн, Силбиэтэннэ, обургу! А. Абаҕыыныскай
    Уһун оту охсоот, бурдугу быһан сонуоктуур курдук түүтэхтэнэр. ПАЕ УуАХО
  2. Хойуутук, өлгөмнүк өрөһөлөнөн таҕыс (хол., уот кыымын туһунан этэргэ). ☉ Вырываться из чего-л. (напр., об искрах огня)
    Дьиэлэр омоонноро көһүннэ. Үөлэстэн кыымнар түүтэхтэннилэр. Софр. Данилов
    Балаҕан үөлэһинэн кыым өрө түүтэхтэнэн тахсан салгыҥҥа тиэтэллээхтик хойуоллаҥныыр. В. Короленко (тылб.)
  3. Төкүнүйэн эрэр курдук тэйиэккэлээн сүүр (хол., эһэ оҕотун этэргэ). ☉ Бежать вприпрыжку, будучи маленьким, кругленьким (напр., о медвежонке)
    Маныыһыт ыттар иччилэригэр утары сырсан түүтэхтэнэн кэллилэр. Н. Лугинов
    Төннөргө сөп буолла дии санаан, Тыгырыана тутаары эккирэппитигэр эһэ оҕото сирэйин хоту куотан, ситтэрбэккэ сүүрэн түүтэхтэннэ. Болот Боотур
кутуйах

кутуйах (Якутский → Якутский)

аат.
1. Дьиэҕэ, хонууга үөскүүр уһуктаах тумустаах уһун кутуруктаах кыра кэрбээччи; оннук кэрбээччилэр уопсай ааттара. ☉ Мышь, мыши, полевки
Арай кутуйах ампаарга Ас көрдөөн түүннэри тырҕайда. С. Васильев
Ынахха мастаныахтааҕар, кутуйахха да санаммат көрсүө оҕо. М. Доҕордуурап
2. зоол. Сүнньүнэн туундараҕа үөскүүр уон биэс сэнтимиэтир усталаах кутуйахха маарынныыр кэрбээччи, кырса кутуйаҕа. ☉ Лемминг.
♦ Кутуйах иинин кэҥэтэр — куттанан-уолуйан барыах-кэлиэх сирин булбат. ☉ Опешить, паниковать
Биһиги сөмөлүөттэрбит эһиннэҕинэ, киһини өлөрбөт тыас эрэ таһаарар буомбалары быраҕаттаабыттар. Өстөөхтөр, ону дьиҥнээх буомбалар диэн, кутуйах иинин кэҥэтэ сыппыттар. Т. Сметанин. Кутуйах кутуругар кэмнээн аһыырыгар дылы — кэччэгэй дьону кутуйах курдук кэмнээн аһыыллар диэн этии. ☉ Подобно тому, как мышь ест коренья, измеряя их длиною своего хвоста (про скупого)
Кутуругар кэмнээн аһыыр Кутуйах кэччэгэйи Хасааһын булларбын эрэ Халаан ылабын. Т. Сметанин
Дьон олус кэччэгэй кэмчи аһылыктаах киһи туһунан «кутуйах кутуругар кэмнээн аһыырыгар дылы» диэн кэбиһэллэр. М. Чооруоһап
◊ Кутуйах кутуруга түөлбэ. — халба дабыдала диэн курдук
Аччыктаабыт ат өтөх аттыгар үүнэр кутуйах кутуруга оту кимирийэн-хамырыйан аһаан барар. Н. Якутскай. Кутуйах сохсото — кутуйаҕы бултуурга анаан оҥоһуллубут кыра сохсо. ☉ Мышеловка.
ср. казах. косайах, тат. кушаяк, узб. кушоёк ‘тушканчик’