несов. что I. (заставлять колебаться) биэтэҥнэт, иэҕэҥнэт, күөгэлдьит; 2. перен. (вызывать сомнение) саараҥнат, түөрэҥнэт; колебать чьи-л. убеждения ким эмэ санаатын түөрэҥнэт; 3. перен. (подрывать) халбаҥнат, түөрэҥнэт; колебать авторитет авторитетын халбаҥнат.
Русский → Якутский
колебать
Еще переводы:
долгут= (Якутский → Русский)
1) колыхать, колебать, волновать; ууну долгут= волновать воду; 2) перен. волновать, беспокоить, тревожить; ити сурук миигин долгутта это письмо меня взволновало.
пошатнуть (Русский → Якутский)
сов. что 1. айгырат, хамсат, байааттаҥнат; пошатнуть забор соппулуоту айгырат; 2. перен. (поколебать) айгырат, түөрэҥнэт, кэбирэт.
түрдэр (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тугу эмэ түрдэстэн тахсарын курдук ыксары ас, түрдэһиннэр (хол., уу үрдүн). ☉ Колебать, зыбить что-л. (напр., поверхность воды)
Аллараа сөтүөлүүр күөлгэ оҥочолоох уолаттар сырсан оҥочолорун күөнүнэн уу килбэйэр иэнин түрдэрэллэр. Н. Габышев
2. көсп. Киһини улаханнык ыххай, ыктүүр. ☉ Напирать, наседать на кого-л., принуждать кого-л. к чему-л.
Дэлби үөҕэр-мөҕөр, ыҕарыйар, түрдэрэр. Саха фольк. Саллааттары мэнээк сир-буор сирэйдиигин, түрдэрэҕин, түүрэйдиигин. С. Никифоров
Кинилэр ким маннык кымньыылаан ыксатан, түрдэрэн үлэлэтэрин бэйэлэрэ да өйдөөбөттөр. Ф. Постников
ср. алт., кирг. түрт, уйг. түртмэк, карач.-балк. тюртерге ‘ткнуть, толкнуть, подтолкнуть’
поколебать (Русский → Якутский)
сов. 1. что (заставить колебаться, качаться) тулхаҥнат, хамсат, эйэҥнэт; 2. что, перен. (расшатать) тулхадыт, айгырат, түөрэҥнэт; поколебать авторитет авторитетын түөрэҥнэт; 3. кого-что перен. (вызвать сомнение) саараҥнат, халбаҥнат.
сиксий (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тугу эмэ сиидэҕэ кутан сахсыйан сыыһын көтүт, ыраастаа (хол., бурдугу). ☉ Просеивать, очищать, пропуская через сито, решето (напр., муку)
Хантан эрэ биир кыра, суон дьахтар иһиккэ бурдук туппутунан тыаһа суохтук үктэнэн кэлэн бурдугун сиксийбитинэн барда. Амма Аччыгыйа
Аҥаар илиитинэн чабычахтаах бурдугун сиксийэн көрбүтэ алта уон биэс кутуу бурдук баар эбит. Эрилик Эристиин
Хаҥас диэки биир кыыс бурдук сиксийэн илгистэр. Н. Түгүнүүрэп
2. көсп. Биир тэҥ субуллук сахсылын, дьигиһий. ☉ Сотрясаться от частых и коротких колебательных движений, дрожать, трястись
Кыһыллар алта бүлүмүөттэрэ тэҥҥэ ытан сиксийбитинэн бардылар. Амма Аччыгыйа
Ата аа-дьуо сэлбэйэр, Суол очура сиксийэр. П. Тобуруокап
[Кулунчук] күөх кырыһынан сабыллыбыт алааһын ньуурун сытырҕалыы-сытырҕалыы, сиэлэн сиксийдэ. В. Иванов
Бүлүмүөттэр кириэстии ытыалаан сиксийэллэр. ССС
3. көсп. Биир тэҥник титирэстэтэ хамсат, илибирэт. ☉ Колебать; заставить равномерно, мелко дрожать
Улахан тыал түһэн сиксийбитэ икки хонно. Н. Лугинов
Мин эһиэхэ кэлиэҕим Үйэ тимир киэһэтигэр, Айаас тыал сэбирдэҕи Сиксийэр күһүнүгэр. И. Гоголев
Айылҕа мутукчатын, сэбирдэҕин тэбээн сиксийдэ. Э. Соколов
♦ Иһэ сиксийдэ көр сипсий
«[Ыкка] тугу да биэримэҥ, — диэтим, — иһэ сиксийдэҕинэ бэйэтэ кэлиэҕэ». В. Протодьяконов
Хара Кыыс [ынах аата] өллөҕүнэ, үрүҥ аһынан баҕас испит сиксийэр баҕайыта ини. В. Иванов
[Кэтириис:] (сөмүйэтин чочоҥнотор) Аччыктаатаххытына, искит сиксийдэҕинэ кэлиэххит. Пьесалар-1954.
ср. тув. сыкса, бур. һагшаха ‘просеять’
сайҕаа (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тугу эмэ ууга, убаҕаска уган хамсатан эбэтэр ону иһигэр кутан, кирин эбэтэр туох эмэ тобоҕун суурайан ыыт, ыраастаа. ☉ Полоскать, выполаскивать что-л. Чаанньыгы сайҕаа. Таҥаһы сайҕаа
□ Мин тиэтэл үлүгэринэн чааскылары сайҕаан халыгыраппахтаабытым. П. Аввакумов
Сууллубут таҥаһы баалынайга көтөҕөн, үрэххэ сайгыы киирдилэр. Н. Габышев
Аналлаах таҥаһы устуохха, дьэ ол эрэ кэнниттэн биристээҥкини дезинфекциялыыр суурадаһыҥҥа сайҕыахха наада. ССЫа
2. Уугунан сууй, уһааран аас (өрүһү, сүүрүгү этэргэ). ☉ Уносить, смывать что-л. (течением, волной)
Туох баар куһаҕаммыт күөлбүтүгэр таҥнары устан киирэр. Ону туох да сайҕаабат. М. Доҕордуурап
Миэхэ биир тэҥ күндү барыта Сааскы уу сайҕаабыт күөлүнүүн, Булт кэмин кэнниттэн кыһыта Хойутаан кэлбит кус үөрүнүүн. М. Хара
Муораттан тахсар долгуннар биэрэктэр туруору эниэлэрин көөрөтөллөр, биитэр бытархай таастаах кумах пляжтары сайгыыллар. САИ ССРС ФГ
3. көсп. Тугунан эмэ көччүтэн, саҥаны санатан чэбдигирт, ырааһырт (хол., киһи санаатын). ☉ Очищать, освежать, оздоровлять чем-л. возвышенным, благородным (напр., умонастроение, сознание)
Киэҥ өрүс далааннаах сүүрүгэ араас бөҕү-сыыһы уһаарарын курдук, олох көмөлүйэр күүстээх сүүрүгэ урукку быдьар-быртах быһыылары эмиэ уһааран сайҕаабытынан барбыт. А. Бэрияк
Ырыа хомойбут, саппаҕырбыт кэмҥэ санааны сайгыыр, дууһаны чэпчэтэр сүдү күүстээх. «Кыым». Сайаҕас, дьэллэм салгыным Саппаҕы-сиппэҕи сайҕаата
Күрүлэс-көлкү тыалым Күдэни-туманы күрэттэ. «Чолбон»
4. көсп. Тугунан эмэ аймаан, суурайан суох гын, сүтэр, бараа. ☉ Расстраивать, разрушать (напр., чью-л. жизнь, благополучие), губить (напр., ум, энергию), рассеивать (напр., печаль), растрачивать (напр., деньги)
[Кырасыабай кыыһы] Саалаах саха Саргытын салайбыт, Салаҥ үбү сайҕаабыт Саарба кыыл оҕотугар Сабаҕалаан саҥарыахпын …… Санаатыгар тутууһу. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Манчаары:] Саргылаах олоххун, Санаарҕаама, сайҕыам суоҕа, Кэскиллээх кэмэлдьигин, Кэрэнимэ, кэҕиннэриэм суоҕа. А. Софронов
Уолчааныам! Мин махтанабын Санаам ыарын сайҕаабыккар, Манньытаҥҥын, кыыһырдаҥҥын Аҕа дьолун амсаппыккар. С. Данилов
Сорохтор ити аһы [арыгыны] олус батыһаллар, өйдөрүн-санааларын барытын онон сайгыыллар. Н. Якутскай
5. көсп. Мээнэ сүүрдэн, элбэх көлөнү ырыар, күүһүн өһүл. ☉ Безрассудной ездой и плохим уходом измотать много лошадей (или др. упряжных животных)
[Кууһума] миинэр, көлүнэр ата уон хоммокко ыран охтоору сылдьар буолар, ат бөҕөнү сайҕаабыт, ырыарбыт. Н. Түгүнүүрэп
ср. др.-тюрк. сайха ‘разливать, наливать’, кирг. чайка ‘качать, колебать; полоскать’, тув. чайҕа ‘полощи во рту’, тат. чайкау ‘полоскать’