мохой диэнтэн атын
туһ. Түргэн [ыт] иннигэр туох эрэ мохоллон сытар. Ону өйдөөн көөртө — куобах. Суорун Омоллоон
Дьон быыһынан …… өндөҥнөөн көрбүтүм: арай моонньугар быалаах дьабарааскы, куттаммыттыы, атахтарын кумунуоҕунан кумунан баран бугуйан мохоллон сытар. А. Бэрияк

дьөгдьөй диэнтэн дьаһ
туһ. Чахчы сур бөрө - ыттан обургу, арҕаһын дьөгдьөппүт. Иһэ экчэгэр, баһа улахан, кутуругун кумунан тохтоон турда. «ХС»

кумуй 1 диэнтэн дьаһ
туһ. Ытыскын кумут. — Нина ытамньыйда, …… дьарамай саннын кумутан, дьылыйан сытта. Н. Габышев
[Сонордьут] хаспыт сиригэр куобаҕын түөрт лабаатын үчүгэй баҕайытык кумуппут, ол кэннэ үрдүнэн хаарынан көмөн кэбиспит. «Чолбон»
♦ Кутуруккун кумут көр кутурук
«Чэт, чэт, тохтоо!» — диэн хаһыы иһиллибитэ, Бөтөс буруйдаммыттыы кутуругун кумутан, …… Тэппэй хоһугар дьаадьыйбыта. Далан
Кутуругун кумутан, Күөрт муннун буорга анньан, Ыт утары сүүрэн тиийэр, Ыйылыыыйылыы үрэр. В. Чиряев
Тыҥыраххын <кумунуоххунан> кумун көр тыҥырах. Дулҕалаах кулаахтара ханна да биллибэккэ-көстүбэккэ, им-дьим бүгэн олорон хаалбыттара …… тыҥырахтарын кумунуохтарынан кумунан, истэригэр киирбиттэрэ. А. Бэрияк
[Кэтириинэ:] Хааннаах тыҥыраххын кумунан Тупсубут буолан кубулунан, Сиэмэх үөн, сидьиҥ курдьаҕа, Өссө да көҥүл сылдьаҕын?! Баал Хабырыыс

сов. что 1. (засучить) тиэр; подвернуть рукава сиэххин тиэр; 2. (согнуть) кумун, түүрэ тутун; сесть, подвернув под себя ногу аҥар атаххын анныгар кумунан олор; 3. (повредить) бүлгүрүт; подвернуть ногу атаххын бүлгүрүт; 4. (завинтить) эрийэн биэр; подвернуть гайку гайканы эрийэн биэр.

сыһ. Сыһыары, кумуна (хол., ыт кутуругун этэргэ). ☉ Прижав (напр., хвост)
Кутаа уот кутуругун Купчуруччу туттан баран, Арҕаа диэки төттөрү Адаҕыйда адьарай. М. Тимофеев-Терешкин

дьүһ. туохт. Кумуна туттан соҕус дьулурҕатык инниҥ хоту хаамп (үксүн хатыҥыр, суптугур самыылаах киһи туһунан). ☉ Ходить быстро, как бы съежившись, прижав руки к бокам (обычно о худощавом человеке с узкими бедрами). Кыыс өһүргэнэн, тэскилии охсордуу кыймыгылдьыйа турда

дьүһ. туохт. Икки дьабадьыгынан аллара диэки түс (уос туһунан). ☉ Растянувшись, опускаться по углам (о губах)
Зайцев төбөтүн быһа илгистэн ылла уонна ньамньайбыт уостарын кумунан ньимиччи туттан баран, Макар диэки хайыста. Н. Лугинов

дьүһ. туохт. Тугу эмэ гынаары гына-гына тохтоо. ☉ Намереваться, порываться делать что-л. (но остановиться из-за нерешительности)
Алексей кыраасканы ылаары дугуҥнаан баран, илиитин кумуна тутунна. А. Сыромятникова
Даайыка саһыл тыһа саҕынньаҕы Доҕолоҥ кыыска кэтэрдээри дугуҥнуу турда. «ХС»
Кырдьаҕас суор эдэркээн уол ип-итии уот хаанын иһэ охсоору, хаарга түһэн, дугуҥнуу турда. «Сахаада»

дьүһ. туохт. Кумун, холбуу тутун (хол., хотоҕой, кынат туһунан). ☉ Сомкнуть, сложить (напр., маховые перья). Өксөкүлээх буолан, Өндөл маҕан халлаан Өрөһөтүгэр өрө көтөн таҕыста, Тус хоту диэки Тумсун чулбутан, Хотоҕойун куллутан Кустук курдук Куугунуу турда. С. Васильев
△ Ыга тарт (хол., ыҥыыр холунун). ☉ Затянуть туго (напр., подпругу)
Буутайдаатым, Ыҥыырдаатым, Холун тардан куллуттум, Дьирим тардан дьиндиттим. Саха нар. той. IV

сыһ.
1. Дьигиҥнээн-чугуҥнаан, куттаммыттыы-сэрэммиттии (тутун). ☉ Боязливо вздрагивая, настороженно (держаться)
Кирик-хорук туттубут Лэкиэс …… хос иһин диэки атыллаабакка, кумунан турда. С. Данилов
Өрүү кирик-хорук туттан, …… барыттан бары дьиксинэр, саллар. Н. Лугинов
Володя хайдах кирик-хорук туттар? В. Яковлев
△ Куттаммыттыы-сэрэммиттии, уоран (көрүтэлээ). ☉ Пугливо, настороженно (оглядываться), исподтишка (смотреть)
Халытар кирик-хорук көрбүт …… Хоохойу батыһыннаран киллэрдэ. С. Данилов
— Оттон боруобалаан көрдөххө, — диэбитэ …… ысыыт кирик-хорук көрө-көрө. Н. Гоголь (тылб.)