даҕ.
1. Үс биирдиилээхтээх. ☉ Имеющий, содержащий три единицы чего-л.. Үстээх харчы
2. Үс саастаах. ☉ Трёхлетний, трёхтравый
Үнүр куордаан эмкэ киирбит Үстээх кыыһа мааматын Уун-утары сүүрэн тиийэн Омунугар кууһа түстэ. Күннүк Уурастыырап
Өлүөнэлиир өрүһүм Үрдүк хара тыатыгар Өнөрсүйэн үөскээбит Үстээх бэдэр тириитэ. С. Зверев
Болугур оҕонньор оҕото иккилээҕэр, үстээҕэр сылдьыбыт дьону өйдүү сатыыр. Н. Якутскай

аат.
1. Сыстыганнаах ыарыыга ыалдьыбыт уонна ол ыарыһахтары кытта алтыспыт дьону кылгас болдьоххо туспа араарыы. ☉ Временная изоляция заразных больных, а также лиц, соприкасавшихся с такими больными, карантин. Улахан оҕобут куордаан, кырабыт харантыыҥҥа олорор
2. Саҥа кэлбиттэри тутар, доруобуйаларын туругун көрөр-истэр пуун. ☉ Временная изоляция вновь прибывших для санитарного осмотра
1942 сыл атырдьах ыйыгар Уралга Вершеть лааҕырга кэлбиппит. Сахалар 1000 кэриҥэ этибит. Харантыын кэнниттэн уон тоҕус, сүүрбэ иккис хайыһар биригээдэлэригэр тарҕатан үөрэппиттэрэ. «Кыым»

I
быыһаа I диэнтэн холб. туһ. Кэдэлдьи алаас уонна Баатты хочото чараас тыалаах үрдүк арҕас халдьаайынан быысаһаллар. Амма Аччыгыйа
Таатта арҕаа өттө Уус Алданы уонна Чурапчы оройуонун кытта быысаһа олорор. Бэс Дьарааһын
Чурапчы оройуонугар Бахсы нэһилиэгэ утумнаахтык «аакайдыыр». Маны быысаһа сытар «аакайдыыр», уруккута Байаҕантай улууһун сабыдыалынан быһаараллар. ВМС СДО
II
быыһаа II диэнтэн холб. туһ. Тимирэ ууга баран эрэр уонна кинилэри быысаһар, биэрэктэн көрөн туран хаһыытыыр дьон айдааннара үрэх иһин эмискэ толорон кэбистэ. Н. Заболоцкай
Тиэтэйэн тиийиэххэ отууга, Сааспытын үлэҕэ барыахха! Хаптаран эрэр ээ от ууга, — Быысаһа, көмөҕө барыахха! Р. Баҕатаайыскай
III
туохт. Биир түгэнтэн атын түгэҥҥэ диэри кылгас кэминэн араҕыс. ☉ Разделяться коротким промежутком времени (о действиях, случаях и т. д.)
Биирдэрэ алталаах, биирдэрэ үстээх кыргыттарым хонугунан быысаһан куордаан өлөн хаалбыттара. В. Иванов
Мыычаар — ол батталлаах үйэ бүтэйдии нүөлүппүтүнэн өрүттүбэккэ, кинини кытта аҕыйах сылынан быысаһан ол дойдуга аттанара эрэ хаалбыт киһи. ФЕВ УТУ
IV
аат. Суон оһоҕос ортото. ☉ Ободочная кишка (средняя часть толстой кишки)
«Биһиэнэ!» — дьабадьылара, икки илиитэ хаан буолбут, быыһас ырыта олорор дьахтар хардарда. Күннүк Уурастыырап
Абыраамап ону бэлиэтии көрөөт, бүлүүдэҕэ сыһык быысаһын уура турар Малаанньаҕа тиийэр. Л. Попов
Оо, ама үүт курдук хааннаах, олус эмис кыыл быысаһыттан ордук үтүө ас суох! Сонно тута өлөрөөт, субайдаан буһарыллар. «ХС»
◊ Быыһастаах хаан — быыһаска субайдаан кутан буһарыллыбыт хаан. ☉ Якутская кровяная колбаса (ободочная кишка коровы или жеребенка, наполненная кровью)
Кутуйах Баай уус ууһу таһыйар идэлээх эбит: «Быыһастаах хааны быһа түһэн кэбиһэр сытыы быһахта оҥоруҥ!» — диэн, ону кыайан оҥорбокко таһыллаллар үһү. Саха сэһ. II