туохт. Курдуу оҥор. ☉ Делать обод, опояску летней берестяной юрты (урасы). Ураһатын оһуордуур, ойуулуур, курдуулуур, сатыы далбар иһити тиктэрэр, …… дал, күрүө, хаһаа оҥортуур. Саха фольк.
Якутский → Якутский
курдуулаа
Еще переводы:
кэрэлээх (Якутский → Якутский)
I
даҕ. Киһини умсугутар, тардар үтүө өрүттээх. ☉ Имеющий особую привлекательность, красоту
Киһи олоҕун хас биирдии кэмэ туспа кэрэлээҕин өйдүөх кэриҥнээххин. Н. Лугинов
Бу олус киэҥ, уһун сир. Кини ураты айылҕалаах киэҥ нэлэмэн иэнэ бэйэтэ туспа кэрэлэрдээх. Н. Якутскай
Атын омук тыла туспа кэрэлээх, Ону билии ураты кэскиллээх. И. Федосеев
II
даҕ.
1. Курдуулуу, кэккэлии барбыт тулалаах. ☉ Окруженный, окаймленный чем-л. темным.
2. Болдьохтоох, кэмнээх, кэмнээх-кэрдиилээх. ☉ Имеющий меру, определенную пору, срок
Кэмнээх күннэрэ киирбит, кэрэлээх түүннэрэ кэллэ, биир тумулга кэлэн түстүлэр. ПЭК ОНЛЯ I
кэрдиис (Якутский → Якутский)
аат.
1. Туох эмэ туора олуктуу кэрдиллибитэ, быһыллыбыта. ☉ Зарубка, насечка, засечка на чем-л.
Микиитэ кистээн, үгэһинэн, отут кэрдиистээх маһы оҥостон кэбиспитэ. Амма Аччыгыйа
«Үһүс кэрдиис… сэттэ кэрдиис кэрдиис аҥаара, оруобуна бэһис кэрдиис!» — уол саҥата чаҕылла түһэр (былыргы баай аһы — тары, хайаҕы — кэрдиистээх маһынан төһөтүн кэмниир). Н. Заболоцкай
2. Туох эмэ (хол., хайа) төхтүр-төхтүр, олуктана быһыыламмыта. ☉ Ступеньки, ступенчатый вид чего-л.
Олох кирилиэс кэрдииһин курдук. Амма Аччыгыйа
Кэрдиис, быллаар халдьаайылар, сирэм күөхтээх толоон иэнэ, Сибэккинэн тэтэрэллэр. Күннүк Уурастыырап
Бурхалей …… тыыны долгун кэрдииһин туора тардыалаан, үрдүк быллараат үрдүлэригэр бырахтартаата. Эрилик Эристиин
3. Туруору быһан, оҥон оҥоһуллубут ойуулар кэккэлэрэ (саха оһуорун көрүҥэ). ☉ Сочетание вертикальных геометрических рисунков — вид якутского национального орнамента, вырезаемого в основном на дереве, металле
Кэрдиис ойуулаах кэриэн ымыйаларга Араҕас арыыны кутан Уһун туску диэн Уура охсон кэбистэ. П. Ойуунускай
Кэрдиис ойуулаах кэнники сэргэҕэ кэрэ биэбит кэскилин тэрийиэҕиҥ! С. Васильев
4. көсп. Туох эмэ сайдыытын туспа олуга, олук кэмэ, сүһүөхтэрэ. ☉ Отдельный момент, этап, ступень развития когочего-л.
Эдэр сааһым үтүөтэ, Олоҕум кэрэ кэрдииһэ — Мин хомсомуол сылларым, Күлүм-чаҕыл күннэрим. Н. Харлампьева
[Дьокуускай] сүдү мөссүөнүгэр аан дойду култууратын сайдыытын бары кэрдиис кэмнэрэ көстөргө дылылар. Кини [Яков] олоҕун биир суол кэрдииһигэр түмүк оҥоһунна, кириэс туруорда. Н. Заболоцкай
◊ Таҥалай кэрдиис — таҥалай ойуутун курдук саха оһуорун көрүҥэ. ☉ Вид якутского орнамента в виде «елочки». Хабарҕа кэрдиис — курдуулуу соҕус туора кэрчиктии барар ойуулаах саха оһуорун көрүҥэ. ☉ Вид якутского орнамента в виде выпуклых, слегка округлых вертикальных узоров.
ср. тат. киртек ‘зарубка, засечка’