көр сыалдьа
Үстээх үөдэн, Түөртээх төбөт, Биэстээх бэдик буолуор диэри Кус сыгынньаҕын куталыйда, Сыайа сыгынньаҕын сырытта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бөтүҥ уолаттара — Бөдьөкөнү тутан ылан, охторон сыайатыгар хаары дэлби симэн уонна батыйанан сыайатын тырыта кэйэн кээспиттэр. Эрилик Эристиин

аат. Мэник-тэник, дуоспуруна суох киһи (үксүгэр оҕо, эдэр киһи тустарынан). ☉ Беззаботный, бездумный, несерьезный (обычно о детях и подростках), баловень, шалун
Үстээх үөдэн, түөртээх төбөт, Биэстээх бэдик буолуор диэри Кус сыгынньаҕын куталыйда, Сыайа сыгынньаҕын сырытта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Тойон сиирэхалты харбаспытынан таһырдьа батыгыратан таҕыста. Оччоҕо сүүрбэччэбин туолан эрэр бэдик киниэхэ туран биэриэм дуо? Эрилик Эристиин
Саас, биир сарсыарда, кини, уончалаах мэник бэдик, ырбаахынан таһырдьа ыстанан таҕыста. Болот Боотур
Саха борбуйун уйда да, тустубутунан барар идэтэ. Остуол аннынан сүүрэ сылдьар бэдиктэр: «Тустан көйөбүт дуо, доҕоой», — дии-дии мадьыктаһаллара кими да сөхтөрүө суоҕа. «ХС»

I
аат.
1. Ууга түһэр, аһыыр, кэтит тумустаах, атахтарын тарбаҕар сарыылардаах көтөр. ☉ Утка
Дьөгүөрдээн онтон булдунан оҕо оонньууруттан куттанар да, куһу былдьаан оҕотун хомотуон эмиэ кэрэйэр. Амма Аччыгыйа
Бараары сылдьар кустар чычаас ууга аһаан айахтарын тыаһа чабыгырас, уу тыаһа чалыгырас, саҥалара маатырҕасмээтирҕэс буолаллара. Т. Сметанин
♦ Кус быһый, ат бөҕө — олус кытыгырас уонна күүстээх киһи. ☉ Резвый, быстроногий и сильный человек
Толору толуу куҥнаах, Кус быһый, ат бөҕө оҕо Ордук буолуо этэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Манчаары Баһылай диэн алыс кус быһый, ат бөҕө киһи үөскээн эрэр. МНН. Кус (куобах) сүрэх — олус куттас киһи; куттас, хоргус. ☉ Очень боязливый человек; трус
Куттас киһи — кус сүрэх (өс хоһ.). «Дьоммут ат үрдүттэн тутта үөрэхтээхтэр дуо?.. Сатаммат... — Хайдах!.. Кус сүрэх!» — диэн Бурхалей өксөйө саҥарда. Эрилик Эристиин
Кус сүрэх! Букатын ханан да эписиэр быһыыта суох. С. Ефремов. Кус сыгынньах — букатын таҥаһа суох, ийэттэн төрүү сыгынньах. ☉ соотв. в чем мать родила
Үстээх үөдэн, Түөртээх төбөт, Биэстээх бэдик буолуор диэри Кус сыгынньах куталыйда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сылабаардара, кырдьык даҕаны, «оһох чанчыгар кус сыгынньах оҕо куталлан туран ыллаан сыыгыныыр үһү» диэн таабырынныылларын курдук эбит, оҕо саҕа. Болот Боотур. Кус уҥуоҕун уҥуохтанар — улаханнык ырбыт, дьүдьэйбит. ☉ Сильно исхудать, истощиться
Сылгыһыт Сүөдэр күнүн аайы холлон, кус уҥуоҕун уҥуохтанар. Н. Якутскай. Кус хаҥыл — айааһана, көлүүргэ, ыҥыырга үөрэтиллэ илик (сылгы туһунан этэргэ). ☉ Необъезженная (о лошади)
Ити кус хаҥылы сатаан тутуо суохпун. М. Доҕордуурап
◊ Кус аһылыга бот. — төгүрүктүҥү эбэтэр ньолбоҕордуҥу бытархай сэбирдэхтээх күөл кытыыларын бүтүннүү кэриэтэ саба үүнэр от үүнээйитэ. ☉ Ряска (водное растение)
Көлүйэлэргэ уонна күөллэргэ уу үрдүгэр көҥүл уста сылдьар дьоҕус сибэккилээх үүнээйилэр бааллар. Ол кус аһылыга [ряска] уонна куйуур от [пузырчатка]. КВА Б. Кус олоҕо бот. — биир сиртэн үүнэн тахсыбыт уһун уктаах үстүү сэбирдэхтээх, үрүҥ эбэтэр тэтэркэй өҥнөөх киистэлии бөлөхтөспүт бытархай сибэккилэрдээх силиргэхтээх бадараан үүнээйитэ. ☉ Вахта (разновидность болотного растения)
Кус олоҕо ветеринарияҕа, гомеопатияҕа эмиэ туттуллар. — Саха эмчиттэрэ кус олоҕунан тиис ыарыытын эмтииллэрэ. МАА ССКОЭҮү
ср. тюрк. куш ‘птицы’
II
тыаһы үт. т. Салгыны чыпчаххайынан (кымньыынан) быһа охсуу тыаһа. ☉ Подражание резкому короткому звуку, похожему на свист (напр., возникающему от резкого удара плетью по воздуху).