даҕ. Туох эмэ оонньууга, күрэххэ хотторуулаах, кыайтарыылаах буолуон сөптөөх (хол., балаһыанньа, оонньуу хаамыыта). ☉ Проигрышный, неудачный (напр., о положении, ситуации в игре). Сүүйтэриилээх балаһыанньа буолла

туохт. Ким эмэ этиитин сөбүлээбэккэ, хадьардаһан тыл ыһыгын, баайыс. ☉ Цепляться, придираться к словам, выражая свою неприязнь или несогласие
Сеня Ваняны сөбүлээбэт буолан мэлдьи күрүчүөктэһэр.  Күрүчүөктэһэн түһэҥҥин, киһи итэҕэйбэтэ итиннэ туох баарый? Далан
«Мин кыайыылаах тахсар иһин дьулуспутум үрдүнэн, эһиги куһаҕаннык ыатаххытына, кыайтарыылаах хаалаайамый?» — бостуук оҕонньор күрүчүөктэстэ. ОСИ КФ. Кимиэхэ да эйэҕэс, элэккэй буола сатаабат, хата, төттөрүтүн, туой туохтан эмэ күрүчүөктэһэр, мөккүһэр идэлээх. «ХС»
ср. русск. крючок в деле ‘придирка’

I
аат. Ким эмэ үбүн, баайын-дуолун күүһүнэн былдьаан ылар киһи. ☉ Тот, кто силой отнимает, похищает деньги, имущество у кого-л. [Баһылай:] Кимтэн талан-былдьаан ылан байбыт үһүбүн, хата ити гынан баран, кырдьык талааччылар, былдьааччылар атахтарыгар үҥэ сылдьыахтара. А. Софронов
Ким сымыйа суолу тутуһааччы, түөкүннүү саба түһээччи, уорааччы, талааччы хайа да үйэҕэ кыайтарыылаах хаалара олоҥхоҕо арылхайдык көстөр. ФНИ ООҮө
Хамыһаар, арыгыны талааччылары харса суох хам баттыырын тэҥинэн, арыгы саппааһын кытта эһитэлээбит. Дж. Рид (тылб.)
II
аат., эргэр. Быыбарга кыттар киһи; быыбардыыр бырааптаах киһи. ☉ Тот, кто участвует в выборах или имеет на это право, избиратель
Талыллыбыт дьокутааттар үлэлэрин туһунан талааччыларга сотору-сотору отчуоттуох тустаахтар. МАЕ КТТС

сыһыан т. Саҥарааччы этэр санаатын бэрээдэктииригэр этиллэр түбэлтэ бүтэһигин эбэтэр түмүктүүрүн көрдөрөр. ☉ Выражает субъективное определение отношения содержания какого-л. отрезка речи к общей последовательности мысли как последнего или заключающего, итогового: в конце
Тиһэҕэр, Сөдүөччүйэ хотторон ытаан бардаҕына, этиһии уурайар. Амма Аччыгыйа
Тиһэҕэр, кыайтарыылаах бэйэтэ буолан таҕыста. Күннүк Уурастыырап
Сергей Петрович, тиһэҕэр, тэйиччи дьыбааҥҥа олорор Мария Ивановна Унароваҕа тиийдэ. Софр. Данилов
◊ Кэлин уһугар (тиһэҕэр) көр кэ- лин I
Кынчалов куота сатаан баран, кэлин тиһэҕэр Джексон тойону кэтиир. Н. Якутскай
Хайаан да кэлин тиһэҕэр кыайыыга тиэрдэр бухатыырдар хорсун быһыылары оҥорууларын курдук ойууланар. Эрчимэн
Кэлин тиһэҕэр бааһынайдар аспыт бүттэ диэн илдьиттииллэр. Дж. Родари (тылб.). Тиһэҕэр тиийэ — бүтүөр, түмүктэниэр диэри. ☉ До конца, полностью
Ийэ сиргэр, төрөөбүт норуоккар тиһэҕэр тиийэ бэриниилээхтик сулууспалыырга. Софр. Данилов
Тиһэҕэр тиийэ доҕордуу буолуох. «ХС»
Младшай сержант Синцову тиһэҕэр тиийэ итэҕэйдиннэр. К. Симонов (тылб.). Тиһэҕэр тии- йэн — бүтэһигэр, түмүгэр. ☉ В конце концов, в конечном счёте
Тиһэҕэр тиийэн, убайдара эмиэ тулуйбатаҕа. Софр. Данилов
[Аркаша:] Тиһэҕэр тиийэн, мин арай эйигин, улуу ырыаһыт байааны, эрэ кууһан хаалаары гынным. С. Ефремов