даҕ., кэпс. Кыра, кыаммат, көрүүгэ наадыйар (оҕолор тустарынан). ☉ Маленький, немощный, нуждающийся в уходе, внимании (о ребёнке)
Бачча кыра ньыдьырыыска оҕолордоох эрээри, ханна тарбачыһан. Аны куурус эҥин [киниэхэ] туһалаабат кэмэ. Далан

туттул. сыһыан холб. Кэпсэтээччи этиитин кытта саҥарааччы дьэ кырдьык оннук диэн сөбүлэһэ охсорун көрдөрөр. ☉ Выражает согласие говорящего со словами собеседника, поддержку сказанного им (что и говорить)
Тугу гынаары этэҕин. Чэ ол кини сырыттын даҕаны, оннооҕор бүгүн киһи көмүллэригэр Суон Дьаакып кыыһа сылдьар ээ. А. Софронов
— Ыа, дьэ табаарынан кыраны-кыамматы кучугуратыыһылар. — Һэ, дьэ, туох гынаары этэҕин. Күндэ

1. тэҥнэс диэнтэн хай. аата. [Балыксыт оҕонньор:] Бу биһиги, дьон кырата-кыаммата, …… тэҥнэһии кэлбитин, олох уларыйбытын тугунан билиэхпитий? П. Ойуунускай
   Бу күнү [кулун тутар сүүрбэ биир күнүн] күн сааскы тэҥнэһиитэ диэн ааттыыллар. МНА ФГ
2. матем. Икки кэриҥ суолталарынан тэбис-тэҥ буолуулара. ☉ Соотношение между величинами, показывающее, что одна величина равна другой, равенство
   Икки сыһыан тэҥнэһиитэ пропорция диэн ааттанар. АТП ОАаММӨС
   Тэҥнэбили оҥоруу диэн биллибэт чыыһыла тэҥнэбили сөптөөх тэҥнэһиигэ кубулутар суолталарын барытын булуу. БАН А
   Буукубанан бэлиэтэммит биллибэт чыыһылалаах тэҥнэһии тэҥнэбил диэн ааттанар. БАН А
3. спорт. Күрэхтэһии түмүгүнэн, кыайыылаах сатаан быһаарыллыбакка, тэҥ тэҥҥэ буолан тахсыы. ☉ Исход игры, при котором не выигрывает ни одна сторона, ничья
   Иккиэммит соруга судургу этэ. Кини сүүйүүгэ, мин — тэҥнэһиигэ оонньооһун. НСС ОоО
   Тэҥнэстибит. Ити эрээри миэхэ кыайыыга тэҥнээх тэҥнэһии. СМН ТС
   Өскөтүн партнёрдартан хайалара да утарылаһааччытын хоруолугар кыайан маат биэрбэтэҕинэ, партияҕа тэҥнэһии буолар. ПВН СБК

даҕ.
1. Туоратын төгүрүччү мээрэйинэн улахан. ☉ Толстый. Суон тиит. Суон быа. Суон киһи
□ Сорох мастар суоннара сүүрбэ миэтэрэҕэ тиийэр эбит. Суорун Омоллоон
Биирдэрэ намыһах уҥуохтаах, хатыҥыр, иккиһэ өссө намыһах уонна суон. Н. Заболоцкай
Нина ийэтэ суон, бөкүнүк үрүҥ илиитинэн сүүһүттэн көлөһүнүн сотунна. Н. Габышев
2. көсп., кэпс. Намыһах, сөҥ (куолас). ☉ Низкий, густой (о голосе)
Хатанхабараан саҥата Хайыта ыстанан барда, Суостаах суон модун саҥата Дэлбэриттэн барда. П. Ойуунускай
«Тохтоо, тохтоо!» — Никита ааны сабасаба суон куолаһынан көбдьүөрдэ. Н. Лугинов
Суон күөмэйинэн дьону ыҥыран көөҕүнээтэ. С. Никифоров
3. көсп., эргэр. Сүдү, сүҥкэн, улахан. ☉ Огромный, значительный
Суох, доҕоор, Суруксут суон суолталаах, Баарысуоҕу баһыйар. А. Софронов
Уолуо суох уһун уйгу, Суоллуо суох суон соргу — Өҥ-тот бөҕө үөскээбит, Өрөгөй бөҕө үрдээбит. Болот Боотур
Уутуттан уһуктан, Суон ойуур суугунуур. Эллэй
Мусуой суон сураҕа ыраахтан-чугастан араас идэлээхтэри тардар. «ХС». Утары суолт. синньигэс
♦ Суон дурда, <халыҥ хахха> буол көр халыҥ
Эһиги суон дурда буолаҥҥыт, Ийэ сири дьолго тиэрпиккит. Күннүк Уурастыырап
Дьиэтигэр кэлэн халыҥ хаххатыгар, суон дурдатыгар — ийэтигэр үҥсээхтээбитэ. Амма Аччыгыйа
Доҕорум туһугар, Доҕорум дьолугар Суон дурда буолуоҕум, Олохпун туоруоҕум. Л. Попов
Суон сураҕыр көр сураҕыр. Хаҥалас улууһугар чугаһынан суох үрдүк дабааҥҥа турар суон сураҕырбыт дьаам — Ат Дабаан баар. Дьүөгэ Ааныстыырап
(Ким, туох эмэ) моонньо суон кэпс., көр моой. Ордук идэ оҥостооччу, Оннук киһи манна суох. Баар да буоллун, от охсооччу Тулуйуоҕа — моонньо суон. С. Тимофеев
Аҕам, ийэм кырыйдылар, уһуннук олорботторо буолуо. Сүөһүлэрэ-баайдара, атын хаалынньаҥнара суох, барыта мин суон моонньубар хаалар. «ХС»
◊ Суон сааллаахтар (моойдоохтор, истээхтэр, буруолаахтар) эргэр. — баайдар диэн хомуур суолтаҕа абааһы көрөн этии. ☉ Собирательное название всех богатых с оттенком неприязни (букв. имеющие толстый загривок (шею, пузо, дым из трубы))
[Дьэллиикэп Дьэкиим:] Бу биһиги, кыра, кыаммат-тиийиммэт дьоннор, араас тардыыны дууса баһынан араас баайдары, …… суон сааллаахтары кытта тэбис-тэҥҥэ төлүүр этибит. П. Ойуунускай
Үрдүк өһүөлээхтэринэн, суон буруолаахтарынан сылдьыаххын? Амма Аччыгыйа
Суон истээх тойоҥҥо Сордонуом кэриэтэ, Өлөрсөн, охсуһан Өлүөхпүн саныыбын. П. Тобуруокап
Онно [эргиэҥҥэ] кылаабынайдара Дьокуускай суон моойдоро Никифоровтар, Кушнарёвтар, Санниковтар эбиттэр. П. Егоров. ДТС йоҕан, йоҕун, тат. юан, алт. дьоон, уйг. йоҕан