тыаһы үт. туохт.
1. Аһыҥа, көтөр кынатын тыаһыгар маарынныыр тыаһы таһаар. ☉ Издавать мягкий стрекочущий звук, стрекотать (напр., о кузнечике)
Кынат тыаһа кыыбыргыыр, куорсун тыаһа кууһургуур, мас төбөтүгэр Тураах кэлэн олоро түһэр. Н. Якутскай
Чээлэй күөҕэ сүтэн, тунаарыйан эрэр окко аһыҥа кыната кыыбыргыыр. А. Федоров. Атахтара кытаран, кынаттарын тыаһа кыыбырҕаан, үтүө да көтөрдөр! И. Никифоров
2. Синньигэстик «кыы-кыы» диэн эрэр курдук хаһыытаан саҥар (көтөрү этэргэ). ☉ Кричать, издавая громкие звуки «кыы-кыы» (о птицах)
Мохсоҕол кыыбыргыы-кыыбыргыы өрө-таҥнары сурулуу көтөрүн кэрэхсии одуулуура. Суорун Омоллоон
Үрэх үөһүгэр мэкчиргэ саҥата иҥсэлээхтик кыыбыргыыр. М. Доҕордуурап
Кырбый куһу куоттарбыт кыһыытыттан, кыыбыргыы-кыыбыргыы, атын сир диэки көтөн ньылахачыйда. Е. Макаров
3. Синньигэс кыыкынас куоласкынан бытааннык сыыйан саҥар. ☉ Говорить тонким скрипучим голосом
Дьахтардыы куоластаах киһи тугу эрэ хардаран кыыбырҕаата, бары күлсэ түстүлэр. А. Федоров. Эҥин-эҥинник сыыбыргыыр, нууччалыы-сахалыы кыыбыргыыр. И. Бочкарев. Оскуола дириэктэрэ, күөкэйбит хачаайы киһи, сааран кыыбыргыыра иһиллэр. «ХС»

разд.-кратн. издавать скрипучие звуки; аһыҥа кыыбыргыыр кузнечик стрекочет.