Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэнэнниҥи

даҕ. Кэнэн соҕус. ☉ Слегка наивный, простоватый
Айылҕа оҕото, кэнэнниҥи Сэмэнчик эрэ сити түгэҥҥэ ситигирдик майгытыйыан сөп. Н. Заболоцкай
Таайым кэнэнниҥи көнөтүн эмиэ испэр сэмэлии санаатым. Далан
Фома уон тоҕуһун ааһан да баран, саастыылаахтарыттан ураты оҕотуҥу, кэнэнниҥи этэ. М. Горькай (тылб.)

кэнэн

  1. даҕ. Уһуну-киэҥи эргитэн өйдөөбөт, барытын наһаа көнөтүнэн өйдүүр. ☉ Наивный, простодушный
    Талбаҕа ыалтан ыалга көһө сылдьан дьукаахтаһар, быстар дьадаҥы, кэнэн Тоһуукка диэн оҕонньор баара. Амма Аччыгыйа
    Ол баайыллыбыт хабахтар уонна чуорааннар оччотооҕу кэнэн дьон санааларыгар, куһаҕан тыыны куттуур улахан ымыы буолаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап
    Норуот айымньытын мифическэй уобарастара былыргы кэнэн киһи айылҕа күүстэрин …… иччилээн өйдүүрүттэн үөскээбит. Эрчимэн
  2. аат суолт. Уһуну-киэҥи эргитэн өйдүүр кыаҕа суох, барытын наһаа көнөтүнэн өйдүүр, өс киирбэх киһи. ☉ Наивный, простодушный, бесхитростный человек, простак
    Оо, кэнэммит дэлэ дуо, ол сирбит анныгар гаас хаайтаран эҥин араастык тыаһыырын абааһы эбит диир буоллахпыт. В. Иванов
    [Маня:] Эчи судургутун, эчи кэнэниҥ бэрдин. Ол эрээри эйиэнэ үчүгэйиҥ итиннэ баар эбээт. Көнөҕүн. С. Ефремов
    «Аата бу киһини», — Ньукулай киһитэ кэнэниттэн олус бэркиһиир. «ХС»
    ◊ Кэнэн санаа — киэҥник ылан көрбөт, кыараҕас, муҥутах санаа. ☉ Наивная, простодушная мысль; ограниченная, недалекая мысль
    Максим илиитин-атаҕын кыаһылаабыт кэнэн санаа оргууй төлөрүйэн, улам холкутуйан истэ. Н. Лугинов
    О, дьэ баар буолаллар ынырык, Куту-сүрү баттыыр сэһэннэр, Эн кэнэн санааҕар хара-барык Сибиэннэр илэбодо кэлэллэр. М. Ефимов
    [Спиридон:] Ол эрэйдээх, кэнэн санаатынан, бука, …… оҕоҕут туһугар көрдөһө бардаҕа буолуо. С. Ефремов. Кэнэн үйэ (кэм) — үөрэх тарҕана илик, хараҥа, ньүдьү-балай кэм. ☉ Темный, непросвещенный век
    Урукку кэнэн үйэ ааспыта — үлэһит дьон өйдөнөн эрэр. Н. Якутскай. Былыргы кэнэн үйэҕэ хайа баай …… сир уһугар дойдуну …… мөһөөх харчыга атыылаһан ылыах этэй. А. Федоров
    монг. гэнэн, тув. кэнэн

Якутский → Русский

кэнэн

1) простой, простодушный, бесхитростный; глупый || простота, простодушие, бесхитростность; глупость; кэнэн киһи бесхитростный человек; 2) наивный; доверчивый || наивность; доверчивость; кэнэн санаа наивная мысль; оҕо кэнэнэ доверчивость ребёнка.

Якутский → Английский

кэнэн

a. naive

Еще переводы:

простоватый

простоватый (Русский → Якутский)

прил. разг. кэнэнниҥи, өс киирбэхтиҥи, аҥалатыҥы.

наивный

наивный (Русский → Якутский)

прил
кэнэн

наивный

наивный (Русский → Якутский)

прил. кэнэн; наивный человек кэнэн киһи.

судургу

судургу (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Кэбэҕэстик өйдөнөр, оҥоһуллар, толоруллар, уустуга суох, боростуой. ☉ Легкодоступный для понимания, выполнения, несложный, нетрудный
    Оҕонньор чөмчөкөтүн иһигэр буһаран таһаарбыт былаана сүрдээх судургу буолла. Амма Аччыгыйа
    Кэриэс хаалларыам эйиэхэ Мин судургу муудараһы: Киһилии буолаар киһиэхэ, Таптаар дууһа ырааһын. С. Данилов
    Аан бастаан тэлэн айанныыр суол куруутун ыарахан, оттон төннөр суол төһөҕө да чугас, судургу. Далан
    Ол да буоллар судургу кэпсэтии туох да түмүгэ суох хаалбата, син булан түмүгүн быһаардылар. Эрилик Эристиин
  3. Атыттартан туох да уратыта суох, көннөрү. ☉ Ничем не выделяющийся, обыкновенный
    Ас түннүккүн. Сырдаата, Үүннэ судургу сарсыарда. Н. Харлампьева
    Долгутта ити кэрэ, Бэрт судургу түбэлтэ, Ийэм миигин хаһан эрэ Ити курдук сыллыыр этэ... И. Гоголев
    Суруйбутум буолуо сүүһүнэн Судургу автографтарбын. И. Федосеев
  4. Ураты киэргэтиитэ, тупсарыыта, уустугурдуута, дэгэтэ суох, боростуой. ☉ Безыскусный, незамысловатый, невычурный
    Судургу баҕайы уонна сирийэн көрдөххө, дьэ дьиэ да дьиэ! [оскуола бырайыага]. Кылаабынайа, кыра да уустугурдуута, соһуччута суох судургу баҕайы. Н. Лугинов
    Яранга иһигэр киирбиппит — Барыта өскүөрү, судургу: Тулалыы тилийэ тэлгэммит Көп тэллэххэ олоруу. С. Данилов
    Бу ырыа наһаа судургу, дорҕооннор дэхсилэһиилэрэ букатын суох ырыата. В. Короленко (тылб.)
  5. Уустуга суох, боростуой састааптаах. ☉ Элементарный по составу, простой
    Рифмаҕа биирдии тыл дьүөрэлэһэр буоллаҕына, ол судургу рифма буолар. ВГМ НСПТ
    Форматынан көрөн түһүгү (падеһы) төрүт уонна ойоҕос, судургу уонна тардыылаах диэн араарыллар. ВИП СТПС
  6. Көнөтүнэн сылдьар, киитэрэйэ, сирэй көрбөҕө суох. ☉ Открытый, бесхитростный, нелицемерный
    Ууһут ат курдук судургу киһи (өс хоһ.). [Хаамарап] кимиэхэ да туох да куһаҕаны саныыры билбэт, судургу киһи. А. Фёдоров
    Георгий Осипович көнө, судургу майгылааҕа, туохтан эмэ хомойдоҕуна онтун тута биллэрэрэ уонна «эн оннук-маннык этиҥ» диэн сыһа-соһо сылдьыбат этэ. ВНГ ГОПХ
    △ Ону-маны уустугурдары сөбүлээбэт, айгыстымтыата суох. ☉ Неприхотливый, бесхитростный
    Кинилэргэ, ыраатар дьон быһыытынан, ас-өйүө тэринэр суох, судургу дьон. Эрилик Эристиин
    Биһиги сорохпут улдьаабытыгар тэптэрэн уонна кини судургутунан туһанан, дьиэтигэр, наадыйдыбыт да, хаһан баҕарар көтөн түһэр үгэстээхпит. СДТА
    △ Кэнэнниҥи өс киирбэх. ☉ Простодушный
    Силтэһин курдук биир тылы сатаан саҥарбат кэнэн, судургу киһиэхэ өссө түбэһэ илигэ. Күннүк Уурастыырап
    Олус көнө, кэнэн, судургу, оннук-маннык диэн саҥарбат-кэпсээбэт, үлэтэ булт эрэ курдук буолар. Саха фольк. [Маня:] (күлэр). Оо, дьэ уол да бөҕөҕүн ээ. Эчи судургутун, эчи кэнэниҥ бэрдин. С. Ефремов
    2
    сыһ. суолт., көр судургутук. Миигин мунньахха тиэтэтэллэр, эн наадаҕын судургу эттэргин. М. Доҕордуурап
    Тэрэнтэй ити ыйытыытыгар Мөрүөн балачча саҥата суох олорбохтоон баран, судургу хоруйдаата. Д. Таас
    Үөлээннээхтэрэ утары кэпсэтиигэ судургу Охоноон диэн ыҥыраллар. «ХС»
    ◊ Судургу этии тыл үөр. — холбуу этииттэн арааран, биир туһаан уонна кэпсиирэ ситиминэн үөскэтиллэр этии. ☉ Простое предложение
    Холбуу этиигэ киирэр хас биирдии судургу этии бэйэтэ тутаах чилиэннэрдээх. ПНЕ СТ
    Судургу этиилэртэн холбуу этиини оҥорон, үөрэнээччилэр судургу уонна холбуу этии уратыларын түргэнник билэллэр. СОТТЛ
    ср. монг. сидурҕу ‘прямой, откровенный, искренний, корректный, честный’
наивность

наивность (Русский → Якутский)

ж. кэнэн быһыы; кэнэнэ; детская наивность оҕолуу кэнэн быһыы.

көнө

көнө (Якутский → Якутский)

I
даҕ.
1. Токуруйбатах, өҕүллүбэтэх. ☉ Не имеющий изгибов, искривлений, прямой
Сабачча үс көнө тоһоҕото булан киллэр эрэ. Амма Аччыгыйа
Оксана имигэс, синньигэс бииллээҕэ, көнө уҥуохтааҕа, буспут отон курдук уостааҕа, толору түөстээҕэ. Суорун Омоллоон
Хойуу хара хааһа өрө сыҕаллыбыт, кырыылаах көнө муннугар биллэрбиллибэт эбирдэрдээх. Л. Попов
2. Үөһэ-аллара түһүүтэ суох, оллураболлура суох; дэхси. ☉ Не имеющий впадин и возвышений, ровный; гладкий
Дьаарбаҥ — олус көнө хонуулаах от үрэх. Бу остуол ньуурун курдук көнө кырдалга кылыйан кыыралдьытар, тустан туурута илгиэлэһэр, сырсан бөтөҥкөлөһөр үчүгэй да этэ. А. Бэрияк
Көнө ньуурдаах куйаар. Баал Хабырыыс
3. көсп. Албына-көлдьүнэ, үөнэ-күрдьэҕэтэ суох; судургу. ☉ Непритворный, бесхитростный, простодушный, правдивый; простой, прямой
Олус көнө, кэнэн, судургу, оннук-маннык диэн саҥарбаткэпсээбэт, үлэтэ булт эрэ курдук буолар. Саха фольк. Саха үлэһит, көнө, кырдьыксыт норуот. И. Федосеев
Дьөгүөр оҕонньор, бэйэтэ сүрдээх көнө, ойоҕун тылыттан тахсыбат намыын оҕонньор этэ. И. Никифоров
Байбалы тимир ууһунан үлэлииригэр эппитэ. Онуоха көнө баҕайы киһи төттөрү этэ барбатаҕа. «Кыым»
♦ Көнө суобаһынан (сүрэҕинэн) — чиэһинэйдик, көнөтүнэн. ☉ Честно, искренне
[Быыпсай:] Мин бэйэм син уонтан тахса сыл көнө сүрэхпинэн, үтүө суобаспынан күн судаарга сулусуу гыннаҕым дии саныыбын. П. Ойуунускай
Үлэлээбитин курдук көнө суобаһынан үлэлиирэ. Д. Таас. Көнө сүнньүнэн — 1) иннинэн буолан, мөккүспэккэ, өһөспөккө. ☉ Не пререкаясь, покорно, послушно (делать что-л.)
Биирдэ эмэтэ хараххын уһулу оҕустахха көнө сүнньүгүнэн үлэлиир буолуоҥ, — диэт, сытыыкан киһи биллэриктэн аан диэки эргилиннэ. М. Доҕордуурап; 2) бэрээдэктээхтик, сиэри кэспэккэ. ☉ Порядочно, честно, по совести, не нарушая норм этики, морали (держаться, жить и т. п.)
[Эмээхсин:] бэйэлэрэ кырыыланар буолбуттарын кэннэ, оҕонньор итинник да буолуон сөп эбит, кимиэхэ хайҕатаары көнө сүнньүнэн сылдьыай диэх курдук саныыра. Д. Таас. Көнө сүрүннээх — кырдьыгынан сылдьар; сабыдыалга охтубат, бэриммэт. ☉ Бесхитростный; правдивый; не поддающийся влиянию кого-л., имеющий твердые принципы
Кырдьыгы тутуһан туруору киирсиһэр буолан, бэйэтинии көнө сүрүннээх дьоҥҥо сөбүлэтэр. П. Аввакумов. Көнө сүрэхтээх — албына-көлдьүнэ суох, чиэһинэй. ☉ Честный, искренний, непритворный
Саамай ордук киһи диэн тус бэйэтэ көнө сүрэхтээх, сэмэй, үлэһит киһи аата буолар. Амма Аччыгыйа
Бу дойду дьоно үтүө санаалаах, бары даҕаны көнө сүрэхтээх дьоннор. Н. Чернышевскай (тылб.). Мас <хайдыбытыныы> көнө кэпс. — кэнэнниҥи судургу, көнө майгылаах; өс киирбэх. ☉ Наивно-простодушный; бесхитростный, доверчивый
Дойдуларыгар тыаҕа, Даайалаах удьуордара мас көнөлөрүнэн сураҕыраллара. Софр. Данилов
Кэтирииһи, баҕар, тиийиммэт-түгэммэт кыһалҕатыттан туһаммыта буолуо диэн уорбалыаҕын бэйэтин үөскээбит айылҕатынан кини мас хайдыбытыныы көнө киһи буолуохтаах. НС ОК
◊ Көнө муннук көр муннук
Сиргэ көнө муннугу оҥорорго эккер диэн прибор туттуллар. ВНЯ М-5
Көнө оһоҕос көр оһоҕос. Ыт куртаҕа, үүтүнэн иитээччилэр үгүстэригэр курдук, биир кутуйалаах, оһоҕоһо синньигэс, суон уонна көнө оһоҕосторго арахсар. ББЕ З
Көнө суолта көр суолта. Тыл көнө уонна көспүт суолталаах буолар. ПНЕ СТ
Көнө толоруу көр толоруу. Төрүт түһүккэ турар аат тыл, көһөр туохтуурунан салаллар буоллаҕына, этиигэ «тугу?» диэн ыйытыыга хоруйдуур уонна көнө толоруу буолар. ЧМА СТСАКҮө
тюрк. көни
II
туттул. сыһыан т. Инники этиллибитинээҕэр маннык гыммыт ордук диэн суолталаах. ☉ Выражает предпочтительность какого-л. действия (правильно, верно; лучше, чем...)
Аччыгый тойону көрсүөх кэриэтэ, аччыгый абааһыны көрсүбүт көнө (өс хоһ.). Хоноһону аһаппакка таһаарыах кэриэтэ, үөхпүт көнө (өс хоһ.). Иһээччи буолуох кэриэтэ Күн анныгар Көстүбэтэх көнө. А. Софронов

простак

простак (Русский → Якутский)

м. разг. кэнэн киһи, көнө киһи-

провинциальный

провинциальный (Русский → Якутский)

прил. 1. уст. кытыы, кытыы сир; провинциальный город кытыы куорат; 2. перен. (наивный, простоватый) кэнэн; провинциальные нравы кэнэн майгы.

невйнностьж.

невйнностьж. (Русский → Якутский)

  1. (невиновность) буруй суоҕа, буруйа суох буолуу; 2. (наивность) кэнэн быһыы, кэнэнэ; 3. (девственность) ырааһа, айыыта-харата суоҕа.
провинциал

провинциал (Русский → Якутский)

м. 1. уст. провинция олохтооҕо, тыа олохтооҕо; 2. разг. (простак) кэнэн киһи.