туохт. Отордоох буол. ☉ Иметь отор (временное осеннее жилище)
Оһолго оҕустарбат Киэҥ Онолуйа хотуҥҥа отордонон, Улаанын уйгутун Олооччулаах атаҕынан оломноон, Кэрэтин кэһиитин Кэтинчэлээх атаҕынан кэһэн, Бухатыыр киһи олорбут. Суорун Омоллоон

аат. Сукуна эбэтэр түүлээх таҥаһынан тигиллибит этэрбэс (саппыкы) иһинэн кэтиллэр халыҥ ичигэс наскы. ☉ Суконные или меховые толстые носки, надеваемые с торбасами, сапогами
Ытык тириитэ сыалдьалаах, сут тириитэ сутуруолаах, кэрэх тириитэ кэтинчэлээх [ойуун]. П. Ойуунускай
Ийэлэрэ эрдэ туран Саадьаҕай ньирэй Кэтинчэни, Кыра дьааһыкка лэппиэскэни Кырыытынан дьаптайда. С. Васильев
Ийэтэ күһүн-саас эрэһиинэ саппыкы иһинэн кэтиэ диэн, түрүкүөнэн кэтинчэ тиктэ. Багдарыын Сүлбэ
♦ Кэннэ кэтинчэ да буоллун — билигин эрэ үчүгэй буоллун, кэнникитэ куһаҕан да буоллун, онно кыһаныллыбат. ☉ Будь что будет; соотв. главное — прокукарекать, а там пусть хоть не рассветай; после нас хоть потоп; а там хоть трава не расти
[Күлүк:] Биһиги киһи кэнникитигэр кыһанааччыбыт суох. Бэйэбитигэр эрэ үчүгэй буоллун. Уонна кэннэ кэтинчэ да буоллун. А. Софронов
Кэннэ кэтинчэ да буоллун, мэлдьэһэн килэритэн иһэр табыллар. М. Попов
<Баккы быта баска>, кэтинчэ быта кэтэххэ ытынна көр баккы. Кэтинчэ быта Кэтэххэ ыттаҥҥын, Баһырҕас быта баска ыттаҥҥын, Илин былдьастаҕым оҥостоҥҥун …… Кэлэн тураҕын дуо? Д. Говоров
Олох уларыйан, кэтинчэ быта кэтэххэ ыттан эрэр. Р. Кулаковскай

1. даҕ.
2. Кубархай сиэллээх, кутуруктаах өлкөкү кэрэ, сырдык көҕөччөр (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Чалый со светлыми гривой и хвостом (о масти лошади)
   Хара убаһа хаспыт, улаан убаһа уулаабыт үһү (тааб.: анньыы). Уулаах таҥхайбыт быһыылаах, тараах туйахтаах улаан аты сэргэттэн сүөрэн ылла. Эрилик Эристиин
   Тураҕас биэбит Тунаҕа барҕардын, Улаан биэбит Уйгута дэбилийдин! С. Васильев
3. Сырдыктыҥы бороҥ, кубархай. ☉ Светло-серый
   Хотугу өрүс хастаммыт улаан мууһунан туундара суола уҥуоргу кытылга тыргыллар. Н. Габышев
   Буруо өҥнөөх улаан былыттан холку баҕайытык аны хаар түһэн намылыйда. «ХС»
   Дьиэ куоската баччааҥҥа диэри Африкаҕа ордон сылдьар дьиикэй улаан куоскаттан үөскээбитэ. ББЕ З
4. аат суолт. Улаан дьүһүннээх сылгы. ☉ Лошадь чалой масти со светлыми гривой и хвостом
   Уруута-тарыыта тэрий, Уҥа-хаҥас өттүгэр Улаанна охторууй! П. Ойуунускай
   «Оттон атым? Ханнаный миэнэ улааным?» — диэн баран, соһуйбуттуу тула көрөбүн. Н. Заболоцкай
   Маша аҕатын улаана айаннаан туйаҕын тыаһа лаһыгырайар. М. Доҕордуурап
   ♦ Кэрэ кэһиитэ <улаан уйгута> көр кэһии I
   Улаанын уйгутун Олооччулаах атаҕынан оломноон, Кэрэтин кэһиитин Кэтинчэлээх атаҕынан кэһэн [Бухатыыр киһи олорбута]. Суорун Омоллоон
   ◊ Кугас улаан — сиэлэ, кутуруга сырдык, атына кугас (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Рыжий со светлыми гривой и хвостом (о масти лошади). Кыһыл улаан — сиэлэ, кутуруга хараҥатыҥы, бэйэтэ кытаран көстөр бороҥ (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Красновато-серый с тёмными гривой и хвостом (о масти лошади). Саһыл улаан — сиэлэ, кутуруга сырдык, бэйэтэ саһархайдыҥы (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Светло-соловый со светлыми гривой и хвостом (о масти лошади). Сырдык улаан — сиэлэ, кутуруга сырдык, сиһин ороҕо, ойоҕосторо кытархайдыҥы (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Красно-соловый со светлыми гривой и хвостом (о масти лошади). Улаан ньуур фольк. — олоҥхо геройун ыраас сэбэрэтин, кэрэ дьүһүнүн хоһуйар уларыйбат эпиитэт. ☉ Постоянный эпитет, описывающий красивый облик героев олонхо
   Ону баара [Бодойбо көмүһүн] Улаан ньуурдаах, Уус-уран санаалаах, Уу дугуй сүһүөхтээх Урааҥхай киһи Уһуннарбакка [булла]. Өксөкүлээх Өлөксөй
   [Кыыс Ньургун — Буура Дохсуҥҥа:] Тоҕо урааҥхай оҕото эрээри, улаан ньуургун уларытан, одун халлаан улаҕатыттан орулуостуу ордоотоон түстүҥ? Эрилик Эристиин
   Эттээх бууппун эрэнэммин Эргэ барбатах иэдээммин, Улаан ньуурбун улаатыннаран Олохпун булбатах муҥмун. С. Зверев. Улаан сиэр — бэйэтэ кугастыҥы бороҥ, сиэлэ, кутуруга хараҥа (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Саврасо-серый с тёмными гривой и хвостом (о масти лошади)
   Кини улаан сиэр буолуохтаах этэ дии саныыр. Н. Босиков
   Улаан сиэр сылгыны үгүстүк улаан дииллэр. КДьА
   Улаан сылгы көр сылгы. Улаан сылгы уу хаһата Утахтанан, олус уойбут. Эллэй
   ср. монг. улаан ‘красный; алый; румяный’