Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэҕий

туохт.
1. Төбөҕүн умса туттан баран эмискэ кэннин диэки бырах, өрө хантах гын. Откидывать назад, вскидывать (голову)
Симэхсин эмээхсин …… торбос баттаҕа бэргэһэтин туура кэҕийэн кэбистэ. ПЭК ОНЛЯ I
Хайа тарааммыт уһун баттаҕын өрө кэҕийэн үрэл гыннарда. Амма Аччыгыйа
Ыран-сылайан иһэр аттар, ити биһиэннэрэ саҥарсаллар диэбиттии, төбөлөрүн өрө кэҕийэн, сэргэхсийэ түһэллэр. Эрилик Эристиин
2. ахсарб. Көтөҕүллэн туран элбэҕи тохтообокко саҥар-иҥэр, кут-сим. Говорить много, долго, возбужденно
Кини даа буоллар Кистэлэҥнээҕин сыыһын Кэпсээнипсээн Кэҕийэн кэбистэҕэ. П. Ойуунускай
Хайа, Хааһахтыыр ойоҕун араарбытын курдук, эйигин эмиэ араҕыс дии-дии кэҕийбэтэ дуо? Амма Аччыгыйа
Араатар үөһэ араатар кэҕийдэ. Софр. Данилов
ср. тат. диал. кэгү ‘кивать’, кирг. кэйкэндэ ‘запрокидываться назад (о голове); важничать’

Якутский → Русский

кэҕий=

1) откидывать голову назад; 2) перен. разг. много и безостановочно говорить, ораторствовать.

эҕий-кэҕий=

образн. то вытягивать, то втягивать шею.


Еще переводы:

кэҕилдьий=

кэҕилдьий= (Якутский → Русский)

разд.-кратн. от кэҕий =.

кэҕис

кэҕис (Якутский → Русский)

кэҕис гын= момент. от кэҕий = вдруг, внезапно откинуть голову назад.

кэҕийтэлээ

кэҕийтэлээ (Якутский → Якутский)

кэҕий диэнтэн төхт
көрүҥ. Устунан кэтэҕинэн тиэрэ кэҕийтэлээн, саннын хамсатан, …… илгистэн хоххуллар. Күннүк Уурастыырап

кэҕийбэхтээ

кэҕийбэхтээ (Якутский → Якутский)

кэҕий диэнтэн тиэт
көрүҥ. Оҕонньор уотун кытыытыгар олорунан мэлиир табаҕын дьэ сыҥсыйда уонна өрүтэ кэҕийбэхтээн баран, наһаа улаханнык ытырдан тоҕо барда. Амма Аччыгыйа
Сылгы чыычааҕа көтөн кэлэн бүтэй баҕанатыгар олорор, кэтэҕинэн кэҕийбэхтиир. Амма Аччыгыйа

кэҕис

кэҕис (Якутский → Якутский)

кэҕий 2 диэнтэн холб. туһ. Суолунан кулаакка утары Бандьыыттыыр Хабырыыс уол кэлэр
Үөрүүнэн кулаактыын хардары Хап курдук кэпсэтэн кэҕиһэр. Эрилик Эристиин
Утарыта көрсүспүт суол дьонун быһыытынан кэпсэтэн кэҕиһэн киирэн барбыттар. ҮҮА

кэҕиһий

кэҕиһий (Якутский → Якутский)

кэҕий диэнтэн хамс
көстүү. «Ээ, харчы диэн тыл күндүтүк иһиллэр суол», — дии-дии Иван уус кэҕиһийэн кэллэ. М. Доҕордуурап
Баһай айаҕын киэҥник атан, төбөтө кэҕиһийэн, кэлэҕэйдээн бабыгыраата. В. Протодьяконов

кэҕис гын

кэҕис гын (Якутский → Якутский)

кэҕий диэнтэн көстө түһүү. Дьахтар кинини көрөөт биллэ, мичик гынна, биллэр-биллибэттик кэҕис гынан дорооболосто. Болот Боотур
Оҕонньор …… Микиитэ диэки кэҕис гынан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Куударалаах хойуу баттаҕа саба түспүтүн кыйахаммыттыы кэҕис гынан кэбиһитэлээтэ. М. Доҕордуурап

кэриирин

кэриирин (Якутский → Якутский)

көр кэриир
2
Эн даҕаны эрэ суох кэриирин субу курдук сылдьарыҥ сөбө суох. ПЭК ОНЛЯ IV. Суптутун суунан субуруйар, Таптыырынан тараанан тарайар, Кэриирин киэргэнэн кэҕийэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кытарар былаахпыт кый үөһэ, Кырыыстаах сирдэри сырдата Кэриирин тыалыра умайда. Күннүк Уурастыырап

хаххылын

хаххылын (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Сахсыллаҥнаан хамсаа, эйэҥэлээн хаамп. Двигаться, покачиваясь, подпрыгивая, подскакивая вверх
Ата үөрбүт-көппүт курдук сиэлэн хаххылынна. Е. Неймохов
Халлаһыйбыт ат хаххыллан Хааман кэҕийэн кэллэ. С. Васильев
Көлөһө бөҕөтө эргийэр, иэччэх бөҕөтө эйэҥэлиир, хаххыллар. Г. Колесов

алҕарыт

алҕарыт (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Иһиттэн аллан, өтөн ньалҕарыйан тахсар гына уот, тотор-аһат; байылыат, тот олоҕу тэрий. Закармливать, обильно накормить; обеспечивать зажиточную, богатую жизнь. [Сүөкүлэ:] Эн арыы-сыа алҕарыппытыҥ холоон дии уонна күн тура-тура оройуоҥҥа бастыҥ бэрэссэдээтэлбин диидии араатардаан кэҕийиэҥ. А. Федоров. Тэҥн. чалҕарыт