Якутские буквы:

Якутский → Русский

кэҥсик

пригарь, привкус гари, дыма; кэҥсик амтаннаах үүт молоко с пригарью.

Якутский → Якутский

кэҥсик

I
аат. Кэҥэрии иһэ. ☉ Основание носа, внутренняя часть переносицы
Чэйим кэҥсикпэр таҕыста. СГФ СКТ
II
аат. Туох эмэ умайбыт-кэриэрбит буруотун сыта. ☉ Запах гари, дыма
Уокка бырахтахха кэҥсик тахсыбат (өс хоһ.). Абаҕаны буорах күөх буруота үллэйдэ, буорах кэҥсик сыта тунуйда. Амма Аччыгыйа
Дьиэ иһэ буруо кэҥсик сытынан туолла, туора-маары түспүт уоттаах хардаҕастар үтэһэлээх лэппиэскэни сиэн эрэллэр. М. Доҕордуурап. Күөл үрдэ бүтүннүү буруо буолла, кэҥсик сыт сабыта биэрдэ. А. Алдан-Семенов (тылб.)
уйг. каҥсик

кэҥсик-муҥсук

кэҥсик II диэн курдук
Кэҥсик-муҥсук сыттардаах, Кэдьэрэ дьоруо аттардаах, Киллэм-Хаҥалас оҕолоро, Кэккэлээхпин билэннэр кэлбэт-барбат буоллулар. Саха нар. ыр. II
Кэлтэгэй кэскиллээх Кэй бараан дойдутун Кэриэ-хоруо дьүһүннээн, Кэҥсик-муҥсук сыттаан, Кэдэрги киэптээн, Киирэн баран испитэ эбитэ үһү. Күннүк Уурастыырап
Онтон хайдах эрэ кэҥсик-муҥсук, эмиэ даҕаны олус үчүгэй дыргыл сыттар биллэн ааһар буоллулар. Д. Апросимов

Еще переводы:

запахнуть

запахнуть (Русский → Якутский)

сов. чем сыттан, сыттыйан бар; запахло гарью кэҥсик сыттанна.

гарь

гарь (Русский → Якутский)

ж. 1. (горелое) кэриэ, кэҥсик сыт; пахнет гарью кэҥсик сыт биллэр; 2. (нагар) кэһиэх, кир; гарь на дне котелка солуурчах түгэҕин кэһиэҕэ.

көҥсүк

көҥсүк (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Ол-бу сытыйыытыттан тахсар ыар сыт. ☉ Вонь, зловоние от гниения чего-л.. Тэҥн. кэҥсик II

кэриэ-хоруо

кэриэ-хоруо (Якутский → Якутский)

даҕ. Уот сиэн хараарбыт, тордоҕурбут. ☉ Обугленный, почерневший
Кэриэ-хоруо дьүһүннэр буоллулар, кэҥсик-муҥсук сыттар тунуйдулар. Күннүк Уурастыырап

күҥкүлүйүү

күҥкүлүйүү (Якутский → Якутский)

күҥкүлүй диэнтэн хай
аата. Күөх от сытыы сыта ботуруоннар буорахтарын кэҥсигин уонна тааҥкалар бэнсииннэрин күҥкүлүйүүтүн улам-улам сабырыйан барар. В. Быков (тылб.)

бэкис

бэкис (Якутский → Якутский)

бэкий диэнтэн холб. туһ. [Кэтириис:] Оо-оо! Бу кимнээҕий? Хапхарыы-ы хара баҕайылар бэкиһэн тураллар ээ, миигин көрө-көрө күлсэллэр. А. Софронов
[Хатан Тэмиэрийэ:] Абааһы аймаҕа Айманнын даҕаны, Кэрэх кэҥсигин, Кэҥэрдиитин сытын, Бэкиһэ сытыйан, Бэрсибэт этилэр... П. Ойуунускай
Ааҥҥа бэкиһэн турар дьон ол аайы [Молотоох киһини өлөрбүтүттэн] кыһамматахтара. Н. Заболоцкай

күҥкүлүй

күҥкүлүй (Якутский → Якутский)

туохт. Куһаҕан, ыар (киһи аҕынньыта төллүөх) сытынан аҥылый. ☉ Издавать дурной запах, вонять, смердеть
Хайа, доҕоор, оттон айаҕын сыта күтүр күҥкүлүйэ сытыа суоҕа дуо? Суорун Омоллоон
Кинээс итини [үгэргээһини] бэйэтигэр ылынан, аҕылаан эрэ кэбистэ, айаҕыттан арыгы сыта күҥкүлүйэр. М. Доҕордуурап
Биһиги салгыммытыгар сайыҥҥы сибэкки арамаата дыргыйар, кинилэр салгыннарыгар сэрии дьааттаах, өлүк кэҥсик сыта күҥкүлүйэр. Т. Сметанин

кэдьэрэ

кэдьэрэ (Якутский → Якутский)

кэдьэрэ дьоруо нор. поэз. — икки уҥа эбэтэр икки хаҥас атахтарын түргэн-түргэнник хардары-таары тэҥҥэ ылаттаан, үҥкүүлээн эрэр курдук өрүтэ кэҕийэн айанныыр (ат). ☉ Лошадь, которая бежит легко, красиво, грациозно, вынося одновременно то обе левые, то обе правые ноги, иноходец
Кэҥсик-муҥсук сыттардаах, Кэдьэрэ дьоруо аттардаах, Киллэм-Хаҥалас оҕолоро, Кэккэлээхпин билэннэр Кэлбэтбарбат буоллулар. Саха нар. ыр. II
Симэхтээх кыырта маҥан Кэдьэрэ дьоруо атынан, Холкуос кыыһа сүктэн эрэр, Кэмчиэркэйэр, имэ кэйэр. И. Федосеев

кэриэ

кэриэ (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Уот салаан, сиэн кыратык хараарбыта, кыра хоруо. ☉ Подгар, пригар
    «Тоойуом, алаадьыгын уокка сиэтэн эрэҕин…» — Үүйэ ити эһэтин саҥатыттан ходьох гына түстэ, кэриэ сыта күөмэйин кычыгылатта. Л. Попов
  3. Тимир сирэһинэ, тимир сааҕа. ☉ Окалина. Тимир кэриэтэ
  4. даҕ. суолт. Кыратык уот сиэбит, уот салаабыт; хараарбыт. ☉ Подгорелый, пригорелый; потемневший; грязно-темный
    Кэриэ бараан дьүһүннээх …… Барбатах балык миинин курдук Бадыа-бүдүө дойдуга тиийдэ. П. Ойуунускай
    Кэри-куру Киэһэ кэллэ — Кэриэ дьүһүннээх, Кэҥсик сыттаах Сэрии сиригэр Сириэдийдэ. Күннүк Уурастыырап
    ср. др.-тюрк. кез ‘нагар от молока на дне кастрюли’, хак. кис ‘накипь’
уот

уот (Якутский → Русский)

1) огонь, пламя; оһоххо уот умайар в печи горит огонь; уокка олорт = ставить на огонь (для варки); уокка бус = обжигаться огнём; уокка умай = гореть в огне; уотунан оонньоомо прям., перен. не играй с огнём; уот онно кострище; уот уйата центр огня в камельке; уот эттэ огонь сказал (по народному поверью, если что-л. задумать или предположить, а в это время в огне послышится треск, то задуманное не сбудется); уокка бырахтахха кэҥсик тахсыбат (киһитэ) а) опустившийся (человек); б) ни к чему не пригодный (человек) (букв. если бросить в огонь, то и горелым не запахнет—формула самоуничижения); 2) свет, освещение; күн уота солнечный свет; электричество уота электрический свет; уулусса уоттара уличное освещение; уоту ас = а) включать свет; б) открывать огонь, начинать стрелять; уоту умуруор = выключать свет, гасить свет # күн уота сиэбит он загорел на солнце; (кутаалаах) уокка олорт = ругать, бранить кого-л.; не давать покоя кому-л.; уот ааныттан с самого начала; уот ааныттан аккаастаа = отказать в чём-л. с самого начала; уот айах острослов, бойкий на язык; уот иччитэ уст. дух — покровитель домашнего очага; уот иччитин курдук өһүргэс погов. обидчив, как дух домашнего очага (об очень обидчивом человеке); уот кугас огненно-рыжий; уот кураан сильная засуха; уот курдук орто вполне удовлетворительный; вполне приличный, достаточно хороший; уот өттө передняя сторона (напр. кровати); уот салаабытын курдук хоть шаром покати; уот тымныы лютый мороз; уоту туппут курдук мечущийся в спешке; уоту тутар кэриэтэ очень опасное или нежелательное предприятие, занятие; уот ыла кэлбит кэриэтэ= прийти за чем-л. в большой спешке (букв. всё равно, что прийти за огнём); уот ыстанарын (или ыстаммытын) курдук вдруг, неожиданно, внезапно; уотта тут = освещать (напр. лучиной, свечой); уот харахха (эт=) в самый раз, точно (сказать); уоту көрөн олоробут или уот диэки көрбөт буолан олоробут у нас кончились продукты; варить нам стало нечего (букв. мы уже (больше) не смотрим на огонь); уотун умуруор= подавлять чью-л. инициативу, чей-л. энтузиазм (букв. погасить чьё-л. пламя); харах уота а) острота зрения; б) блеск в глазах; в) пронизывающий взгляд.