Якутские буквы:

Якутский → Русский

күрэс

состязание; күрэс былдьас = состязаться.

Якутский → Якутский

күрэс

I
күрээ диэнтэн холб. туһ. Уһун Баһылай, …… кыһыллар эккирэтэн иһэллэрин Силиппиэн этэрээтигэр баран тыллаабыта уонна кинилэри кытары бииргэ Байаҕантай сиринэн илин күрэспитэ. А. Бэрияк
Санаатыгар кини арыт Александры кытта күрэспит буолар: тайах-таба ыырдарынан сылдьаллар, хоргуйан өлө сыһаллар. М. Доҕордуурап
II
аат. Куоталаһыы, күрэхтэһии. Состязание, спор
Былыргы дьон күүһүн, Быһыйын өҥнүбэт, Көроонньуу, ыһыах күн Күрэскэ киирсибэт. Ф. Софронов
Оттон ол ийэтэ силлиэрэн Охсуһуу күрэһин батара, Аҕыс уон албаһын киллэрэн Айдааран, аттанан барара. И. Чаҕылҕан
Күрэстэригэр буоланнар, Күн ыраах кытара киирбитин, Бэлиэр киэһэ буолбутун Билбэккэ да хааллылар. Н. Некрасов (тылб.)
Күрэс былдьас — кими эмэ кытта илин былдьас, куоталас. Состязаться, соревноваться с кем-л. в чем-л.
Кэлин уһугар күүстээхтэртэн күүстээхтэр хааланнар күрэс былдьаспыттара. Н. Лугинов
Түһүлгэ киинигэр Күүстээхтэр күөн көрүстүлэр, Күрэс былдьастылар. П. Ядрихинскай
Начаалынньыктара Шавров курсааннары кытта бииргэ сылдьарын, күөн көрсөрүн, күрэс былдьаһарын таптыыра. Ф. Софронов. Тэҥн. күөн көрүс, күрэх былдьас
ср. тюрк. күреш ‘борьба’


Еще переводы:

былдьаһыы

былдьаһыы (Якутский → Русский)

и. д. от былдьас = # бэрт былдьаһыы соперничество; күрэс былдьаһыы состязание; тыыны былдьаһыы а) бесчувственное состояние; б) агония.

борьба

борьба (Русский → Якутский)

ж. 1. тустуу; мальчишки затеяли борьбу уолаттар тустан турдулар; 2. спорт. тустуу, күрэс; приёмы борьбы тустуу ньымалара; 3. охсуһуу, мөккүһүү, мөккүөр; борьба за мир эйэ иһин охсуһуу.

тэһис

тэһис (Якутский → Якутский)

тэс I диэнтэн холб. туһ. Сылайбыт эппитин Сынньатан бараммыт Чэчэгэйбитин тэсиһэн, Күрэс былдьаһан көрүөх. П. Ойуунускай
Тура түстүлэр да, чэчэгэйи тэһиспитинэн бардылар. П. Ядрихинскай

бой

бой (Русский → Якутский)

ж. 1. (сражение) кыргыһыы, сэриилэһии, охсуһуу; воздушный бой салгыҥҥа кыргыһыы; классовые бой кылаастар охсуһуулара; 2. спорт, күрэхтэһии, күрэс; 3. (часов, барабана) охсуу, тыас; 4. (ружья) тэбии; 5. (разбивание) үлтүрүтүү, алдьатыы; 6. собир. (битое стекло) үлтүркэй, бытархай; # взять с бою эрэйдэнэн ыл, сыралаһан кыай.

омук-өһүк

омук-өһүк (Якутский → Якутский)

аат. Чугас, ыаллыы эрээри, биир нэһилиэк буолбатах, туспа, атын нэһилиэк, улуус киһитэ, дьоно. Человек из другого наслега, улуса, племени, чужак
Кырдьаҕас, тойон убайбыт, Лампа бухатыыр, омук-өһүк буолбатаххын, бэйэ убайа буоллаҕыҥ. Эрилик Эристиин
Күрэс былдьаһыыга, күөн көрсүүгэ мин албан ааппын хайа да омук-өһүк ортотугар түһэн биэрбэтэххин кэриэстээммин …… барбах үөрэтэн эрэ дьүүллүүбүн. Суорун Омоллоон

үҥкүү-битии

үҥкүү-битии (Якутский → Якутский)

аат. Эрчимнээх, хамсаныылаах үҥкүү, эрчимнээхтик хамсанан үҥкүүлээһин (үксүгэр элбэх киһи мунньустан). Ритмичные танцы (обычно многолюдные)
Ыһыахха олоҥхо уонна ырыа-тойук, үҥкүү-битии уонна күрэс былдьаһыы, күөн көрсүү буолара. Л. Попов
Тутааччылар бөһүөлэктэрин «Долгун» диэн сахалыы дьикти ааттаах бүччүм кыракый эрэстэрээнигэр ас-үөл, көр-нар, үҥкүү-битии өрөгөйө буолан эрэрэ. В. Яковлев
Ый-хай, ырыатойук, Үҥкүү-битии бөҕө түһэрэллэр. Г. Угаров

хатыһыылаах

хатыһыылаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Тэҥ эрийсиилээх, илин-кэлин түсүһүүлээх, киирсиилээх, тыҥааһыннаах (хол., күрэс былдьаһыыга). Напряжённый, захватывающий (напр., о равном соперничестве в состязании). Күннүк Уурастыырап — саахыматчыт бэрдэ, куорат уонна өрөспүүбүлүкэ таһымынан саахымат улахан хатыһыылаах күрэхтэһиилэригэр кыттыбыт, бириистээх миэстэни ылсыбыт киһи. «ХС»
Саамай хатыһыылаах сүүрүү эр дьоҥҥо буолла. «Кыым»
Кини [оҕус] чахчы-бааччы күүстээх, хатыһыылаах, кимиилээх киирсиилээх буолан, хара тыа аатырбыт адьырҕатын боҕутуннарбыт буолуохтаах. ПАК АаТХ

ытыһыы

ытыһыы (Якутский → Якутский)

ытыс II диэнтэн хай
аата. Маҥнайгы күҥҥэ балтараа чаастаах ытыһыыга кыһылларга туох да дьиэк киирбэтэ. Амма Аччыгыйа
Түптэлэс ытыһыы саҕана Үгүс киһини быыһаспытыҥ, Үгүс тыыннарын өллөйдөспүтүҥ. Р. Баҕатаайыскай
Дууп тыаны, халлааны хамсатар Түүннэри, күннэри ытыһыы. Эллэй
Дал ытыһыы көр дал. Дал ытыһыыга күрэс үгэнэ этэ

жюри

жюри (Русский → Якутский)

с. нескл. собир. дьүүллүүр сүбэ (быыстапкаҕа, күрэскэ уо. д. а. кыттааччылары дьүүллүүр эспиэрдэр бөлөхтөрө).

луоҕа

луоҕа (Якутский → Якутский)

I
аат.
1. эргэр. Дириҥ бадараан, түгэҕэ суох оборчо. Глубокое болото, топь
Тумсун үрдүнэн Туора түспүт муостаах, Тутум атахтаах, Луоҕаттан иҥнибэтэх Луо бээгэй оҕустаах Алып Хара …… Аҥаарыйар аартыга. П. Ойуунускай
Ол анараа өттүн диэки аһара көрдөҕүнэ ап төрдө Алып Хара обургу бу өлүү луоҕатын ис кырыытыгар …… үс төгүл эриллэн баран түүрүллэн сытар үһү. Ньургун Боотур
2. кэпс. Туох эмэ уһуннук сытан кэлимсэлэһэн дьүдьэйбитэ, лааҕы буолбута. То, что слежалось, утратило свежесть, подгнило
Эргэ үйэ элбэх сааһыгар мунньуллубут сытыйбыт луоҕа бөхтөрүнэн саҥаны саба ыһыахтыы сатыыр. Амма Аччыгыйа
II
аат. Ынах сүөһү кутуругун төбөтүн маҥана. Белый кончик хвоста (у коровы, быка)
Луоҕалаах кутуруктаах оҕус.  Эдэр кунан оҕустар …… күрэс былдьаһаары луоҕалаах кутуруктарын Субуччу тутаннар Күрдьүөттэһэ-күрэстэһэ Күрэс былдьаһа оонньууллар эбит. А-ИМН ОЫЭБЫ. Тэҥн. дуоҕалаах
ср. тюрк. туҕлук ‘имеющий знамя, со знаменем’