I
барылаа диэнтэн холб. туһ. Байҕал уута барыласпыт, Муора уута булкуспут, Тоҥмут ирбит, отут уорҕалаах Модун дьыл уларыйбыт
Саха фольк. Сэрииһиттэр тыынан сиэтэн харбатан иһэр аттара тыбыыран барыластылар. Амма Аччыгыйа
Сүүрбэччэ үөрдээх моонньоҕоттор …… мин баарбар соччо кыһамматылар быһыылаах. Чугаспар түһэн барыластылар. И. Сосин
II
даҕ.
1. Биир күдьүстүк, улаханнык харылыы тыаһыыр (хол., уу тыаһа). ☉ Производящий беспрерывный шум, рокот (напр., о воде)
Барылас долгуннар Күннэри-түүннэри Күүгэннии көттүлэр. С. Данилов
Барылас байҕалы барытын оборуох ол улуу дьаалыларга арай остуоруйа Чурумчукута чугаһаа ини. С. Федотов
Барылас балкыыр үрдүнэн кытыл чээл күөҕэ кэчигирэс истиэнэ буолан көстөр. В. Катаев (тылб.)
2. Элбэх буолан кэчигирээбит, үөмэхтэспит, ыксаласпыт, түмсүбүт. ☉ Сосредоточившиеся в одном месте (в большом количестве)
Быгылах быыһын аайы Бырылас былдьырыыт, Бадараан саҕатын аайы Барылас бараах буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бадарааҥҥа сахсаҥнас Бараах үөрэ барылас. В. Чиряев

сыһ.
1. Ыран-дьүдьэйэн, туһаҕа турбат буолан (өл — сүөһү, кыыл туһунан). ☉ Не будучи здоровым, полезным, отощав до предела (издыхать — о животном)
Аҕыйах рационунан аһылыктаммыт кыыл оҕолоро оккураҥ буолаллар, үксүгэр көнньүнэн өлөллөр. КИиКСА
Кыһыҥҥы ыйдарга сүөһү туһата суох көнньүнэн өлүүтэ урукку сыллардааҕар лаппа аҕыйаата. «Кыым»
Сылгы көнньүнэн өлүүтэ элбэх, кулуну ылыы олус намыһах, төрүүр-ууһуур биэлэр ахсааннара аҕыйах. «ХС»
2. Киһиттэн тутулуга суох, бэйэтэ, санаатынан. ☉ Произвольно, естественно
Кыһын диэни билбэт, эргиччи сайын дойдутугар үүнээйи сылга хаста да үүнэр. Маннык дойдуга, үүнээйи көрүүгэхарайыыга олус наадыйбакка көнньүнэн үүнэр сиригэр, сир ырайыгар, киһи хайдах да куһаҕаннык олоруох туһа суохха дылы. Далан
Ньирэй ымсыырбыт хараҕар Ийэтин минньигэс үүтэ Ойуулаах ыаҕайа айаҕар Көнньүнэн күүгэннии сүүрдэ. С. Данилов
Куйаас да куйаас дьыл. Сир көнньүнэн эрэ умайан барбатаҕа. «ХС»

даҕ.
1. Сардаҥа уоттаах, сардаҥаран сырдыыр; күлүмнэс сырдык. ☉ Лучистый, сияющий, яркий (напр., о солнце)
Күөх торҕо халлааҥҥа сардаҥалаах күн мичилийдэ. Амма Аччыгыйа
Ол дьыл халлааҥҥа сүүнэ улахан сарадах курдук сардаҥалаах сулус тахсыбыта. М. Доҕордуурап
2. поэт. Олус сырдык, күлүмүрдэс сырдык. ☉ Очень светлый, сияющий, лучезарный (напр., о небе, о ярко освещённом помещении)
Кыракый маҥан халлаан кыстыктаах, сардаҥалаах маҥан халлаан сайылыктаах, туналҕаннаах маҥан халлаан дойдулаах, үүт күөл олохтоох, …… Үрүҥ Аар тойон. Саха фольк. Буорах сыттаах дьоруой дьоннор Ытык Кремль килбиэннээх дыбарыаһын Сардаҥалаах саалатыгар, …… Киирэн мунньустан истилэр. И. Эртюков
△ поэт. Сырдык, ыраас (хол., киһи сирэйин туһунан). ☉ Светлый, чистый (обычно о лице, облике человека)
Сардаҥалаах маҥан сирэйгин саатырдыам, ат курдук мииниэм, оҕус курдук көлүйүөм. Саха фольк. Тоҕо сааскы халлаанныы Сардаҥалаах иэдэһэ Тыалга көтөр күүгэннии Кубарыйда, куруйда? П. Тобуруокап
3. көсп. Үөрүүлээх, сырдык. ☉ Радостный, светлый (напр., о новой жизни)
Сардаҥалаах саҥа олох Салаллыытын саҕалыыр, Саҥа үөрүү, саҥа кэскил Саҥа күнэ манна үүммүт! Күннүк Уурастыырап
Сахам сирэ, Лена эбэм, Сардаҥалаах ийэ сирим Үөрэ-көтө иһиттиннэр, Үүнэ-тупса чэлгийдиннэр! П. Тобуруокап
Кини [муусука] миэхэ сардаҥалаах санааны көбүтэр, Кини миигин долгутар, өрүкүтэр. С. Данилов