Якутские буквы:

Якутский → Якутский

күөнтээһин

күөнтээ 2, 3 диэнтэн хай
аата. Бу олоҥхо сүрүн идиэйэтинэн айыы дьонун көҥүл, дьоллоох олохторун, төрөөбүт дойдуларын абааһы күөнтээһиниттэн араҥаччылааһын буолар. СЛ-8
Кэлин тиһэҕэр тиийэн өстөөх салгыҥҥа аҥаардастыы күөнтээһинэ уурайбыта. «Кыым»

күөнтээ

туохт.
1. Киэҥ сири соҕотохтуу сабардаа, баһылаа. Единолично завладеть чем-л., занять, захватить что-л. (напр., место в каком-л. пространстве)
Миимэй утуйан ыраатта, орон улахан аҥаарын күөнтээтэ. Ф. Софронов
Бүтүн түөрт киһи айанныыр массыынатыгар соҕотоҕун күөнтээн иһэр. Ыҥырар ыл.
2. көсп. Күүскүнэн үтэн киир сабырый. Вторгаться куда-л. силой, давить, напирать на что-л. Ол курдук олордохторуна, 1922 сыллаахха кыһын илинтэн бандьыыттар күөнтээбиттэрэ. П. Аввакумов
3. көсп. Аҥаардастыы баһылаа, баһый. Господствовать, властвовать единолично
Ол эрээри үгүс ыйааһыннарга көбүөр бэтэрээннэрэ аҥаардастыы кэриэтэ күөнтээтилэр. «Кыым»

Якутский → Русский

күөнтээ=

1) занимать всё пространство; не давать проходу; остуолу күөнтээ = занять весь стол; 2) перен. господствовать, владычествовать; аан дойдуну адьарай аймаҕа күөнтээтэ фольк. всем светом завладело племя нечистое.


Еще переводы:

засилье

засилье (Русский → Якутский)

с. күөнтээһин, сабардааһын.

күөнтэт=

күөнтэт= (Якутский → Русский)

побуд. от күөнтээ =.

бэгилдьий

бэгилдьий (Якутский → Якутский)

бэгий диэнтэн арыт
көстүү. Оҥочотуттан тахсан күнү күөнтүүр күүстээх киһи күртэс гына түстэ, биһиги киһибит диэки утарыта хаамыталаан бэгилдьийдэ. ПЭК ОНЛЯ III

күөргэл

күөргэл (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ бэрээдэгэ суох үрэллиитэ; ыһыллыыта. Беспорядок; разруха
Саатар тыал түспэт, сууллубут дьиэ күөргэлигэр Арай өлбут дьон уҥуоҕун таастара Хайаны, былыргы суоллары күөнтүүллэр. ЛБС

күөнтэһии

күөнтэһии (Якутский → Якутский)

күөнтэс диэнтэн хай
аата. Саллааттар хаайыылаахтары муннукка ыга симнилэр. Онтон балачча саҥата суох күөнтэһии буолла. П. Филиппов
Былыргы сахалар утарыта күүстэр күөнтэһиилэрин түмүгэр сайдыы, инники кэскил түстэниитигэр анаан сиэр-туом толороллоро. «Кыым»

күөнтэн

күөнтэн (Якутский → Якутский)

күөнтээ 1, 3 диэнтэн бэй., атын
туһ. [Инникигэ эрэлэ суох буоллахха] Бүппэҕирэ бүөлэниэххит, Бүтэй түүҥҥэ күөнтэниэххит, Бүтэр уһук кэллэ диэххит. Күннүк Уурастыырап
Яков Артамонов кинигэ ыскаабынан күөнтэммит хоско киирэн, олоппоско олордо. «ХС»

күөнтэт

күөнтэт (Якутский → Якутский)

күөнтээ 1, 3 диэнтэн дьаһ
туһ. Хаайыылаахтарынан дьиэни күөнтэтимэҥ! Хотоҥҥо отто тэлгэтэн баран онно киллэртээҥ. Эрилик Эристиин
Тумат сайылык барахсан бэйэтэ …… дьиэлэргэ-уоттарга, аныгы титииккэ, ол-бу күрүөҕэ-хаһааҕа күөнтэппитэ, киэлитин киэптэппитэ биллибэт. «ХС»

күһэйии

күһэйии (Якутский → Якутский)

күһэй диэнтэн хай
аата. Күһэйиитэ да суох көмөлөһүөх тустаахпын. М. Попов
[Сандаараба] күөнтээбит күһэйииттэн хайдах эмэ куотунар, төлө көтөр суолу-ииһи эргитэ санаталыы олордо. В. Протодьяконов
Уопсастыбаҕа улахан куттала суох дьайыылары оҥордохторуна, күһэйии миэрэлэрэ туттуллаллар. ОАП ИиЭУО

оруктуй

оруктуй (Якутский → Якутский)

туохт. Биир сиринэн ордук хойуутук уонна уһуннук үүн (сылгы сиэлин, кутуругун этэргэ). Расти в отдельных местах особо густо (о гриве и хвосте лошади)
Оруктуйар кутуруктаах, Үөрүктүйэр сиэллээх, Өрүкүйэр көҕүллээх, Көҕүйэн кистиир, …… Күөнтээн сылдьар Көгөччөр атыыр. Саха нар. ыр. II

айа-дьаҕа

айа-дьаҕа (Якутский → Якутский)

айа-дьаҕа санан (буол) — киһи тэҥэ суох санан; суоһурҕанан, күөнтээн, күннээн олор. Достигнув высокого жизненного благополучия, быть гордым, грозным, самонадеянным
Мин …… тарбахтаахха таптарбатах Наатык Бэргэн алааһым иһигэр айа-дьаҕа сананным да этэ, толоонум иһигэр тосту-туора тойомсуйдум да этэ. Эрилик Эристиин