көбүт 1–4 диэнтэн бэй
туһ. Уоһун тэтэртэ, кыламанын кытаахтаталаата, хааһын көбүтүннэ. Л. Попов
Булат Сергеевич, сыттыгын көбүтүнэн баран, кырабаатыгар наҕылыччы сытан кэбиһэр. С. Никифоров
Таҥараны күүскэ итэҕэйэр санаатын көбүтүнэ сатаата. Л. Толстой (тылб.)
Якутский → Якутский
көбүтүн
Еще переводы:
буударалан (Якутский → Якутский)
туохт. Буударанан сотун. ☉ Пудриться
Эльвира туран, түрүмүөҕэ көрүннэ, сирэйин буудараланна, уоһун тэтэртэ, кыламанын кытаахтаата, хааһын көбүтүннэ. Л. Попов
тэтэрт (Якутский → Якутский)
тэтэр диэнтэн дьаһ туһ. Киэһээҥҥи саһарҕа килбиэнэ өрүс ньуурун тэтэрдэ саба халыйбыт. И. Гоголев
Күһүн барахсан сири-уоту тэтэрдэр. Н. Босиков
Эльвира туран түрүмүөҕэ көрүннэ, уоһун тэтэртэ, хааһын көбүтүннэ. Л. Попов
олбох (Якутский → Якутский)
аат.
1. Олорор сиргэ уурар, тэлгиир сымнаҕас тэллэх (хол., тирии, таҥас). ☉ Подстилка для сиденья (напр., из кожи, шкуры)
Уот иннигэр эһэ олбох уурдулар. П. Ойуунускай
Кээтии олбох уһугар сыҕарыс гынна. Софр. Данилов
Василий Иванович кэнники олбоххо кэккэлэһэ олорон иһэр. И. Егоров
△ Түү, сымнаҕас уйа. ☉ Гнездо (из пуха, перьев)
Тииҥ олбоҕун көбүтүнэр. И. Федосеев
Хоптолорго үлтүркэй тааһынан олбох оҥордулар. М. Доҕордуурап
2. түөлбэ. Өрүс, үрэх хаата, сүнньэ. ☉ Русло реки, речки
Үчүгэй үрэҕэ таас олбоҕор сүүрүгүрэн кылбаһыйар. Н. Заболоцкай
◊ Аас олбох этногр. — улаханнык ытыктанар ыалдьыкка анаан тэлгэнэр (хол., эһэ, үрүҥ сылгы тириитэ) олбох. ☉ Подстилка (из медвежьей шкуры или шкуры лошади белой масти), предназначенная для почётного гостя
Дьиэлээхтэр аал уоттарын иннигэр аас олбоҕу тэлгииллэр. Л. Попов. Ойуун аас олбоҕун иннигэр аргынньахтаан олорор. «ХС»
ср. тюрк. олбук, олпок ‘тюфяк, матрац, сиденье’, монг., бур. олбог ‘тюфяк, подстилка для сиденья’
сандаар (Якутский → Якутский)
I
туохт.
1. Күүскэ сырдаа, күндээриччи сырдаа. ☉ Распространять яркий свет, сиять, освещать (об источнике света)
Сааскы күн сандаара ойбута, Биһи уһуктан турбуппут. Эллэй
Оройуон киинин дьиэлэригэр Түннүктэр уоттара сандаараллар. С. Васильев
Ыалдьыт испиискэни умаппытыгар, дьиэ иһэ сандаара түстэ. П. Филиппов
Дьүкээбил уота умулла сыһа-сыһа тымныы күөх өҥүнэн сандаарар. Н. Габышев
△ Уоттан, уоттанан чаҕылый (киһи-сүөһү хараҕын этэргэ). ☉ Светиться, блестеть, сверкать (о глазах)
[Тииҥ] уйатын олбоҕун көбүтүнэн утуйаары гынан эрдэҕинэ, уйатын хайаҕастарынан икки харах уота сандааран көстүбүтэ. И. Федосеев
2. Сырдаан көһүн, сырдык эбэтэр бэлиэ, чаҕылхай көстүүлээх буол. ☉ Выделяться светлым, ярким цветом, быть ярко освещённым
Киҥкиниир киэҥ тайҕам киинигэр, …… Салаҥ элбэх Саҥа дьиэлэр Сандааран ахан тураллар. С. Зверев
Хатыҥнар сэбирдэхтэрэ саһарымталаабыттар, …… ап-араҕаһынан сандааран көстөллөр. П. Аввакумов
Албан ааттаах байыаска Арҕаа Украина кырдалыгар Сандаарар кыһыл сулустаах Саҥа пааматынньык туттулар. С. Васильев
△ Дьэҥкир ыраас дьүһүннээх буол. ☉ Быть насквозь прозрачно чистым, сиять чистотой (напр., о реке)
Талба барахсан сандаарбыт уутугар …… астына [сөтүөлүүбүн]. Амма Аччыгыйа
Туйаарыма Куо барахсан, таҥас бүтэй этэ сандааран, эт бүтэй уҥуоҕа көстөн, уҥуох бүтэй силиитэ дьалкыйан, үрүҥ күннүү туналыйан, кубалыы устан киирэн кэлэр. Суорун Омоллоон
3. көсп. Сырдык кэскил буолан көһүн, сырдыгынан сыдьаай. ☉ Ярко светить, сиять (напр., о счастливом будущем)
Кэрэ кэскил, сырдык сыал Биһиэхэҕэ сандаарда. Эллэй
ср. др.-тюрк. йан ‘гореть’, казах. жан ‘гореть’
II
поэт.
1.
сандаархай диэн курдук. Сандаар сырдык таас куораттар Түҥ тайҕаттан күлүмнүүллэр, Ыстаал ыллык киэҥ аартыктар Хайалары нөҥүөлүүллэр. П. Тобуруокап
Саас эрдэ өрө анньар ньургуһуннуу Сандаар күнү мин өрүү көрөбүн, Кытаҕым куруҥар оонньуу-оонньуу Эн кыталыктаргыныын ыраах көтөбүн. Н. Босиков
2. аат суолт. Туох эмэ сандаархай сырдыга. ☉ Яркий свет, сияние
Куоратым хотугу өттүгэр Суон хара турбалар көстөллөр. Ол собуот сандаарын иһигэр Көлөһө тимирдэр күлүҥнүү мөхсөллөр. С. Васильев