туохт., эргэр. Көйгөлөөн, аанньа ахтыбакка өһүргэт, атаҕастаа. ☉ Незаслуженно оскорблять, обижать кого-л. пренебрежительным к нему отношением.

сов. I. кем-чем аанньа ахтыма, ахсарыма, көйгөлөө; пренебречь дружеским советом доҕордуу сүбэни ахсарыма; 2. чем (оставить без внимания) ахсарыма, сэнээ; пренебречь опасностью кутталы ахсарыма.

туохт., эргэр. Атыттартан итэҕэс тут, көйгөлөө. ☉ Держать в чёрном теле кого-л., пренебрегать кем-л., обделять кого-л. вниманием и любовью.

с. аанньа ахтыбат буолуу, ахсарбат буолуу, көйгөлөөһүн.

көрө көтүүн эргэр. — туһата суох, таах; дьоҕойон. ☉ Напрасно, попусту
Көкөт-мэник уолбут, Көрө көтүүн көҕүйэн Көстөн-күрэнэн эрэр диэн, Көйгөлүү-көлөһүннүү көрүмэҥ! А. Софронов
Арыгылаах үрүсээккэ дьаакыр буолан, тимирдибитин кэпсээбиттэрэ. Кэтириис аймаммыта, «үрүсээги көрө көтүүн биэрэн ыытаммын» диэн муҥатыйаахтаабыта. «Кыым»

прил. аанньа ахтыбат, ахсарбат, көйгөлүүр; пренебрежительный отзыв аанньа ахтыбат сыанабыл.

көйгөлөө диэнтэн атын
туһ. Күөмчүлэһэр үйэ Көйгөлөнөн көттө, Көмүстээх олох Көстөөхөйдүү күөрэйдэ. А. Софронов
Күөгэйэр күн анныттан Күүтэр күндү көҥүлбүт, Көмүөл мууһунуу Көҥү анньан кэлиэ диэн, Көйгөлөммүт дьон Күүтэ саныыр буоллубут! М. Доҕордуурап
Остуол аннын өҥөйбүтэ, ыта, көйгөлөнөн хоргуппут оҕолуу, харахтарын уута тоҕун да тоҕун буолла. Н. Борисов

туохт.
1. Кими-тугу эмэ сөбүлээмэ, кимиэхэ-туохха эмэ сөбүлээбэттик сыһыаннас. ☉ Относиться неприязненно, недружелюбно к кому-чему-л.
Күнүм сирин көйгөлөөбүт, айыым сирин атаарҕаабыт адьарай кэллэҕиҥ! ВВН ОНЛЯ. Туох да көрүүтэ-харайыыта суох, туора сиртэн кэлбит дьону атааргыыр дьон ортотугар Ибрагим соҕотоҕун хаалбыта. Эрилик Эристиин
2. эргэр. Көмүскэс, араҥаччылаа, үтүөнү санаа, аһын. ☉ Защищать, поддерживать, опекать, жалеть кого-л.
Сир ийэ хатын Айыы дьонун атаарҕаан, Күн дьонун көмүскээн, икки төгүл иҥиэттэн, Үс төгүл түллэн, Мөхсөн мөҥүөннэнэн уотунан уһуутаата. Өксөкүлээх Өлөксөй

I
көөҕүнээ диэнтэн холб. туһ. Өр буола-буола итирик бандьыыттар кэһиэхтээх куоластара көөҕүнэһэр, күлсэн алларастаһар саҥалара иһиллэр. А. Сыромятникова
[Барааннар:] Күөмэйбитин көйгөлөөмөҥ, Көөҕүнэһэн үтүктүмэҥ: Аны кэлэн, өстүбэһи, Чаҕаарбаппыт буолуо биһи. С. Васильев
II
даҕ. Бүтэн хаалбыт курдук кэһиэхтээх сөҥ куоластаах. ☉ Густой, низкий, басистый (о голосе)
Сүрдээх доруобай, сөҥ көөҕүнэс саҥалаах, кытаанах тыйыстыҥы сирэйдээх-харахтаах күрдьүөттээбит курдук киһи естествознание уруогун биэрэрэ. Н. Заболоцкай
Мин дьякон курдук көөҕүнэс куоластаах кыргыттары сөбүлээччибин. А. Фадеев (тылб.)

туохт.
1. Кимиэхэ эмэ олорор сирин, дьиэтин буллар, олохсут. ☉ Заселять, поселять кого-л. куда-л., определять кому-л. место для проживания. Омоҕой Баай уолун Эллэй уолаттара көйгөлөөн, илин булт сиригэр Аллан үрэҕэр олохтууллар
Саха фольк. Арыйаан түгэх хоско, Үүйэни олохтообут хосторугар киирэн, магнитофону оонньотто. Л. Попов
2. Дьиэ-уот тэринэригэр, кэргэн ылан туспа ыал буоларыгар көмөлөс, тэрий. ☉ Помочь кому-л. обзавестись семьёй, хозяйством
[Быыпсай:] Бу ийэҥ биһиги кырыйдыбыт, онон тыыннаахпытыгар эйигин олохтоон кэбиһээри гынабыт. А. Софронов
Оҕонньор дьиэлээх Оҕолорбутун олохтуохпут диэн, Урукку ыйга Омолуйбут тылгын Кирдиктэнэн кэллибит. С. Зверев
3. Тугу эмэ тэрий, олоҕун буллар. ☉ Устанавливать что-л.; организовывать что-л. Биһиги тэрилтэбитин 1935 сыллаахха олохтообуттара.
□ Бэрээдэги олохтуур туһугар Япония аармыйатын ыҥырбатын диэн эппитэ. Эрилик Эристиин
4. Төрүттээ, үөскэт (хол., куораты, бөһүөлэги). ☉ Основать (напр., город)
Хара тордох буруо тыыннаах собуоттардаах Баараҕай куораттары олохтоотубут. А. Абаҕыыныскай
Элбэх куолас кыайыытынан бөһүөлэги Лоҥкуудаҕа олохтуур туһунан уураах таҕыста. М. Доҕордуурап