и. д. л. от көҕүлээ = инициатор; вдохновитель.

чёлка, чуб; ат көҕүлэ конская чёлка; көҕүллэ ордор = оставить на голове чуб.

подавать пример, увлекать за собою; үлэҕэ көҕүлээ = подавать пример в работе.

аат.
1. Тугу эмэ бастаан саҕалааччы. ☉ Зачинатель, застрельщик какого-л. дела, инициатор
Эрих Легинер сир реформатын оҥорууну, помещиктар сирдэрин үллэстиини бастаан көҕүлээччи, актыыбынай тэрийээччи буолар. Софр. Данилов
Хомсомуоллар ыччат сүөһүнү шефтэһиигэ, ньирэйи арааран иитиигэ куоталаһыы көҕүлээччилэринэн буоллулар. «Ленин с.». Оччотооҕу ыччаттар …… саҥаны, үтүөнү, кэрэ бачыымы көҕүлээччилэринэн буолаллара. «ЭК»
2. Дьону тардан, тэрийэн, үлэҕэ көҕүтээччи. ☉ Вдохновитель, организатор какого-л. дела
Үлэҕэ көҕүлээччилэр инники күөҥҥэ иһэллэр. ПА

аат.
1. Сылгы сүүһүн саба түһэр илин сиэлэ. ☉ Прядь гривы, падающая на лоб лошади, челка
Оҕонньор атын хоҥоруутун соппохтоото, көҕүлүн көннөрдө. Амма Аччыгыйа
Бааска …… атын көҕүлүн имэрийбитэ. Далан
2. Көтөр баттаҕын уһун түүтэ. ☉ Пучок перьев, торчащий на голове птицы, хохол
Умсаах көҕүлэ. — Көҕөн кус көҕүлүн түүтүн курдук. С. Васильев
Көҕөн кус көҕүлүн Тэлгэппит диэх курдук Көҕөрө долгуйар Күөх сыһыы көһүннэ. С. Васильев
3. Киһи сүүһүн саба түһэ сылдьар сүүмэх баттаҕа. ☉ Челка
Сүүспүн сабар сүүмэх көҕүл бараммыт. Баал Хабырыыс
Мөлтөөбүт өттүлэрэ төбөлөрүн санньытан, уһун көҕүллэрин төҥкөтөн бараллара. В. Короленко (тылб.)
△ Киһи баттаҕын чорбойо үүммүт сүүмэҕэ. ☉ Прядь неостриженных, длинных волос человека
Кэтэҕэр уһун синньигэс көҕүлү тоҕо эрэ Аһынан кырыйбакка хаалларбыттар. И. Гоголев
♦ Көрү-нары көҕүлүттэн тут — дуоһуйуоххунан, баҕаҥ ханыар диэри көрүлээнарылаа. ☉ Веселиться, играть, развлекаться вдоволь, до полного удовлетворения
Көрү-нары чараҥнаах сиргэ көҕүлүттэн тутарбытын сөбүлүүбүт. Багдарыын Сүлбэ
Бырааһынньыктарга көрүнары көҕүлүттэн тутабыт. КФП БАаДИ
◊ Көҕүл олох эргэр. — балаҕан соҕуруу эркинигэр сыста оҥоһуллар бастакы орон; бастыҥ орон. ☉ В старину: первые нары вдоль южной стены юрты (почетное место)
Бастыҥ ороммут — көҕүл олох уонна ортоку ороммут — дьогдьуур олох хоноһолор суохтарына куруук кураанах тураллара. И. Гоголев
Хаар маҕан баттахтаах, бытыктаах ытык кырдьаҕастары …… бастыҥ мааны көҕүл олоххо олордуталаабыта. Далан
ср. тюрк.-монг. гөкүл, кэкил ‘хохол, челка’

туохт.
1. Бэйэҕинэн көх, холобур буол, киһи туохха эмэ көхтөнөрүн төрүттээ. ☉ Подавать кому-л. пример в чем-л., увлекать за собою кого-л.
Илиитигэр саа тутан, кыргыһыы инники күөнүгэр сылдьан кыһыл армеецтары көҕүлээбитэ. П. Филиппов
Бэйэтэ көҕүлээн кэлэктиибин иһигэр араас биэчэрдэри тэрийэрэ. «ХС»
2. Сүбэҕинэн, тылгынан-өскүнэн ким эмэ тугу эмэ гынарын өйөө. ☉ Словом, делом оказывать поддержку кому-л. в чем-л.
Оҕо үчүгэй өрүттэрин таба көрөн, ону сатаан көҕүлүөххэ, сайыннарыахха наада. Л. Габышев
Ийэм мин хаһаайыстыбаны бэйэм баһылыы үөрэнэрбэр көҕүлүүрэ. Ч. Айтматов (тылб.)
3. Тугу эмэ гынарга интэриэһи үөскэт. ☉ Вызывать интерес к чему-л., давать стимул к чему-л.
Төлөбүр аккорднай-премиальнай систиэмэтэ бородууксуйа хаачыстыбатын үрдэтиини көҕүлүүр. ДВР ЭНьТ
Былааны аһара толорууну көҕүлүүр күүһүнэн хаһаайыстыбалар икки ардыларыгар куоталаһыыны киэҥник тэнитии буолар. ЭБТ