сыһ. Бары бииргэ, тутуспутунан, күргүөмүнэн. ☉ Всей компанией, все вместе, сообща
Тоҕус уон тоҕус кумах үрэх буолан, Көҕүнэн, күйгүөрэн киирэннэр, холбоһон, тоҕус үөстээх Тоҥмот муора буоллун диэбиттэр үһү. Саха фольк. Үөрэх иккис аҥаарыгар былааннаабыт үлэбит элбэх, онно барытыгар пионердар да, хомсомуолустар да көҕүнэн үчүгэйдик кыттыахтара диэн бигэтик эрэнэбит. «ББ»

1. аат.
2. Дьон холобурун тардыыта, угуйуута. ☉ Влекущая сила воздействия чужого примера
   Бүтүн дэриэбинэ дьоно тахсан тибийбиттэрэ көҕө диэн, күүһэ диэн, сырсыыта диэн олус да буолар эбит. П. Ойуунускай
   Манна көҕө бэрт. Бары барыта «хаалыма», «куораттыаҥ», «биһигини кытта барыс» дииргэ дылылар. Н. Заболоцкай
3. Туохха эрэ тардыһыы, баҕа. ☉ Влечение, желание
   Мин суруйбут ырыаларбын дьон син сэргэҕэлииллэр ээ, итинэн көх тахсыа. А. Софронов
   [Семен] доҕотторо булт чааһыгар букатын көхтөрө суох эбиттэр. Н. Якутскай
   Сүгүн олорбот көх үөскээн, Сүргэлэрэ көтөҕүллэн, «Эмтээх» муора салгыныттан Эгдэйдилэр, биһи дьоммут. Күннүк Уурастыырап
   △ Күүс-күдэх, эниэргийэ. ☉ Энергия, сила, настойчивость, упорство
   Куппут чэй минньигэс сылааһа, Кулуһун дьиктилээх сылама, Саллыыгын, сылааҕын киэр үүрэн, Саҥа күүс, саҥа көх угуоҕа. Күннүк Уурастыырап
   Көр оонньуу аргыстаах Көх үлэ дьарыктаах Сүрэҕи көччүтэр, Сүһүөҕү мэччитэр. Болот Боотур
   △ Тугунан эрэ уопсай үлүһүйүү, умсугуйан дьарык оҥостон кэрэхсээһин. ☉ Всеобщее увлечение чем-л.
   Сааскы сэргэх саһарҕаҕа Булт көҕө саҕаланна. И. Гоголев
   Тамма уҥуор сүрдээх бултаах үрэхтэр бааллар. Бу дойдуга бултааһын көх уонна үгэс буолан хаалбыт сирэ эбит. И. Федосеев
   Сааскы ыһыы күрэҕин көҕө Түүҥҥү түүлү уймаата. А. Абаҕыыныскай
4. Тугу эрэ саҕалааһын, бачыымы көтөҕүү. ☉ Какое-л. начинание, почин
   Өндөрөй оҕонньор …… эмиэ биэс уон сүүһү суруйтарда, онон көх таһаарбыт дьоннорго иһигэр бэркэ абалана олорор. П. Ойуунускай
   △ Ордук кимээһиннээх, дьулуурдаах, тахсыылаах өттө (хол., оонньуурга). ☉ Инициатива, активность (напр., при игре)
   Оонньуу көҕө син-биир мин өттүбэр оннунан хаалла. Бачча баһыйа ылан бараммын сүүйэр инибин диэн наһаа холкутуйбутум. НСС ОоО
5. даҕ. суолт. Сэргэх, күө-дьаа, сонуну-саҥаны хабан ылымтыа. ☉ Живой, восприимчивый, активный
   [Оскуолаҕа] сорох кылаас бытаан, көҕө суох. Саҥараниҥэрэн биэрбэттэр. Н. Лугинов
   Сайын сайылык аайы Сүпсүһүү, мунньах бөҕө, Күө-дьаа кэрэ баҕайы, Көтөҕүллэр дьон көҕө. Баал Хабырыыс
   Илии үлэтигэр да биһиги үөрэнээччилэрбит көх дьон. «ББ»
   ♦ Көх түһэн көр көҕүс III
   Ол [өйөбүл] суох буоллаҕына, саҥа ыанньыксыт сопхуостан бүтэн барар болдьоҕун эрэ күүтэ, үлэ оҥорумтуотун үрдэтии «мин кыаҕым таһынан эбит» диэн көх түһэн сырыттаҕына, ама, баа буолуо дуо. «Кыым»
   ср. туркм. көк ‘веселый, радостный’, тув. хөг ‘забава, развлечение, веселье’

аат. Үлүһүйүү, тэптии, үлүскэн. ☉ Всеобщая увлеченность чем-л., общий подъем
Куйаар маҥан буолаҕа Курулуу-куугунуу турдахха, Көҕүтүһүүлээх үлэбит Көҕө-наҕа көөнньүө. Күндэ
Көр-нар үйэҕэ, Көх-нах үлэҕэ Күүрткүүрт иҥиири! Саай-саай тимири! П. Ойуунускай

1. аат. Өрө көтөҕүллүү, үлүһүйүү. ☉ Энтузиазм, подъем
   Баара дьулуур, көх-нэм даҕаны, Баара араас хааччах, кыһалҕа. Баал Хабырыыс
   [Эдэр сааспар элбэх этэ] Сырыы-айан сындалҕана, Сырдык таптал ахтылҕана, Үөрэх, үлэ көҕө-нэмэ Үлүһүппүт умсулҕана. М. Хара
   Маннык көҕү-нэми иккиһин саҕалыыр уустук буолааччы. [Ол иһин Ангелина Ивановна] лабораторията атын хосторун эмиэ көҕүлүү түһээри ойон тураат, көрүдүөр устун тибигирэйэ турар. В. Гаврильева
   △ Сэргэхсийии, уопсай хамсааһын, туохха эрэ дьулуһуу (дьону кытта). ☉ Общее оживление, заинтересованное, увлеченное занятие чем-л., активное движение
   Бу көх-нэм саҕана быар куустан олорорбун сөбүлээбэтим бэрт. И. Никифоров
   Тэтим даҕаны, көх-нэм даҕаны баар дьоно диэтэҕиҥ. В. Яковлев
   Олордуо баара дуо эгэ оҕо саас кэрэ чуор кэмэ, Оонньуу, көр-нар түбүгэ, От үлэтин көҕө-нэмэ! М. Хара
2. даҕ. суолт. Көхтөөх, күө-дьаа, сэргэх. ☉ Живой, деятельный, энергичный
   Финансовай техникум кыргыттара көхнэм бөҕө дьон эбит. Э. Соколов
   Күлэсала көх-нэм билсиһии буолта. П. Аввакумов
   Пионердарым бэйэлэрэ эмиэ, сыылба да киһини хамсатыах курдук, көх-нэм, көр-нар, сытыы-хотуу, элэгэлдьигэс дьон. «ХС»
   ♦ Көх-нэм буол — 1) күө-дьаа буолан сэҥээрэн, сөбүлэһэн кэпсэтиини көҕүлээ. ☉ Активно, заинтересованно поддерживать разговор, беседу
   Киһи кэпсээнин сатаан истэр, көх-нэм буолан тэбиэһирдэн биэрэр туспа идэлээх дьон баар буолааччылар. Сэмээр Баһылай
   Биирдэрэ кэпсээн бүтээтин кытта, иккис киһи салгыыр, онтон үһүстэрэ иилэ хабан ылар, хардары-таары көх-нэм буолан, кэпсэтиини күөртээн иһэллэр. ВНГ ГОПХ
   Чириков ханнык да кэпсэтиигэ барытыгар көрүдьүөстүк, эйэҕэстик көх-нэм буолан испитэ. Л. Толстой (тылб.); 2) ким, туох эмэ туһугар дууһаҕынан кыһалын, өйөө, «ыарый». ☉ Сильно, остро переживать за кого-что-л. (напр., за больного), «болеть» за когочто-л. (напр., за любимую спортивную команду)
   Атыттар «ыалдьааччы» оруолун толорон, оонньууларын көрөн, көхнэм буолан айдаараллар, ыалдьар киһилэрин тэптэрэн биэрэллэр. В. Тарабукин; 3) туохха эмэ көмө буол, көмө-ньыма буол, туох эмэ оҥоһулларын, туоларын өйөө. ☉ Поддерживать кого-что-л., способствовать чему-л. (напр., выполнению какой-л. работы)
   Чэ, туруоххут дуо, аанна аһыҥ, көх-нэм буолуҥ! Күннүк Уурастыырап
   Дьоно …… кини тыаҕа тахсарыгар көхнэм буолан, тахсарга тэриммитигэр үөрэн да хаалаахтаабыттара. Р. Кулаковскай
   Саамай улахан ходуһатын уутун хачайдатарга бэйэтинэн элбэхтик үлэлээтэ, көх-нэм буолла. «Кыым»

1) воздействие чужого примера; көххө следуя примеру других, за компанию; 2) почин, начинание; инициатива; көхтө көрдөр = сделать почин; подать инициативу.

көх-нэм буол = а) громко поддерживать кого-л.; высказываться в поддержку чьей-л. инициативы; б) составить компанию кому-л. в поддержку его инициативы.

n. enthusiasm, initiative