дьүһ. туохт. Олох намыһах гынан баран лаппа кэтит, халыҥ буол. ☉ При очень низком росте иметь широкую, плотную фигуру
[Симаков — Иваны:] Лаһайа сытыйан. Н. Туобулаахап. Тэҥн. лааһай

сыһ. Кылайан, сырдаан (көһүн — үксүн харах туһунан). ☉ Сверкая глазами сквозь узкие щели век (смотреть)
Дьиэлээх тойон …… кыараҕаһынан кылаччы көрбүт, лааһайбыт оҕонньор. Амма Аччыгыйа
Сэдьүк кэмпиэт атыыластаҕына, уол ымсыырбыт курдук, хап-харанан кылаччы көрөн турар үгэстээҕэ. Н. Якутскай
Кыысчаан мичээрдээтэ уонна чыычаах уйалаах түннүк диэки аҥаар хараҕынан кылаччы көрө сытан утуйан истэ. А. Сыромятникова

дьүһ. туохт. Түргэнник хааман эбэтэр сүүрэн ис (лааһайбыт быһыылаах киһи туһунан). ☉ Ходить, идти быстро, имея широкую фигуру при низком росте
Дьиэлээх тойон …… лааһарыйбыт намыһах Байбал Сэмэнэп тугу эрэ кэпсэтэн чалыгырыыр. Амма Аччыгыйа
Иннигэр суон тиит кылгас дүлүҥүн атахтаан баран хаамтаран кэбиспиккэ дылы лаппычах киһи хааман лааһарыйан иһэрин таба көрбүтэ. Р. Баҕатаайыскай

1. аат.
2. Сүөһү, кыыл-сүөл, көтөр тириилэрин бүрүйэ үүнэр сымнаҕас бүрүөһүн, сабыы. ☉ Шерсть, мех (у животных); пух, пушок, перья (у птиц)
   Күтүр улахан эһэ, кыыһыран арҕаһын түүтүн адьырыппытынан ардьыгыныыардьыгыныы сүүрэн маҕыйан иһэр эбит. Т. Сметанин
   Түү сүөһүнү тымныыттан уонна бааһырыыттан харыстыыр. СИиТ
   Кус дабыдалларын төрдүттэн хаантан чопчулаһа силимнэспит түүлэрин сэрэнэн араартаата. «Чолбон»
   △ Оннук сабыы, бүрүөһүн биир утаҕа. ☉ Пушинка, шерстинка
   Сыттыгын түүтэ баттаҕар иилистибит. Амма Аччыгыйа
   Кыра түү сыстыбытын бэркэ кыһанан ыраастаабыта. А. Фёдоров
3. Киһи тириитин сорох өттүн сымнаҕас биитэр хатыылаах бүрүөһүнэ, сабыыта. ☉ Волосяной покров некоторых частей тела человека
   Ханан да түү сыстыбатах малаҕар сирэйдээх лааһайбыт оҕонньор. Амма Аччыгыйа
   Сирэйэ барыта бар түү. Күннүк Уурастыырап
   Перовскай курданарыгар диэри сыгынньахтаммытыгар, түөһүн хойуу түүтэ көһүннэ. Л. Попов
4. Сүөһү, кыыл-сүөл, көтөр таҥастаммыт тириилэрин сымнаҕас бүрүөһүнэ, сабыыта. ☉ Обработанный мех, шерсть, пух животных и птиц
   Саҕынньах сиэхтэринэн даллас гыныытыгар, түүтэ ыһылла түстэ. Амма Аччыгыйа
   Кини сонун түүтүн таһыгар гына тикпиттэрэ. Суорун Омоллоон
   Түүтэ баранан эрэр сылгы тыһа этэрбэстэрин тэбээн тибиргэтэр. М. Доҕордуурап
5. кэпс. Үүнээйи киһи хараҕар көстөркөстүбэт сымнаҕас бүрүөһүнэ биитэр сиэмэтэ. ☉ Пух, пушинка (растения)
   Мин түннүгү ыйбытым, онно күп-күөх халлааҥҥа тирэх түүтэ көтөрө. ЫДЫа
   Мастар быыстарынан маҥан түүлэр көтөллөр. «Чолбон»
   Сквердэр тирэх мас ньаарсын түүтүнэн бүрүллэллэр. «ХС»
6. даҕ. суолт. Таҥастаммыт түүлээх тирииттэн тигиллибит (хол., тас таҥас) көтөр түүтүттэн оҥоһуллубут (хол., сыттык). ☉ Сшитый из шерсти шерстяной, пуховый (напр., о верхней одежде); изготовленный из пуха, перьев (напр., о подушке). Түү үтүлүк. Түү этэрбэс. Түү мээчик
   □ Хаппытыан сааһыгар таҥныбатах түү таҥастаммыт. А. Софронов
   Тогойкин сааны туппутунан остуолга кэлиитигэр Өкүлүүн түү былааты бүрүнэн таһырдьа тахсан барда. Амма Аччыгыйа
   ♦ <Кур> түү курдук кэпс. — бэрт кэбэҕэстик, кыһалҕа оҥостубаттыы. ☉ С большой лёгкостью, запросто, играючи
   Баһыахтыыр Балбаара дьулааннаах Сыллай Луханы кур түү курдук этэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
   Кэлиҥ эрэ бэттэх, тустуоҕуҥ, эһигини баҕас кур түү курдук быраҕаттыа этим. Эрилик Эристиин. Түүтүн үргээ — кими эмэ улаханнык мөх-эт, саҥар, кириитикэлээ. ☉ соотв. дать дрозда
   Ыстатыйаны муньахха дьүүллээтилэр, түүбүн үргүүр былааннаахтар. В. Яковлев
   Буҕаалтыр Кутуукап, хонуу үлэһитэ Даайыс тыл эттилэр, Матаҥныырабы түүтүн үргээтилэр. В. Протодьяконов
   ◊ Ньуолах (көп) түү — тирии кырсыгар баар чараас, ньаарсын түү. ☉ Подшёрсток. Кыыс куһун ньуолах түүтүн үргүү олорор. Обот түү (быччархай) көр обот. Ийэтэ кыыһыгар үргүү олорор куһун обот түүтүн көрдөрдө
   □ Куһу ылаат обот түүтүн үргээт, үрүсээкпэр уктабын. Далан
   др.-тюрк. тү, түк, түт, тюрк. түк