1. аат. Бөкүнүк дүлүҥ кыл гас гына лаппаччы быһыллыбыта. ☉ Ровный обрубок бревна, чурка
   Буркун тиэргэнигэр лэкэчэккэ олордо. И. Гоголев
2. даҕ. суолт. Кылгас гына лаппаччы быһыллыбыт (мас). ☉ Обрубленный ровно в виде чурки (о бревне)
   Ленин чөҥөчөккө олорбут, лэкэчэк маһы остуол оҥостон, ол үрдүгэр түргэн-түргэнник суруйа олорор. КЭ КТ
   ◊ Лэкэчэк курдук — намыһах лаппаҕар уҥуохтаах (киһи). ☉ Невысокий и равномерно широкий, полный (о человеке)
   Лэкэчэк курдук суон, кыра уҥуохтаах буҕаалтыр …… суотун сыҕарыччы анньан баран, туоһулаһан барбыта. Н. Якутскай
   ср. тат. лэкэс ‘несимпатичный человек; толстяк; нерасторопный человек; лентяй’

I
сыһ. Мунааҕа, саарбаҕа суох, сөрү-сөп буола (гына). ☉ Ровно, точно (подходить, соответствовать чему-л.)
Лоп түбэһэр. Лоп тиийэр.  Саҥатык ыал диэтэххэ, сүөһү-ас дэлэй ыала. Ити өттүнэн, тыа дьонугар, орто баай ыалга лоп киирсэллэр. В. Яковлев
II
тыаһы үт. т. Кэтитэ суох халыҥ, чиҥ эттик ордук улахан эттик үрдүгэр лаппаччы түһэн охсуллар тыаһа. ☉ По др а ж а н и е с т у к у мо ло т к а по д ер ев я нной поверхности
Лоп-лоп лобуйар Молотуок тобуйар, Сыаптан сыап сыыйыллар, Сыр-сыр тыргыллар. П. Ойуунускай
ср. тюрк. лоп ‘шум воды, плеск’

I
аат. Туох эмэ чуолкайа, чахчыта (үксүгэр тард. сыһыар-х тут-лар). ☉ Истина, правда, ясность (обычно употр. в притяж. ф.). Дьахтар киһи [Күн Толомон Ньургустай] Ла бын да бул бакка хаалла, Уола [Босхоҥоллой Мүл гүн] хайы-үйэ араҥаска [Бэлэмнээбит олохторугар] Олорбута эрэ баар буолбут. ТТИГ К ХКК
Б и лигин ты мныы сэттэ уон буолбатаҕына, алта уон кыраадыһа лап. Н. Апросимов
Оҕонньор бу оҕону Быыкаанныыр кимтэн булбутун билиэн баҕарардыы тыл быктарар да, кыыс лабын биллэрбэт. Н. Павлов
ср. алт. лап ‘точность, ясность, твёрдость’, тув. ылап ‘точно (пунктуально)’, монг. лав ‘точно, достоверно; точность’, бур. лаб ‘наверняка (обязательно)’
II
тыаһы үт. т. Хаптаҕай предмет туох эмэ үрдүгэр лаппаччы түһэн охсуллар тыаһа. ☉ Подражание звуку, воз никающему при ударе чем-л. плоским, мягким по чему-л., шлёп
Васин, саппыкы тын устан, …… наскылаах атахтарынан лап-лап үктэнэн, хоско ааста. Э. Соколов
◊ Лап бааччы кэпс. — табыгастааҕын булбуттуу, табыллыбыттыы; сөрү-сөп буола. ☉ С удобством (располагаться на чём-л.); ровно, ладно (подходить к чему-л.)
Эһэ, суолу сытырҕалаан көрөн баран, мин диэки хайыспыта уонна суолум ортотугар лап бааччы олорунан кэбиспитэ. Н. Якутскай. Суванкул, лап бааччы сиргэ сытан, тэтэрээккэ буукубалары суруйан бадьаарытара. Ч. А й т м атов (тылб.). Лап гына кэпс. — 1 ) к ү ү скэ, тыастаахтык (тугу эмэ, туох эмэ хаптаҕайынан оҕус). ☉ С громким шлёпающим звуком (ударять, напр., л адонью по крупу лошади)
[Бухатыыр:] «Мин ыҥырдахпына, ыраах да буоллаххына чугаһаар, суох да буоллаххына баар буолаар, соноҕоһуом!» — диэн баран [атын] самыытыгар үс төгүл лап гына оҕуста. Саха фольк. Онтон Эрдэситов хаҥас илиитинэн остуолу лап гына оҕуста, сүр чэпчэкитик баадахыс гына ойон турда. А. Фёдоров; 2) сымсатык, хапсаҕайдык, сыыһа түһэрбэккэ (хол., хап, тут). ☉ Цепко и точно; метко, ловко (хватать, ловить или попадать куда-л., достигать какого-л. места)
Айыы Дьураҕастай бухатыыр, ойоҕун лап гына харбаан ылла да, суос-соҕотохто сур гынан хаалла. Саха фольк. Онуоха бу бухатыырдар түү тээҕэр чэпчэкитик, охтооҕор түргэнник өрө куугунаан таҕыстылар да, Ытык хайа үрдүгэр лап гына түстүлэр, охсуһан имитэлэһэн бардылар. Ньургун Боотур. Лап курдук кэпс. — үчүгэйдик сыста, эндирдэммэккэ дэхситик (хол., ыбыс). ☉ Ровно, плотно, точно (напр., ложиться на что-л.). Дьиэ муннуктара лап курдук ыпсыбыттар. Ср кирг. лап, тат. лап, ног. лап-лап ‘звукоподражание шлёпанию (напр., босых ног об пол)’