возвр. от лаппый=.

побуд. от лаппый=.

совм.-взаимн. от лаппый=.

сыһ., кэпс. Эбии төхтүрүйэн, чиҥэтэн; (улам) эбэн. ☉ Уточняя, углубляя дальше (напр., спрашивать), в дополнение, добавление к ч ему-л., дополнительно; мало-помалу, постепенно
Лаппыйан ыйыт.  Үөрэхтэн кэ лэн баран соло буоллахпына тугу саныырбын өссө лаппыйан этиэм. М. Д оҕордуурап. Лаппыйан үчүгэйдик бобо тутта, тирэҕин булунна, өрө тардан түөһүгэр мараччы көтөхтө. Болот Боотур
Чинарин мичээрдээбитинэн Костя диэки өссө лаппыйан эргилиннэ. Эрилик Эристиин
Дьэ, ити туох буолан отут солкуобайы эрэ ыллым, өссө лаппыйан көрдүөх баар этэ. В. Ойуурускай
«Чэ, ити хааллын, Эн саҥа кэлбит киһи буо л лаҕы ҥ д и и. Эт э р э, б и һ и г и до й дубутун сирдиҥ дуу, таптаатыҥ дуу?», — кыыс лаппыйан киирэн истэ. Д. Таас

аат. Икки аҥыы хайдан мээчигинэн оонньуур анал быраабылалаах оонньуу. ☉ Лапта (игра)
Лапта о о нньуута.  Биһига түөрт-биэс буолан, мэлдьи доҕордоһон оонньуурбут. Оонньуубут …… үксүгэр лапта. П. Тобуруокап
Ааһар күн-дьыл Мин олоҕум хонуктарын Лапта маһыныы лаппыйарын билэбин. СДТА
Лапта оонньуута кыһыннары, тиһигин быспакка оонньоноро. «Чолбон»

сыһ. Дьоһуннаан, иҥэн-тоҥон. ☉ Основательно; обоснованно
Кыратык билсибит киһи быһыытынан, арыый олохтоохтук кэпсэтэргэ билигин акылаатын охсон бэлэмнээтэҕэ дии. Д. Таас
Оҕонньор кыра да, улахан да дьыалалары биир тэҥник тутан төрдүгэр-төбөтүгэр тиийэ олохтоохтук быһаарсар үгэһинэн, лаппыйа ыйыта-ыйыта олордо. В. Иванов
Халлаан уулуссаны, дьиэлэри кырпа маҥан маҥнайгы хаарынан олохтоохтук үллүйэрдии оҥоһунна быһыылаах. П. Аввакумов

тутун I диэнтэн тиэт
көрүҥ. Былаатынан сирэйин саба туттумахтыыр. Суорун Омоллоон
Өссө лаппыйан иккитэ-үстэ хардыылаата, сутуругун ыга туттумахтаата. М. Доҕордуурап
Тыа кыыла халымыр да буоллар, син туттумахтыы түспүт эбит. Н. Заболоцкай
♦ Туттумахтаан (туттумахтаһан) хаал — тоҕоостоох кэми мүччү туппакка, үгүһү, элбэҕи оҥоро, ыла сатаа. ☉ Стараться успеть много сделать, не упуская удобного момента, случая
[Чолооску:] кытаатан сибилигин туттумахтаан хаалыахха, мин аал-уот көмүскэлин көрдөһөөрү гынабын. Амма Аччыгыйа
Сорсуннаах булчут маннык кэмҥэ туттумахтаһан хаалар. Далан
Халлаан, туттумахтаһан хаалларбын диэххэ айылаах, тымныыта бэргээн, сэтэрээн аҕай турар. «Чолбон»

ситэрэр үлэ (байытар үлэ ситимин бүтэһик түһүмэҕэ. Байытааһын сүрүн эбэтэр хос хатылыыр (хонтуруоллуур) улэлэрин кэнниттэн байытыллыбыт концентраты өссө төгүл лаппыйан ырааһыр-дан көрдөбүл таһымыгар тиэрдии.)

даҕ., к эпс. Быһа охсон лаппыйбыт курдук быһыылаах (туох эрэ уһугун этэргэ); лаппаҕар. ☉ Низкий; ровно срезанный (о конце чего-л.)
ХIХ үйэ бастакы аҥаарыгар Бүлүү сүнньүгэр биир лаппычах түгэхтээх ханна эрэ ыраах оҥоһуллубут иһит көстүбүтэ. БИГ ӨҮөС
Удэгеецтар оҥочолоро диэн уһун лаппычах биир киһи хайа баҕарар соһон таһаарар чэпчэки тыыта буолар. В. Арсеньев (тылб.)
△ Кэтит уонна нам ы һ а х. ☉ Низкий и широкий
Лаппычах чөҥөчөк үрдүгэр эриэн моҕотой …… одуулаан чэҥэриҥнии олорон ойон түһэр да, дү лүҥ көҥдөйүгэр сылыпыс гынар. А. Фёдоров
Хос ортотугар …… бэйэ оҥоһуута остуол, лаппычах икки олох мас тураллар. «ХС»
△ Намыһах уҥуохтаах гы нан баран модьу, бигэ-таҕа. ☉ Небольшого роста, коренастый (о ком-л.); приземистый (о чём-л.)
[Иван Тумусов] иннигэр суон тиит кылгас дүлүҥүн атахтаан баран хаамтаран кэбиспиккэ дылы лаппычах киһи хааман лааһарыйан иһэрин таба көрбүтэ. Р. Баҕатаайыскай
Күөл кытыытыгар орулуостар тахсан кумах быарыгар үүммүт лаппычах оту сии сылдьар эбиттэр. «ХС». Тэҥн. лаппаҕар

сыһ.
1. Туох эмэ ыараханы, улаханы лаппыйа тутан, түөскэр өйөөн (көтөх, илт). ☉ С большим усилием, напряжением (поднимать что-л. тяжёлое и нести его на груди)
[Киргиэлэй] түөһүгэр мараччы көтөхтө [тимир буочуканы], мадьаччы үктэннэ уонна хааман мадьыкычыйан ыскылаатыгар нэһиилэ тиэртэ. Болот Боотур
Били икки ардыгар Байбал араас бэйэлээх таҥаһы мараччы көтөҕөн киллэрдэ. Эрилик Эристиин
Дьааһыктаах пакляны мараччы көтөхпүт дьон быһыт кэтэх өттүнэн сүлбэ түгэҕэр күлүкүс гыныталаатылар. В. Яковлев
2. Олус тото аһаан, истэнэн (көһүн). ☉ Так, чтобы раздуло живот, от пуза (наесться)
Менюларынан баай остуоллаах ол ыа л ла рыгар Митрофанов субуота, баскы һыанньа ахсын марочнай арыгылары иһэ-иһэ, мараччы тотуор диэри сокуус калыыр. Р. Баҕатаайыскай
Биһиги ыттарбытын киэһэ аайы тотуохтарыгар, истэрэ мараччы кэлиэр диэри аһатабыт. Я. Семёнов