Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, ла-, лаг-, лап-, лас- диэн саҕаланар олохторго сыстар: лап-лаһырҕас, лап-лаппаҕар. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоеди няемая к основам, начинающимся на ла-, лаг-, лап-, лас-: лап-лаһырҕас ‘щёлкающий, издающий щёлкающие звуки’, лап-лаппаҕар ‘с ровным, тупым концом, не заострённый’
Иккиэн уҥуохтарынан үтүк түспүт курдук лап-лааһаҕардар. И. Гоголев
Эрбии тыаһа, сүгэ тыаһа, үлэһиттэр кэпсэтэллэрэ, күлсэллэрэ — барыта холбоһон, мээнэ биир куп-куугунас, лап-лабыгырас күүгээн. А. Софронов
Никифор Спиридонович нууччалыы лап-лаһыгырас — нууччалартан итэҕэс саҥарбат. Д а л а н. Суотун туораҕын тыаһа биир кэм лап-лаһырҕас. Софр. Данилов
[Харыйаны] лары-лаглаҕар, сары-сайбаҕар бэйэтин араас өҥнөөх дьиримнэһэ турар уоттарынан симээбиттэрэ түүҥҥү болуоссаты олус тупсарара. Н. Лугинов

I
аат. Туох эмэ чуолкайа, чахчыта (үксүгэр тард. сыһыар-х тут-лар). ☉ Истина, правда, ясность (обычно употр. в притяж. ф.). Дьахтар киһи [Күн Толомон Ньургустай] Ла бын да бул бакка хаалла, Уола [Босхоҥоллой Мүл гүн] хайы-үйэ араҥаска [Бэлэмнээбит олохторугар] Олорбута эрэ баар буолбут. ТТИГ К ХКК
Б и лигин ты мныы сэттэ уон буолбатаҕына, алта уон кыраадыһа лап. Н. Апросимов
Оҕонньор бу оҕону Быыкаанныыр кимтэн булбутун билиэн баҕарардыы тыл быктарар да, кыыс лабын биллэрбэт. Н. Павлов
ср. алт. лап ‘точность, ясность, твёрдость’, тув. ылап ‘точно (пунктуально)’, монг. лав ‘точно, достоверно; точность’, бур. лаб ‘наверняка (обязательно)’
II
тыаһы үт. т. Хаптаҕай предмет туох эмэ үрдүгэр лаппаччы түһэн охсуллар тыаһа. ☉ Подражание звуку, воз никающему при ударе чем-л. плоским, мягким по чему-л., шлёп
Васин, саппыкы тын устан, …… наскылаах атахтарынан лап-лап үктэнэн, хоско ааста. Э. Соколов
◊ Лап бааччы кэпс. — табыгастааҕын булбуттуу, табыллыбыттыы; сөрү-сөп буола. ☉ С удобством (располагаться на чём-л.); ровно, ладно (подходить к чему-л.)
Эһэ, суолу сытырҕалаан көрөн баран, мин диэки хайыспыта уонна суолум ортотугар лап бааччы олорунан кэбиспитэ. Н. Якутскай. Суванкул, лап бааччы сиргэ сытан, тэтэрээккэ буукубалары суруйан бадьаарытара. Ч. А й т м атов (тылб.). Лап гына кэпс. — 1 ) к ү ү скэ, тыастаахтык (тугу эмэ, туох эмэ хаптаҕайынан оҕус). ☉ С громким шлёпающим звуком (ударять, напр., л адонью по крупу лошади)
[Бухатыыр:] «Мин ыҥырдахпына, ыраах да буоллаххына чугаһаар, суох да буоллаххына баар буолаар, соноҕоһуом!» — диэн баран [атын] самыытыгар үс төгүл лап гына оҕуста. Саха фольк. Онтон Эрдэситов хаҥас илиитинэн остуолу лап гына оҕуста, сүр чэпчэкитик баадахыс гына ойон турда. А. Фёдоров; 2) сымсатык, хапсаҕайдык, сыыһа түһэрбэккэ (хол., хап, тут). ☉ Цепко и точно; метко, ловко (хватать, ловить или попадать куда-л., достигать какого-л. места)
Айыы Дьураҕастай бухатыыр, ойоҕун лап гына харбаан ылла да, суос-соҕотохто сур гынан хаалла. Саха фольк. Онуоха бу бухатыырдар түү тээҕэр чэпчэкитик, охтооҕор түргэнник өрө куугунаан таҕыстылар да, Ытык хайа үрдүгэр лап гына түстүлэр, охсуһан имитэлэһэн бардылар. Ньургун Боотур. Лап курдук кэпс. — үчүгэйдик сыста, эндирдэммэккэ дэхситик (хол., ыбыс). ☉ Ровно, плотно, точно (напр., ложиться на что-л.). Дьиэ муннуктара лап курдук ыпсыбыттар. Ср кирг. лап, тат. лап, ног. лап-лап ‘звукоподражание шлёпанию (напр., босых ног об пол)’

тыаһы үт. туохт. Эрчимнээхтик кылгастык биирдэ тыаһаа (хол., хаптаһыны хаптаһыҥҥа, муостаҕа бырахтахха тахсар тыаһы этэргэ). ☉ Энергично однократно хлопнуть, ударив плоскими предметами друг о друга (напр., складывая доски). Хаптаһыны дьаа рыстаан лап гынар тыаһа иһиллэр

туохт.
1.
лап гын диэнтэн дьаһ. туһ. Валентина Захаровна, сурунаалыгар тугу эрэ суруйан баран, сабан лап гыннарда, улаханнык кыра түөрт киһини олбу-солбу көрүтэлээтэ. П. Аввакумов. Давыдов Ар жаковы ытыһынан көхсүгэ лап гынн а р д а , бэйэтигэр эргитэ тарта. М. Ш олохов (тылб.)
2. кэпс. Хапсаҕайдык күүскэ хап, тут, харбаан ыл. ☉ Быстро и грубо схватить, поймать, цапнуть
Ат бөдөҥ, модьу тиис тэринэн хабан лап гыннарда. Бааска арыычча аҕай, илиитин сулбу тардан, куоттаран биэрдэ. Далан
«Кэрэмэс, куттаныма, лап гыннар. Туо, туо, ар-ар!» — Куутук ытын киксэрэн биэрдэ. Р. Кулаковскай

1. сыһ., кэпс. Чиҥ тыастаахтык, либиргэччи. ☉ Громко стуча, хлопая чем-л.; твёрдо ступая, твёрдыми шагами (идти)
   Лип-лап үктэнэн хаамп.  Ааннар лип-лап аһыллан-сабыллан тыаһаатылар. П. Аввакумов
2. даҕ. суолт.
3. Аналыгар саарбаҕа суох түбэһэр, бигэ-таҕа. ☉ Ровный, ладный, надёжный (о предметах). Лип-лап оҥоһуктар
4. көсп. Бутуура, мунааҕа суох ырылхай, чуолкай. ☉ Открытый, очевидный, явный
   Манна холоотоххо мин СМУ-м бэрдин! Барыта лип-лап, чиҥ-чаҥ. Тугу оҥорбутуҥ таас эркин буолан дьэндэйэн иһэр. Н. Лугинов

подр. звуку, возникающему от удара одной плоскости о другую хлопанье; ытыскынан санныга лап гыннар хлопнуть кого-л. ладонью по плечу; ытыстарын лап гыннарда он хлопнул в ладоши.