саҥа алл.
1. Абарансатаран кыйаханыыны, өһү-сааһы ситиһэ охсор кыах суоҕуттан уордайыыны бэлиэтиир. ☉ Выражает крайнюю степень досады, бессильную злобу. Лахаатта [көтөр] тыына эрэ хаалан баран, саҥара сыппыт: «Алаатыка, абытайбынхалахайбын! Алаатыка, муҥмун-сорбун!..» Саха фольк.
2. Көрө-билэ охсуох баҕаны, тиэтэйиини, ыксалтан кыйаханыыны бэлиэтиир. ☉ Выражает нетерпение, нетерпеливое раздражение
Алаатыка, толонноох тойоммут хайа эрэ майгылаах тылы-өһү аҕалла? Хайа эрэ майгылаах сиргэ сырытта? Истэ тардыахпыт этэ! Саха ост. I
Алаатыка! Бу киһи Ама эдэриҥ иһин, Абаҕаҥ, таайыҥ кэриэтэ Аҕа киһиҥ Ааннаах-үүттээх тылларын, Аһын саамай бастыҥын Аккаастыаҕыҥ дуу, ама! П. Тобуруокап

1. саҥа алл.
2. Олус күүстээх, киһи тулуйуо суоҕун курдук балысхан ыарыыттан саҥа таһаарыы (үксүн фольк. тут-лар). ☉ Выражает чувство острой нестерпимой боли — стон, стенание (обычно употр. в фольк.)
   Абытайбын-халахайбын... Аанайыкпынтуонайыкпын... Арҕаһым үүтүнэн Аргыардаах атахтаах Анньыылыы кэйиэлээн, Тииһигим бэргээтэ. П. Ойуунускай. Лахаатта [көтөр] тыына эрэ хаалан баран, саҥара сыппыт: — Алаатыка, абытайбын-халахайбын! Алаатыка, муҥмун-сорбун! Саха фольк.
3. Алдьархай, тыын былдьаһыытын, өлүү куттала суоһаабытын көрдөрөр саҥа. ☉ Выражает чувство ужаса при смертельной опасности
   «Таарт-таарт, абытай-халахай, аны бэйэбин эккирэтэн ол иһэр. Ирдээн туран имири быһаары, сойуолаан туран суох оҥороору!»— муҥатыйда, муҥун ытаата көҕөн ийэ. Н. Заболоцкай
4. аат суолт. Олус күүстээх, ынчыктаах-энэлгэннээх, таарымтаталыы курдук ыарыы. ☉ Сильнейшие боли, сопровождаемые стоном, стенаниями (напр., при родах)
   Айыыһыт ийэтин ыҥырар Абытай-халахай буолла, Эдьээн иэйэхсит эргитэр Энэлгэн тойуга буолла. П. Ойуунускай
   Ампаарга да тахсан, киһи утуйара диэн кэлиэ дуо? Нарыйа муҥнаах туох баар ынчыга, абытайахалахайа бу баардыы иһиллэр. В. Яковлев
   Ийэм эрэйдээх оронугар охтон, абытай-халахай аргыстаах айан талыыта номнуо аара суолга ааһан, хороҥ талыыта кургумун иһинэн кутаа уотунан куппутунан барбыт. Н. Заболоцкай