1) громко лаять (о собаке); 2) перен. громко и сердито кричать.

1) рычать, реветь; 2) лаять; ыт үрэн баргыйда собака громко залаяла.

тыаһы үт. туохт. Сэниэтэ суохтук онолуйан үрэр саҥаны таһаар (хол., ыт оҕото). ☉ Лаять слабым тонким голосом, пищать (напр., о щенке). Ыт оҕото үрэн ньааҥырҕаата

туохт. Түргэн-түргэнник, тэбиэһирэн кэлэ-кэлэ үр. ☉ Лаять энергично, всё больше распаляясь. Таһырдьа ыт үрэн ньаҕыйбахтаата
□ Хотугу саһыл түргэн-түргэнник сытыытык үрэн ньаҕыйбахтыыр. В. Короленко (тылб.)

и. д. от ытын= лазанье вверх; подъём (в гору).
нареч. по-собачьи, как собака; ыттыы үр = лаять по-собачьи; ыттыы харбаа = плавать по-собачьи # ыттыы быһыылан = совершить подлый поступок (букв. вести себя, как собака); ыттыы өл = погибнуть ни за что (букв, умереть, как собака); ыттыы үөх = поносить кого-л.; ругать на чём свет стоит.

тыаһы үт. туохт. Тохтуу-тохтуу «бох-бох» диирдии бүтэҥитик үр. ☉ Лаять приглушенно, издавая отрывистые звуки. Таһырдьа ыт боҕурҕаата
□ Баайыллан сытар ыт тугуттары көрөн үрэн боҕурҕаабыта. «Кыым»
Суолдьут кэлин атахтарыгар олоро биэрбитэ уонна үрэн боҕурҕаабытынан сыарҕалаах киһини туора тардан таһаарбыта. С. Тумат

туохт. Сүрэҕэлдьээбиттии аҕыйахтык «моҥ-моҥ» диэн искиттэн бүтэҥи саҥаны таһааран үр (ыт туһунан этэргэ). ☉ Лаять, гавкать нехотя, с ленцой
Оҕонньор ыта киһини билэн иккитэ-үстэ моҕурҕаата уонна ылы-чып барда. Н. Босиков
Кыбыылаах окко сыппыт күтүр улахан күөрт ыт уһуктан сэниэтэ суоҕунан үрэн моҕурҕаан эрдэҕинэ, Харачаас хоонньугар уктан испит килиэбин хаҕын утары быраҕан биэрдэ. П. Филиппов

тыаһы үт. туохт. Улаханнык дьаныардаахтык үр. ☉ Громко лаять, заливаться громким лаем
Ыт үрэн моргуйда. Т. Сметанин
Үү т э э н көстөр буолбутугар, Моойторук тугу эрэ сибикилээн үрэн моргуйда. П. Аввакумов
[Моойторук] …… өй ылбыттыы, муннунан сурдурҕаччы тыынан, салгыны сытырҕалыы түһээт, …… Үрэн моргуйда. «ХС»
ср. алт. мөргү ‘молиться; просить, упрашивать’

тыаһы үт. туохт. Тохтоон ыла-ыла үр; тохтуу-тохтуу үрэргэ маарынныыр саҥата таһаар. ☉ Лаять с паузами; производить раздельно-кратные звуки, похожие на лай собаки
Киһи кулгааҕа чуҥкунуох чуумпута, бэл диэтэр биир да ыт ньаҕырҕаабат. Софр. Данилов
[Мефодий:] Кэлэн иһэн уокка хаайтарбыт саһыл ньаҕыргыырын истибитиҥ дуо? Н. Туобулаахап
Эмискэ ыт саҥата ньаҕырҕаата, онтон туох да бокуойа суох моргуор буолан барда. Дьолбут к. Тэҥн. ньааҕырҕаа

тыаһы үт. туохт.
1. Оргууй «ньам-ньам» дорҕоону таһаар, оннук иһилин (хол., аһыыргар). ☉ Издавать тихие чавкающие звуки наподобие «ням-ням» (напр., во время еды)
Балык ньамахха тахсан аһаан ньамыргыыра. «Чолбон»
2. Уҥуоҕа суоҕунан сымнаҕастык саҥар; сүрэҕэлдьээбиттии үр. ☉ Говорить вяло, смягчая согласные звуки; лаять лениво
Албыннык ньамырҕаата. Амма Аччыгыйа
Ыттар эмиэ үр да үр буолбуттара. Маҥнай тыһы ыт ньамырҕаабыта. В. Санги (тылб.)