Якутские буквы:

Якутский → Русский

ыттыы

и. д. от ытын= лазанье вверх; подъём (в гору).
нареч. по-собачьи, как собака; ыттыы үр = лаять по-собачьи; ыттыы харбаа = плавать по-собачьи # ыттыы быһыылан = совершить подлый поступок (букв. вести себя, как собака); ыттыы өл = погибнуть ни за что (букв, умереть, как собака); ыттыы үөх = поносить кого-л.; ругать на чём свет стоит.

Якутский → Якутский

ыттыы

I
ытын I диэнтэн хай
аата. Сиэнньэ колокуонньа эрэһээҥкитин тас өттүгэр тахсан, күчүмэҕэй ыттыыны оҥорон барда. Эрилик Эристиин
Литература саҥа кэрдииһигэр ыттыы ыарахан этэ. КНЗ ОТК
Кирилиэһинэн үөһэ ыттыы — үрдүккэ тахсыы, дьоһун ситиһии бэлиэтэ. БРИ ТТ
II
сыһ. Ыт курдук; ыкка маарынныырдык. По-собачьи; как собака
Суор оҕото Соллой арыт ыттыы үрэн ньаҕыйар. И. Федосеев
Оҕо сылдьан кус кэтээн, дурдаҕа соҕотох баата сону саптан, ыттыы титирээн хонорбут. «Чолбон»
Ыттыы быһыылан — сидьиҥ, сиэргэ баппат быһыыны оҥор. Совершить подлость (букв. вести себя как собака)
Эдэр сылдьан кини ыттыы быһыыланан турардаах. «ХС». Ыттыы өлбүт кэпс. — өлүө суохтаах суолугар, быстахха өлбүт. Погибнуть ни за что, бессмысленно, умереть как собака
Кур түү курдук анньан кэбиһэммин, ыттыы өлөн хааллаҕына, туһам туох буолуой? Саха фольк. Дьаакып, кэбис, барыма, таах ыттыы өлөрөн кэбиһиэхтэрэ. Д. Очинскай
Туох акаары киһигиний, эйигин үрүҥнэр ыттыы өлөрөн кэбиһиэхтэрэ. Ф. Захаров. Ыттыы үөх — кими эмэ араастаан үөх, ыыстаа. Ругать кого-л. на чём свет стоит (букв. браниться как собака)
Киһини кэнниттэн ыттыы үөҕэ сылдьар — олус куһаҕан быһыы. Болот Боотур
Киниэхэ ыттыы үөхтэрэр санаам суох. «ХС»
Ыттыы харбаа кэпс. — илиилэргин ууттан таһаарбакка эрэ харбаа. Плавать брассом (не вынося руки над водой). Оҕолор ууга ыттыы харбаан чомполоноллор
Дима ыттыы харбаан, атаҕынан ууну биллиргэтэн, уҥуоргу кытылы нэһиилэ булар. Күрүлгэн. Ыттыы харбааһын спорт. — илиилэргин ууттан таһаарбакка эрэ харбааһын. Плавание брассом (не вынося руки над водой). Соторутааҕыта ыттыы харбааһыҥҥа күрэх буолбута


Еще переводы:

восхождение

восхождение (Русский → Якутский)

с. 1. ере тахсыы, ыттыы; восхождение на вершину горы хайа чыпчаалыгар ыттыы; 2. (напр. солнца) тахсыы.

восход

восход (Русский → Якутский)

м. 1. (действие) ере тахсыы, ыттыы; восход на вершину горы хайа чыпчаалыгар ыттыы; 2. (небесных светил) тахсыы; с восходом солнца күн тахсарын кытта.

ырдырҕаа=

ырдырҕаа= (Якутский → Русский)

разд.-кратн. от ыр = 1) рявкать; рычать; ыттыы ырдырҕаа = рычать по-собачьи; 2) перен. сердито покрикивать на кого-л.

моһуоннан

моһуоннан (Якутский → Якутский)

моһуоннаа диэнтэн бэй
туһ. [Бурҕаллай] эһэни сибикилээбит Эрдээх ыттыы тутунна, Буур суолугар үктэммит, булчут ыттыы моһуоннанна. П. Тобуруокап
[Тураах] оттоммут ходуһаҕа түстэ уонна уоруйах моһуоннанна, …… о л- бу ди э к и [ас көрдөөн] эрилис-турулус көрдө. «Чолбон»
Сөдүөт ыйыппытын кэмсиннэ. Мух-мах буолла. Тахсан бараары моһуоннанна. «ХС»

воз=

воз= (Русский → Якутский)

(вос=) приставка, суолтатынан көрдөрөр: 1) хайааһын үөһэ диэки туһайылларын, хол. возводить тутан таһаар; восхождение ыттыы; 2) тугу эмэ хат саҥардан оҥорору, хол. возобновить саҥардан ыыт.

тунуйуу

тунуйуу (Якутский → Якутский)

тунуй диэнтэн хай
аата. Төннөр төлкө, кэдэрги кэскил Сотуун өлүүлүү тунуйуутуттан, …… Ытырыык ыттыы ырдьаҥнаһа күлээччилэр …… Билигин да бааллар эбит! П. Тобуруокап. Сылгыны эмтээбэтэххэ, үгэс курдук хааҥҥа ириҥэ бактыарыйатын тунуйуутуттан сотору кэминэн өлөр. ПНИ ССЫа

үөмэрдээ

үөмэрдээ (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Үөмэн хаамп, үөмэн эрэрдии хаамп. Шагать тихо, как бы крадучись
Били мааҕын көрсүбүт Эмтэгэй Бааската ыттыы ирдээн, тугу эрэ кыайыахха дылы, бу үөмэрдээн иһэр эбит. Д. Токоосоп

ырдьыгынас

ырдьыгынас (Якутский → Якутский)

I
ырдьыгынаа диэнтэн холб. туһ. Үһүс остуолга дьадаҥылар ыттыы ырдьыгынаһа-ырдьыгынаһа уҥуоҕу тиниктээтилэр. И. Гоголев
Хара тыа ардай аһыылаахтара күөн көрсүһээри, тиистэрин килэҥнэтэн ырдьыгынастылар. Е. Макаров
II
даҕ. Ырдьыгыныыр кэмэлдьилээх. Рычащий, ворчащий, злой (напр., о собаке). Ырдьыгынас ыт

саһыллыы

саһыллыы (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Саһыл курдук, саһыл быһыытын быһыыланан. Подобно лисице, как лисица
    [Чучунаа:] Туох баар күүспүнэн мөхсөбүн. Бөрөлүү улуйабын, саһыллыы ньааҕыныыбын, ыттыы үрэбин. Н. Абыйчанин
    Сүөдэр оҕонньор хаста да саһыллыы ньылбыйан албыннанан көрдө даҕаны, туһа тахсыбата, хаайыылаах эппитин этэ турда. С. Никифоров
  2. даҕ. суолт. Саһыл өҥүн курдук дьүһүннээх. Напоминающий цветом лисью масть, рыжеватый
    Саһыллыы саһархай хатыҥнар Сайыны сайыһа тураллар. Е. Васильев
хадьыктаа

хадьыктаа (Якутский → Якутский)

туохт. Тиискинэн бөдөҥ-бөдөҥнүк күүскэ ытыран ыла-ыла иҥсэлээхтик ыстаталаа. Кусать, грызть (сильно, с жадностью)
[Сибиинньэ] Оту оҕустуу уобалыыр, Уҥуоҕу ыттыы хадьыктыыр. П. Тобуруокап
Чубукубун эттээн-эллээн, сыатыттан-сыматыттан соруйан тоҕо-хоро буһаран, …… аһаан-сиэн хадьыктаатым. Н. Абыйчанин
Сиэгэн бэдэри саһан сытан эмискэ үрдүгэр түһэн, хадьыктаан кэбиһэр. «ХС»