Якутские буквы:

Якутский → Русский

лаҕый=

1) подпрыгивать на одном месте (напр. о маленьком ребёнке); 2) перен. говорить одно и то же долго и нудно.

Якутский → Якутский

лаҕый

туохт.
1. Биир сиргэ өрүтэ көтө-көтө түһүөлээн үрүт-үрдүгэр охсулун. ☉ Сидя на месте, подпрыгивать на ягодицах, издавая шлёпающий звук. Олорон эрэн эккирээн лаҕый
2. кэпс. Оннугуттан хамсаабат кэриэтэ олус бытааннык сыҕарый, айаннаа. ☉ И дти, двигаться очень медленно, тащиться, брести, топтаться на месте
[Катер,] сороҕор өрүс сүүрүгүн кытта тэҥнэһэн, баайыллыбыт курдук биир сиргэ лаҕыйа турда. Н. Якутскай
Сарсыарда ыксаабакка биир тэҥник хааман лаҕыйбыт оҕонньор, сирэйэ-хараҕа сэргэхсийэ охсон, аллара сүүрэн таҥкычахтанан киирдэ. Н. Борисов
3. көсп. Туохха эмэ сыҕарыйыыта суох биир сиргэ олус уһуннук тутулун, бытаар. ☉ Слишком медленно продвигаться в чём-л., подолгу задерживаясь на каждом отдельном отрезке (напр., в одном классе в школе). [Миитэрэй] кылааска иккилии сылынан лаҕыйан, аҕыһы бүтэрбитэ уон на үөрэхтэн адьас тэйбитэ. М. П опов

Еще переводы:

лаҕыт

лаҕыт (Якутский → Якутский)

лаҕый диэн курдук
«Кыһыл» борохуотунан өр баҕайы үлтү лаҕытан, күн саҥа ойуута Даркылаах биэ рэгин буллубут. «ББ»

лабыай

лабыай (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус бытаан, ыарахан. ☉ Очень тяжёлый, медлительный, неповоротливый
Хайдах курдук ыксааҥҥын, Хара сиргэ сыннараҥҥын Лабыай сыылаҥ сыарҕанан, Лаҕый бытаан оҕуһунан Оройуоҥҥа барбыккын! Д. Дыдаев
Табаарыспын кытары Бытаан лабыай оҕустаах Быттыы үөмэн иһэбит, Сааскы сайдам күөл тыаллаах Салгын мүөтүн иһэбит. «ХС»

лахаахайдаа

лахаахайдаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Олоро сылдьан лаҕыйан сыҕарыҥнаа, сыҕарыҥнаан бар. ☉ Передвигаться подскакивая на ягодицах, сидя на полу
Наҕылыччы көрүнэр санааттан, ол диэ ки олорбутунан лахаахайдаан, сыҕарыҥ ныы сатыы иһэн: «Хайыы!» — диэн саҥа аллайда, хаҥас атаҕа …… туора көллөччү быраҕыллан сытар. У. Нуолур

лахаахай

лахаахай (Якутский → Якутский)

бөрө лахаахай фольк. — олоро сылдьан лаҕыйан сыҕар ы й а а ч ч ы (таабырыҥҥа, х о л. , к ы ы р а с ы лдьар ойууну ойуулаан этии). ☉ Передви гающийся подскакивая на ягодицах, си дя на полу (в загадках так изображается, напр., шаман во время камлания). Уот иннигэр бөрө лахаахай баар үһү (тааб.: ойуун). Ньир-ньир саҥалаах бөрө лахаахай баар үһү (тааб.: тойон ыҥырыа)

тэҥнэс

тэҥнэс (Якутский → Якутский)

  1. тэҥнээ 1 диэнтэн холб. туһ. Кинини [Симоны] уһун кыргыттар өрүү элэктиир буолаллара, тэҥнэһэ сатаан сордууллара, бииргэ кэккэлэһэ хаамсан муҥнууллара. Л. Попов
  2. Кими, тугу эмэ кытта тэҥ, майгыннаһар буол, кимиэхэ, туохха эмэ тэҥнээх буол. ☉ Быть равным кому-чему-л. по какому-л. признаку, качеству
    Эр киһи да, дьахтар да бырааптара тэҥнэһиэх тустаахтар. П. Ойуунускай
    Олоҕум биир күнэ дьиктини арыйыынан Саатар биир сылга тэҥнэһиэх тустаах. И. Гоголев
    Мэлгэйбээт ойууҥҥа баайынан тэҥнэһэр биир да киһи суох. С. Курилов (тылб.)
  3. Кими эмэ батыһан, үтүктэн, киниэхэ тэҥ буола сатаа, киниэхэ тэҥнээх курдук санан. ☉ Следовать чьему-л. примеру, равняться на кого-л., по кому-л., стремиться быть ровней кому-л.
    Киһи киһиэхэ тэҥнэспэт, сүөһү сүөһүгэ тэҥнэспэт (өс хоһ.). [Маня:] Урут бэйэҕин сэнэнэ, атын дьонтон итэҕэс курдук санана сылдьан, ол дьону кытта тэҥнэһэн хаалар саҕа туох үчүгэй баар буолуой. С. Ефремов
    Киһи аймах улууларын кытта тэҥнэһэн, бэйэбитин хайгыырбыт туох куһаҕаннаах буолуой. БВВ ӨУоӨ
  4. Кими, тугу эмэ кытта түргэҥҥинэн тэҥ буол. ☉ При ходьбе, беге, движении оказаться наравне, поравняться с кемчем-л. [Катер] сороҕор өрүс сүүрүгүн кытта тэҥнэһэн, баайыллыбыт курдук биир сиргэ лаҕыйа турар. Н. Якутскай
    [Сылгылар] чиччигинии мөхсө иһэн Биэтэҕэ тэҥнэһэллэр. С. Данилов
    Кини иннилээн иһэн Тэҥнэһэн турда. Баал Хабырыыс
  5. спорт. Кимниин эмэ күрэхтэһэн, тэҥ тэҥҥэ буолан таҕыс (хол., очукуоҕунан). ☉ Соревнуясь с кем-л., сравняться, сыграть вничью (напр., по количеству очков)
    Сорох ардыгар мэлдьи шаҕы биэрэн да тэҥнэһиэххэ сөп. ПВН СБК
    Үрүҥнэр тэҥнэһиэхтэрин баҕарбаттар. КА СОоО II-III
    Аҕыс көрсүһүүгэ түөрдүгэр кыайан, иккитигэр тэҥнэһэн дьоһуннаах кыайыыны ситистэ. «ЭК»
    ♦ Киһи тэҥнэспэт <киһитэ> — тугунан эмэ атын дьонтон чорбойбут, уһулуччу буолбут. ☉ Не имеющий себе равных, выдающийся в чём-л.
    Дэбигис эр да киһи тэҥнэспэт кыайыылаах-хотуулаах үлэһит. Н. Лугинов
    [Биэлэйдэр] уоруйахтара-талаанньыттара киһи тэҥнэспэт баҕайылара. М. Доҕордуурап. Сирэйбит тэҥнэспит (тэҥнэһиэ) көр сирэй. Олус киэбиримэ, эн да биһикки сирэйбит тэҥнэһиэ