даҕ. Симиллибит курдук, киппэ халыҥ түөстээх, көҕүстээх (киһини этэргэ). ☉ Плотный, крепкий, словно литой (о человеке)
Кылгас, суон атаҕа, н үк с ү г ү р а рҕа һ а, мөҥүрүөн т ү ө һ э, үөмэн эрэрдии тыаһа суох чэпчэкитик үктээн хаамара кинини кыылга ордук дьүөрэлии оҥорор. И. Гоголев
Кини көстөр дьүһүнүнэн бөҕө таһаалаах, ортону үрдүнэн уҥуохтаах, төгүрүк мөҥүрүөн киһи этэ. «ХС»
◊ Мөҥүрүөн от эргэр. — алта ынах кыстыыр ото. ☉ Стог сена для зимнего содержания шести коров. Эт мөҥүрүөн — эккэ турар, барыта ньыгыл эт. ☉ Мясной, сплошь мясной, сплошь из мяса
Сибиинньэ үгүс өттө эт мөҥүрүөҥҥэ туттарыллыбыта. ЭСС
Хаһаайыстыба билигин эт мөҥүрүөн казахскай боруоданы үөскэтэргэ икки сүүс сүөһүлээх племенной пиэрмэни тэриннэ. ПДН ТБКЭ
Үһүс боппуруос: олохтоох усулуобуйаҕа сөп түбэһимтиэ эт мөҥүрүөн сүөһүлэри ууһатыыны түргэтэтии туһунан. «Кыым». Тэҥн. лахса
ср. бур. мөхөрөн ‘круглый, шаровидный’

1. аат.
2. Биирдэ көөнньөрөр чэй. ☉ Порция чая для одной заварки
   Үс-түөрт бытыылка арыгыны, аҕыйах баайыы сэбирдэх табаҕы, кутуунан үллэстэргэ кээмэйдээх кирпииччэ чэйи …… боччунан, Байаҕантай кыыһа айаҥҥа турбута. П. Филиппов
3. т.-х. Оҕуруокка, бааһынаҕа, ходуһаҕа ууну куттаран ньүөлсүтүү, сиигирдии. ☉ Полив, орошение огорода, пашни, луга
   Манна оҕуруокка мэхэниичэскэйдик уу кутуу үчүгэй уопута баар. П. Егоров
4. эргэр. Бытархай эттиктэр кээмэйдэрэ, биирдэ ытыһан ылыы (хол., туораах бурдугу суорунаҕа кутаары). ☉ Горсть как единица меры (напр., зерна при помоле на жерновах)
   Хачыгыр аҥаар илиитинэн чабычахтаах бурдугун сиксийэн көрбүтэ: алта уон биэс кутуу бурдук баар эбит. Эрилик Эристиин
5. эргэр. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ: буруйу оҥорууну эбэтэр саакка киллэрбити толуйар иһин бэриллэр төлөбүр. ☉ В дореволюционное время: плата за нанесенный материальный или моральный урон. Хайа, доҕоор, Мин кутуу кутаары гынабын. Миигиттэн төһө көрдүүр Киһи олороруҥ буолуой? Саха фольк.
6. эргэр. Ууллубут металы пуормаҕа, халыыпка түһэрии (туох эмэ оҥоһугу ылаары). ☉ Отливка, литье расплавленного металла в форму (для получения какого-л. изделия). Көмүс кутуута уустук үлэ, уус эрэ барыта сатаабат
7. даҕ. суолт.
8. Ханнык эмэ металтан кутан оҥоһуллубут. ☉ Литой (из какого-л. металла)
   Абааһы бухатыырын Тоҕус хос кутуу куйаҕын Тоҕута сынньан …… Ким биһигини Киһи-Сүөһү оҥоруой?!! П. Ойуунускай
9. Буору, кумаҕы, үнтүркэй тааһы кутан томтотуулаах (үксүн суол туһунан). ☉ Засыпанный землей, песком, гравием (обычно о дороге). Кутуу суол бүтэрин кытта массыынабытыттан түһэн сатыы бардыбыт. Хорсуттар с.
10. Биир күөлтэн атын күөлгэ илдьэн кутан үөскэтиллибит (балык, үксүн собо туһунан). ☉ Разведенный путем переноса из одного озера в другое (о рыбе, в основном о карасях)
    Биһиги түбэбитигэр кэпсээҥҥэ киирэр бөдөҥ соболоох улуу күөл суох. Уонна көрөр-истэр, кутуу балыгы үөскэтэр киһи суох буоллаҕына, дьара күөллэр балыктара имири эстиэхтэрэ. «Кыым»

серебро; золото || серебряный; золотой; үрүҥ көмүс серебро; кыһыл көмүс золото; көмүс иһит серебряная посуда; кыһыл көмүс медаль золотая медаль; үрүҥ көмүс медаль серебряная медаль; кутуу кемүс литое серебро; тардыы көмүс серебряная проволока; витое серебро; көмүс промышленноһа золотодобывающая промышленность; көрдөөбүт көһүйэ көмүһү булар поcл. ищущий найдёт горшок золота; сэттэ сымыыттан биирдэрэ кыһыл көмүс үһү загадка из семи яиц одно золотое (өрөбүл воскресенье) # көмүһүм оҕото золотко моё, золотце моё (говорится любимому человеку).