тянуться-струиться; кыһыҥҥы тымныыга ат тыына тыргыллар в зимнюю стужу тянется-струится конское дыхание; ыраас хаарга хайыһар суола тыргыллыбыт по чистому снегу тянется-струится прямая лыжня.

лыжи || лыжный; оҕо хайыһара детские лыжи; туут хайыһар охотничьи лыжи (обшитые шкурой с лосиных лап); спортивнай хайыһар спортивные лыжи; хайыһар суола лыжный след, лыжня.

1) пороть, распарывать; таҥаһы сиигинэн тыыр = распороть одежду по швам; 2) проводить, прокладывать, прилагать; хайыһар суолуна тыыр = проложить лыжню; тыынан долгуну тыыр = разрезать волны лодкой; 3) щепать; тымтыкта тыыр = щепать лучину.

1) резать, разрезать; оҕус тириититтэн быата тэл= разрезать бычью кожу на ремни; охсон тэлэн бар= делать широкий уверенный прокос; 2) перен. прокладывать (дорогу); хайыһар суолун тэл= проложить лыжню; халынг хаарыкан суолла тэл= проложить дорогу по сугробам; 3) перен. прорезаться (о зубах).

1) след; следы; кыыл суол а следы зверя; сыарҕа суола следы полозьев; хайыһар суола лыжня; суолгун сабын = замести свой следы; суолун хай = прям., перен. идти по горячим следам; суолгун муннар = запутывать свой следы; 2) дорога, путь; трасса; улахан суол большая оживлённая дорога; салгын суола воздушная линия, трасса; уу суола водный путь; тыа ыллык суола лесная тропинка; массыына суола шоссейная дорога; тимир суол железная дорога; 3) путь; төгүрүйэ суол окольный путь; уһун суол долгий путь; таба суол правильный путь; соҕотох суол единственный путь; суол киһитэ путник; суолга тур = тронуться в путь; ыраах суолга хомун = собираться в дальний путь; суолгун бул = встать на правильный путь; көнө суолу тутус = следовать по прямому, правильному пути; суолтан туораа = а) давать, уступать дорогу; б) перен. быть побеждённым в чём-л.; суолун быс = а) перерезать дорогу; б) перен. разг. закрыть путь, воспрепятствовать (напр. развитию чего-л.); суолла биэр = а) уступить дорогу; б) перен. разг. дать дорогу (напр. развитию чего-л.); айан аргыстааҕа үчүгэй погов. хорошо путнику с попутчиком; 4) перен. дело; ити биллэр суол это известное дело; бу көдьүүстээх суол это полезное дело; үтүө суол доброе дело # аҕаҥ суолун солоо = идти по стопам отца; следовать путём отца; дьикти суол чудо; ир суолун ирдээ =, тор суолун тордоо = преследовать неотступно (букв. следовать по его горячим и мёрзлым следам); куһаҕан суол порок; суол аана место у входа в юрту; суола да сойбут его и след простыл; суола суох сүт = пропасть без вести (букв. без следа); сымыйа суол вздор; чэпчэки суолу батыс = пойти по пути наименьшего сопротивления; ыраахтааҕы суола уст. царская повинность.

аат. Атахтаргар кэтэн баран, хаарынан уйдаран сылдьарга, сүүрэргэ аналлаах тумус өттө иэҕиилээх уһун хаптаҕай мас эбэтэр былаастык оҥоһук. ☉ Лыжи
Халысханнаах сыырдарбар Хайыһарбын салайдым, Ыраас кылбаҥ хаардарбар Ыллыы-туойа дьаарбайдым. П. Тобуруокап
Хайыһар кэтэр, Хаҥкы тэбэр Кэрэ күһүн Кэллэ бүгүн. Т. Сметанин
△ Оннук оҥоһугунан күрэхтэһэр спорт көрүҥэ. ☉ Вид спорта: бег на лыжах, соревнования по лыжам
Өнөр уола Черноградскай Борокуопай хайыһарга барыларыттан чорбойоро. КНЗ ОО
◊ Туут хайыһар көр туут
Оскуолаҕа киирэр сылыгар аҕата киниэхэ быыкаайык туут хайыһар оҥорон биэрбитэ. С. Никифоров
Абаҕата Ичээнэп оҕонньор оннооҕор бугуһуйбут кыыл таба үөрүн туут хайыһарынан ситэрэ. А. Кривошапкин (тылб.). Хайыһар суола — хайыһарынан сылдьарга аналлаах суол. ☉ След, накатанный лыжами, лыжный след, лыжня
Кини түстэ да — хайыһар суолугар иҥнэ биэрдэ. Амма Аччыгыйа
Кини кэнниттэн Эрбантей бэлэм хайыһар суолун устун тайаҕынан чиэстэнэн арычча хааман батыспытынан барда. Эрилик Эристиин
Эрдэ тиэстибит хайыһарым суола, кыраһа да баттаатар, көстөр. Н. Борисов. Хайыһар уктаһа түөлбэ. — тыаһа суох буоллун диэн хос кэтиллэр эһэ тириитинэн тигиллибит кылгас этэрбэс. ☉ Короткие торбаса из медвежьей шкуры, надеваемые поверх обуви для заглушения шагов. Булчут хайыһар уктаһын куурда уурда
ср. туркм. гаймак ‘скользить’, юкаг. кайсар ‘лыжи’