дьүһ. туохт. Аа-дьуо хаамп (лыхаҕар киһини этэргэ). ☉ Ступать равномерными шагами (о коренастом че ловеке с подн ятой вверх головой на короткой шее).

даҕ. Үллүбүт курдук халыҥ (хол., уос). ☉ Толстый, как бы вздутый (напр., о губах)
Кини [Уулаах Уйбаан] маадьаҕар атахтаах, кэтит сарыннаах, кылгас лыхаҕар моойдоох кэтит кэҥэриилээх, хатырыктыйбыт балластыгас уостаах, кыламана суох кыараҕас харахтаах. Эрилик Эристиин
Сыллай балластыгас уоһугар харандааһы даҕайан ыла-ыла тугу эрэ суруйа олорор. Амма Аччыгыйа

туохт. Дьэс курдук өҥнөөх буол. ☉ Краснеть, стать красным как медь
Охонооһой дьэһирбит сирэйин, лыхаҕар моонньун кумаарга сиэтэн буугунуу-буугунуу, оҕонньотторугар сиҥнэри үктээн кэллэ. Хомус
Дууп мас ойуурдар дьэһирэ будьуруйан, кыайан түспэтэх сэбирдэхтэрэ тэлибирииллэрэ. «ХС»
Тымныыттан, тыалтан дьэһирэ кытарбыт сирэйэ оҕо курдук мырбастар. А. Кривошапкин (тылб.)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, лы-, лык- диэн саҕаланар олохторго сыстар: лыры-лыхаҕар, лыры-лыксыгыр. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на лы-, лык-: л ы р ылыхаҕар ‘с очень короткой шеей’, лырылыксыгыр ‘имеющий очень плотную фигуру с короткой шеей’
Иван Иванович …… уһун синньигэс. Оттон биирэ — кутуу-симии киһи, лыры-лыкыгыр бэйэлээх. С. Федотов
Уйбаан Тиитэбис Иннокентьев мып-мытыгыр төгүрүк сирэйдээх, ортону аннынан уҥуохтаах, лырылыксыгыр эттээх-сииннээх биэс уончатыгар чугаһаабыт киһи. И. Егоров

көр маадьаҕар
Кини [Уулаах] мадьаҕар атахтаах, кэтит сарыннаах, кылгас лыхаҕар моойдоох, атыыр оҕус сүүһүн түүтүн курдук будьурхай баттахтаах …… хатырыктыйбыт балластыгас уостаах. Эрилик Эристиин
Балаҕаны биэс тыынар тыыннаах иччилиир этэ: Тэрэнтэй, кини кэргэнэ Балааҕыйа, саҥа хааман бадьаа лаан эрэр мадьаҕар атахтаах, л э һ э г э р и с т э э х , с а ллаҕар бастаах иккилээх оҕолоро Маппыр уонна икки ынах. Л. Попов

даҕ. Будьуруйан үүммүт, будьуруйан көстөр (хол., киһи баттаҕын, түүнү, оту этэргэ). ☉ В завитках, с кудрями, кудрявый (напр., о волосах, шерсти, траве). Бараан түүтэ будьурхай
□ [Уулаах] маадьаҕар атахтаах, кэтит сарыннаах, кылгас лыхаҕар моойдоох, атыыр оҕус сүүһүн түүтүн курдук будьурхай баттахтаах. Эрилик Эристиин
△ Будьуруйан үүммүт түүлээх. ☉ Покрытый кудрявой шерстью (напр., о морде животного)
Ньирэйдэр үүттэрин бүтэрэн бэрт минньигэстик салбаналлар, Витяҕа уонна Ираҕа кэлэн кугас будьурхай сүүстэринэн аалыналлар. Н. Заболоцкай
△ Олус көп, хойуу буолан будьуруйан көстөр (хол., түүнү, от-мас сэбирдэҕин, мутукчатын этэргэ). ☉ Имеющий очень густой, пышный вид (напр., о шерсти, деревьях)
Талахтар, үөттэр будьурхай лабаалара ала-тала саһарбыттар. Л. Попов
Бокур-токур умнастаах, Будьурхай мутуктаах Мутаар ыарҕа буоламмын, Буоһалаах мас буолуом диэн Муҥутаан үүнэн олордум. Саха нар. ыр. II
Боробуос түннүгэр элэҥниир Будьурхай бэс мастар кэриэтэ Эн санааҥ саҕаҕар мичиҥниир Эдэр саас эриэккэс кэмнэрэ. Т. Сметанин