прил. 1. (нежный, приятный) уйаҕас, олус эйэкэс; 2. (льстивый, угодливый) ыылаах минньигэс, албын; умильная улыбка ыылаах минньигэс мичээр.

даҕ., кэпс., сиилээн. Үчүгэй буолан көстө сатыыр. ☉ Вкрадчивый, льстивый
Ньылаарба албын саһылыҥ Тута билбит таптыыр аһын. П. Дмитриев

прил. 1. минньигэс; сладкий виноград минньигэс виноград; 2. (с сахаром) мин-ньитиилээх, саахардаах; сладкий пирог мин-ньитиилээх бөрүөк; 3. в знач. сущ. сладкое с. минньигэс; 4. перен. (приятный) минньигэс; сладкий сон минньигэс. утуйар уу; 5. перен. (льстивый) минньигэс, албын-түөкэй; сладкие речи минньигэс тыллар.

1. 1) хитрый || хитрость, обман; албын киһи хитрый человек; албынынан ыл = взять обманным путём; албыҥҥар киллэр = ввести в обман; 2) льстивый || лесть; 3) обманчивый; албын эрэл обманчивая надежда; 2. 1) хитрец; обманщик, плут, мошенник; 2) льстец; албын тыла мүөттээҕэр минньигэс поcл. слова льстеца слаще мёда.

1. даҕ., кэпс. Илин-кэлин түһэр, бэрт буола сатыыр. ☉ Чрезмерно услужливый, льстивый, подлиза
   Улууну судургу арбыырга Уус тыла баранар Ньылаҥ дьон. Р. Баҕатаайыскай
2. аат суолт. Кимиэхэ эмэ бэрт буола сатааһын, илин-кэлин түһүү. ☉ Подобострастие, подхалимаж, лесть
   Билигин туохтан да куттаммаппын Бэл хатыспыт дьааттаах моҕойдортон Саһаары эйиэхэ мин куотабын Салыҥ ньылаҥтан, сымыйа хоптон. У. Шекспир (тылб.)

даҕ.
1. Аһыыта хабархай амтана суох, тууһа биллибэтэх. ☉ Некислый, несолёный, пресный; менее терпкий
Ханнааҕар да ордук ньулуун Хаптаҕас манна кытарар. С. Данилов
Бүгүн уохтаах кымыстыы Хатыҥ ньулуун уутун истим. И. Гоголев
2. көсп. Сымнаҕас, нуурал, бигиир. ☉ Мягкий, умиротворяющий, ласкающий
Сөрүүн ньулуун сүөгэй курдук, Үтүө киэһэ эргийдэ, Онтон миэхэ хоһум ордук Чуумпу буолла, дьэгдьийдэ. Күннүк Уурастыырап
Дойдулара чугаһаан истэҕин аайы халлааннара улам ыраастыйан, салгыннара улам чэбдигирэн …… истэ. Онтон ыраас уу ньулуун сыта билиннэ. Амма Аччыгыйа
Чувашия Волга ортотун эргин сытар өрөспүүбүлүкэ. Соҕурууҥҥулата соҕус сирдээх-уоттаах, ньулуун килиимэттээх. С. Руфов
ср. монг. нялуун ‘слащавый; прогорклый’, бур. нилуун ‘пресный (о пище); сладкий, льстивый’

даҕ.
1. Сырдык, сырдаан көстөр; кылааккай. ☉ Светлый, белый (о лице); гладкий (о поверхности чего-л.)
Иккиэйэҕин хаалаат, Хобороонньо үтүөмсүйэ соҕус уһун ньылбаархай сирэйин киһи диэки тутта, төбөтүн хаҥкыҥнатта, хараҕын сүүрэлэҥнэттэ. Болот Боотур
Көстөкүүн эмиэ бу тэтэркэй хааннаах, уһун синньигэс ньылбаархай сирэйдээх муус маҥан кыысчааны сөбүлүү көрдө. Н. Заболоцкай
[Аһыы от] умнаһа биллэр-биллибэттик кытарымтыйан көстөр, бөкүнүк быһыылаах, ньылбаархай ньуурдаах, үөһэ диэкинэн арбаҕар салаалардаах. МАА ССКОЭҮү
2. көсп. Сылаас, сымнаҕас; ньылаҥнаһар майгыннаах. ☉ Ласковый, нежный, мягкий (напр., о голосе); льстивый (напр., о манерах)
Бэйи, ити оҕонньоруҥ, туора дьоҥҥо хайдах эрэ ньылбаархай, сайдам курдугун да иһин, дьиэтигэр дьиҥнээх «дэриэтинньик» диэтэҕиҥ. В. Титов. Атыыһыт Ньукулай ньылбаархай куолаһа сыыбыргыыр: «Үрдүк соло уонна үп-харчы тугу кыайбат буолуоҕай?» «ХС»

I
хаптаҥнаа диэнтэн холб. туһ. Ити билигин мин үрдүбэр чохчоҥнооччулар сотору миэхэ ньылаҥнаан, атаҕым тумсугар хаптаҥнаһыахтара. Софр. Данилов
Былыр киһи тэҥинэн эрдэххэ, наадаларыгар хаптаҥнаһаллара бэрдэ. Н. Лугинов
Ол аайы куттах ууга хаптаҥнас буолан истэ. Н. Заболоцкай. Буурҕа бөҕө түстэ, буор бөҕө будулуйда, мас-от бииргэм хаптаҥнас буолла. Уот ч.
II
даҕ. Кимиэхэ эмэ илин-кэлин түһэр, ньылаҥныыр идэлээх. ☉ Угодливый, льстивый, подобострастный
Тээллэриис, урукку бырааба дьиэтигэр чугаһаат, уларыйда, хаптаҥнас, ньылаарыҥнас. И. Гоголев
Дантес эрэ эйигин ыппатаҕа, Ыппыта эйигин кистии-уора Бардам ыраахтааҕы далаҕа, Ыппыттара бары хаптаҥнас кулуттара. «Кыым»

сов. к кому-чему 1. (приблизиться) чугаһаа, тиийэн кэл (көлөнөн); 2. разг. (заехать) тиий, кэл, таарый; я к тебе завтра подъеду мин эйиэхэ сарсын тиийиэм; 3. перен. прост, (льстиво обратиться) чугаһаа, албыннас.

I
туохт. Илин-кэлин түһэн албыннас. ☉ Угождать, лебезить, подлизываться, заискивать
Денис киниэхэ куруутун үчүгэйдик сыһыаннаһара. Өссө кыратык ньылаҥнаһар да курдук диэҕи баҕарыллар. Далан
«Чэ, кэл, олор, бу барҕа быйаҥтан [арыгыттан] тииһин», — Түү Сирэй ньылаҥнаһан тула көттө. Р. Баҕатаайыскай
Кини бүгүн миигин кытта тэҥнээх улахан киһилии кэпсэттэ, өссө кини кыратык ньылаҥнаһар туонуттан мин соһуйдум. Далан
Киниэхэ [сур бөрөҕө] араастаан эккэлээн ньылаҥнаспыттар. Л. Попов
II
1. даҕ. Бэрт буола сатыыр, ньыла көтөр. ☉ Льстивый, угодливый, заискивающий
Саһыл курдук ньылаҥнас, ыт курдук ырдырҕас (өс хоһ.). «Үрдүкү», «улахан» дьоннорго Үҥэргэ-сүктэргэ бэлэмҥин. Ис дьиҥиҥ арыллар оччоҕо: Ньылаҥнас эрэйдээх эбиккин. М. Ефимов
Дьоҥҥо эккэлэс ыттыы ньылаҥнас киһи биир эмэ соххор солкуобайы умналаан ыллахпына, үөрэн уҥуоҕум салҕалас буола түһэр. «ХС»
2. аат суолт. Кимиэхэ эмэ илин-кэлин түһэр, ньылаҥныыр идэлээх киһи. ☉ Льстец, угодник, подхалим
Кэлиэм суоҕа ньылаҥнаска. Бэйэмсэххэ, хос сирэйгэ, Кинилэр биир да чааска Күүппэтиннэр миигин сиргэ. И. Гоголев
Киэр буоллуннар араас түөкэйдэр, ньылаҥнастар! С. Тимофеев
[Маяковскай] өргөс-кылаан тылынан куттастары, хобуоччулары, ньылаҥнастары, киһиргэстэри утары охсуспута. «ХС»