лөкөй I диэнтэн холб. туһ. Остуол тула үс-түөрт бөдөҥ дьон лөкө һөн олороллор

аат., эргэр.
1. Былыргы саха ытар тэрилэ: ох саата, саатын хаата, ытар охторо, охторун хаата. ☉ Старинный якутский лук со всеми принадлежностями: чехлом, колчаном со стрелами
Кэлэн кураахтаах саатын саадах ыйыыр мас муоһугар ыйаан кэбистэ. Саха сэһ. I
[Эдэр поэт] Саадах тутар сааһыгар тиийбит Сүрэҕэ тэһийбэтэ… «Кынаттаах буолан, ийэ сирбин эргийдэрбиэн!» — диир этэ. Эллэй
2. Ох саа хаата. ☉ Чехол для лука, налучие
Аал Луук Мас хаҥас анныгар турар лөкө сэргэҕэ бухатыыр киһи кэһэҕэ, саадаҕа ыйаммыт. Суорун Омоллоон
3. Былыргы ох саа охторун (оноҕосторун) угар хаа, кэһэх. ☉ Кожаная сумка, футляр для стрел, колчан. Уол оҕо саадаҕын үстэ курданан баран киһи буолар (өс хоһ.). Тыгын уолаттара көрбүттэрэ, арай Майаҕатта дьиэтин диэкиттэн, батастаах саадаҕын иилиммитинэн, кырыктаах үҥүүтүн кыбыммытынан, ньир муос саатын туппутунан, супту хааман суодайан иһэр эбит. Саха сэһ
1977
тюрк., монг. саадак, саадаг, саадак, сайдак

туохт.
1. Сүрүн соруккуттан, дьарыккыттан туохха эмэ аралдьыйан хаал; тугу эмэ гынар кыаххыттан тахсан хаал. ☉ Отвлекаться от чего-л., от какого-л. дела; потерять способность делать что-л., заниматься чем-л.
Күн бүгүнүгэр диэри Таҥыыттар сээбэҥнээбэккэ олороллор, онон сарсын сарсыарда халлаан сырдыыта тоҕо анньан киирэбит. Н. Лугинов
Лөкө бүгүн тоҕо эрэ сээбэҥнээбит дуу, мэлдьи олбу диэки хайыһан турбахтыыр. А. Сыромятникова. Хайдах бултуур кэм чугаһаата да, сээбэҥнээн сүгүн утуйбат, аанньа аһаабат буолан хаалабын. М. Тролуков
2. Сэрэн-сэрбэн, саарбахтаа, саараҥнаа. ☉ Остерегаться, колебаться
Оо, сээбэҥнииртэн ордук ыарахан баар үһүө, аны билигин барыта соҕотохто дьэҥкэрдэ, иннигэр көбүс-көнө биир суол тыргыйда. Н. Лугинов
Олус сээбэҥниир, бэл куттанар да курдук санаалар кинини элбэхтэ үүйэ-хаайа туталлар. Е. Неймохов
Кууһума иһигэр сээбэҥнии санаан, кыргыттарыгар чугаһыырдыы, үөрүйэх хамсаныынан таастан тааска дэгэйэн, тиэтэйэ-саарайа түһэн истэ. «Чолбон»

аат.
1. Өрүс эстиитигэр эбэтэр туруутугар сүүрүк хоту устар хойуу муус. ☉ Лавина льда, движущаяся по течению во время вскрытия или замерзания рек, плавучий лёд, торосы
Харылас халҕаһа өрүскэ устара, Курулас толон тоҥ сири титирэтэрэ. С. Зверев
Уу манна тиийиэр диэри туох халҕаһата туруой! Амма Аччыгыйа
Хаардаах лөкө халҕаһалар Лыҥкынаһа анньыстылар, Үрдүү-намтыы күөгэлдьиһэн Хотоҕостуу уһуннулар. А. Бэрияк
2. Туох эмэ хойдон, мустан, күргүөмүнэн устар курдук хамсыыра. ☉ Масса, поток, лавина, нагромождение кого-чего-л.
Аллеянан дьон халыҥ халҕаһата тоҕо анньан иһэрэ. С. Тарасов
Үөһэнэн ааһар хаас халҕаһата Отчут-масчыт киһини кыстыкка ыксатар. Н. Босиков
Киһи кэнниттэн кыра сүөһү халҕаһата батыһан иһэр эбит. М. Доҕордуурап
Түүннэри-күнүстэри бу дьаардаах салгыҥҥа, хара хайалыы, халыйаллар буруо халҕаһалара. ААС
◊ Халҕаһа былыт — халлааны сабардыы хойуутук устар хараҥа былыттар. ☉ Густые, тёмные облака, сплошь покрывающие небо
Хардаҥ эһэ Хааннаах тириитин курдук, Хара халҕаһа былыттар Ханыыластылар. Нор. ырыаһ. Халҕаһа былыттар тахсаннар, Халлааны үллүктүү сабаннар, Мыраантан тайанан турдулар, Аларга барыгы куттулар. И. Федосеев
Халҕаһа долгун көр долгун. Халҕаһа долгуннар түллэстэ-түллэстэ үрүҥ күүгэнинэн ыһыахтаналлар. Н. Якутскай
Хараҥатыҥы күөх халҕаһа долгуннар быыстала суох кумах биэрэккэ үҥкүрүһэн тахсаллар. Ю. Рытхэу (тылб.). Халҕаһа таас — хайа мууһун халҕаһата күрдьэн аҕалан өрөһөлөөбүт бөдөҥ таас көһөҥөлөрө, күрбэ таастар. ☉ Скопление обломков горных пород, образуемое передвижением ледников, морена.