мачеха; маачаха ийэ мачеха.

приёмный; кииринньэҥ аҕа а) приёмный отец; б) отчим; кииринньэҥ ийэ а) приёмная мать; б) мачеха.

даҕ., эргэр. Халыым төлөөбөккө кэргэн ылбыт эбэтэр халыыма суох тахсыбыт, иккис (кэргэн туһунан). ☉ Женившийся или вышедшая замуж без уплаты калыма, второй (муж), вторая (жена). Кииринньэҥ кэргэни кытта олорор. — Одьулууну ойохтонума, кииринньэҥҥэ кииримэ (өс хоһ.)
◊ Кииринньэҥ аҕа — оҕо ийэтин иккис кэргэнэ, төрөппөтөх, маачаха аҕа. ☉ Отчим
[Шамай] Кииринньэҥ аҕата, Кирилэ диэн киһи, хаайыы олоҕун хайҕаан кэпсиирэ иһиллэр. Р. Баҕатаайыскай
Үстээх Лиза кыысчаан, сүтэрбит киһитин булбуттуу, биир тыла суох кииринньэҥ аҕатын ылыммыта. ПНИ АДХ. Кииринньэҥ ийэ — оҕо аҕатын иккис кэргэнэ, төрөппөтөх, маачаха ийэ. ☉ Мачеха
Кииринньэҥ ийэ төһө да кынчыаттаатын, кини [Арыыса] онно кыһаммат. А. Сыромятникова

(иҋэ, ҋ - носовое й) 1) мать || материнский; ийэ кылын тёща; кииринньэҥ (или сүтүөр ) ийэ мачеха; ийэ ууһа материнский род; 2) самка (имеющая детёнышей); оҕолордоох ийэ эһэ медведица с медвежатами; 3) мотня (невода) # ийэ буор а) основной слой земли; ийэ буоругар диэри хас = копать до появления плотной однородной массы земли; б) родная сторона; родное пепелище; Ийэ дойду Родина; ийэ көлөһүнэ (таҕыста ) он сильно вспотел, он исходит потом; ийэ кут фольк. мать-душа (один их трёх элементов души); ийэ кыыл уст. дух, душа шамана; ийэттэн төрүү сыгынньах в чём мать родила; ийэ уу самое глубокое место в озере; основная впадина;(орто ) аан ийэ дойду (срединная) изначальная матушка-земля (земля как обиталище людей); хортуоппуй ийэтэ картофель-матка.

1. аат. Төрөппүт буолбатах, кииринньэҥ ийэ. ☉ Мачеха
   Төһө да, маачахабын дэнэн, Түтүр-татыр буолтун иһин, Дьэбдьиэй муҥнаах даҕан ы Д ь и ҥ э р , таптыыр этэ кыыһын. Күннүк Уурастыырап
   Иккис маачахам мөлбөйбүт толору эттээх-сииннээх, маҥан сирэйдээх, кырыктааҕынан кынчыаттаабыт кыараҕас, ыйаастыгас харахтаах Ылдьаана диэн дьахтар. И. Гоголев
   Оҕо ҕо төрөппүт ийэтэ икки маачахатааҕар ордук. С. Курилов (тылб.)
2. даҕ. суолт. Төрөппүт буолбатах, кииринньэҥ (ийэ эбэтэр аҕа туһунан). ☉ Нер од ной (отец) и ли не род на я (мать) по отношению к детям от прежнего брака супруги или супруга
   Маачаха ийэ.  Аны Саргы эргэ тахсан хаалыа. Оччоҕо Алгыс муҥнаах маачаха аҕаланарга тиийэр дии. Н. Лугинов
   Өлөксөй, ийэтэ өлөн хаа лан, бэрт өр тулаайах сы лдьыбыта. Маачаха и й э т э а а н н ь а к ө р б ө т буолара. Н. Түгүнүүрэп
   Манна даҕатан эттэххэ, маачаха ийэлэр оҕо иитиитигэр үчүгэйдик сабыдыаллыыллара бэрт аҕыйах. ОАП ИиЭУО