Якутские буквы:

Якутский → Русский

маачаха

мачеха; маачаха ийэ мачеха.

Якутский → Якутский

маачаха

  1. аат. Төрөппүт буолбатах, кииринньэҥ ийэ. ☉ Мачеха
    Төһө да, маачахабын дэнэн, Түтүр-татыр буолтун иһин, Дьэбдьиэй муҥнаах даҕан ы Д ь и ҥ э р , таптыыр этэ кыыһын. Күннүк Уурастыырап
    Иккис маачахам мөлбөйбүт толору эттээх-сииннээх, маҥан сирэйдээх, кырыктааҕынан кынчыаттаабыт кыараҕас, ыйаастыгас харахтаах Ылдьаана диэн дьахтар. И. Гоголев
    Оҕо ҕо төрөппүт ийэтэ икки маачахатааҕар ордук. С. Курилов (тылб.)
  2. даҕ. суолт. Төрөппүт буолбатах, кииринньэҥ (ийэ эбэтэр аҕа туһунан). ☉ Нер од ной (отец) и ли не род на я (мать) по отношению к детям от прежнего брака супруги или супруга
    Маачаха ийэ.  Аны Саргы эргэ тахсан хаалыа. Оччоҕо Алгыс муҥнаах маачаха аҕаланарга тиийэр дии. Н. Лугинов
    Өлөксөй, ийэтэ өлөн хаа лан, бэрт өр тулаайах сы лдьыбыта. Маачаха и й э т э а а н н ь а к ө р б ө т буолара. Н. Түгүнүүрэп
    Манна даҕатан эттэххэ, маачаха ийэлэр оҕо иитиитигэр үчүгэйдик сабыдыаллыыллара бэрт аҕыйах. ОАП ИиЭУО

Еще переводы:

отчим

отчим (Русский → Якутский)

сущ
маачаха аҕа

мачеха

мачеха (Русский → Якутский)

сущ
маачаха (төрөппөтөх ийэ)

мачеха

мачеха (Русский → Якутский)

ж. кииринньэҥ ийэ, маачаха ийэ.

отчим

отчим (Русский → Якутский)

м. кииринньэҥ аҕа, маачаха аҕа.

аҕалан

аҕалан (Якутский → Якутский)

аҕалаа диэнтэн бэй
туһ. Аны [Саргы] эргэ тахсан хаалыа. Оччоҕо Алгыс муҥнаах маачаха аҕаланарга тиийэр дии. Н. Лугинов

кыыһырымтаҕай

кыыһырымтаҕай (Якутский → Якутский)

даҕ. Бэрт кыраттан кыыһыра сылдьар, киҥнээх. ☉ Нервный, раздражительный, вспыльчивый
Маачаха ийэтэ кыыһырымтаҕай, куһаҕан дьахтар. Т. Сметанин
Мөлтөх киһи кыыһырымтаҕай буолааччы ээ. И. Данилов
Мархаттан бастаан кэллэҕинэ наһаа кыыһырымтаҕай этэ, кэлэҕэйигэр тэптэрэн сатаан саҥарбат буолан хаалара. Н. Заболоцкай

сүтүөрүмсүй

сүтүөрүмсүй (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Кими эмэ улаханнык атыҥыраа, сөбүлээмэ, искэр олох киллэримэ (хол., оҕолор маачаха ийэҕэ сыһыаннара). ☉ Чуждаться, сторониться кого-л., быть в прохладных отношениях с кем-л. (напр., о пасынке, падчерице по отношению к мачехе)
Оҕолор сүтүөрүмсүйэллэр. ПЭК СЯЯ. Тэҥн. сүтүөргээ

кииринньэ

кииринньэ (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Халыым төлөөбөккө кэргэн ылбыт эбэтэр халыыма суох тахсыбыт, иккис (кэргэн туһунан). ☉ Женившийся или вышедшая замуж без уплаты калыма, второй (муж), вторая (жена). Кииринньэҥ кэргэни кытта олорор. — Одьулууну ойохтонума, кииринньэҥҥэ кииримэ (өс хоһ.)
◊ Кииринньэҥ аҕа — оҕо ийэтин иккис кэргэнэ, төрөппөтөх, маачаха аҕа. ☉ Отчим
[Шамай] Кииринньэҥ аҕата, Кирилэ диэн киһи, хаайыы олоҕун хайҕаан кэпсиирэ иһиллэр. Р. Баҕатаайыскай
Үстээх Лиза кыысчаан, сүтэрбит киһитин булбуттуу, биир тыла суох кииринньэҥ аҕатын ылыммыта. ПНИ АДХ. Кииринньэҥ ийэ — оҕо аҕатын иккис кэргэнэ, төрөппөтөх, маачаха ийэ. ☉ Мачеха
Кииринньэҥ ийэ төһө да кынчыаттаатын, кини [Арыыса] онно кыһаммат. А. Сыромятникова

бэчиэнньэ

бэчиэнньэ (Якутский → Якутский)

аат. Саахардыҥы минньигэс амтаннаах, тиэстэттэн оҥоһуллар бытарыйымтыа ас. ☉ Печенье
Мин Анна Андреевнаҕа атыылыырыгар көмөлөстүм: кини этэринэн саахары, бэчиэнньэни ыйыыбын. Софр. Данилов
Ууга үүнэр сорох үүнээйилэртэн килиэби, бэчиэнньэни уонна кисиэли оҥоруохха сөп. ДьДьДь
Урут кинилэргэ төһөнү баҕаралларынан бэчиэнньэ, дьаабылыка биэрэр эбит буоллахтарына, маачаха ийэлэрэ, оонньуурга баҕас бу да сөп буолуо диэн, чэй иһэр чааскыларыгар кумаҕы кутан биэрбитэ. Х. Андерсен (тылб.)

ийэлэн

ийэлэн (Якутский → Якутский)

туохт. Төрөппүт ийэҕиттэн атын, саҥа ийэлээх буол (төрөппүт ийэҕин солбуйар, хол., маачаха ийэ). ☉ Обрести новую мать (в лице мачехи, воспитательницы и т. п.)
Көстөкүүн ойоҕо өлбүтэ хас да сыл буолтун кэннэ, быйыл иккиһин кэргэн ылла. Онон уола Коля саҥа ийэлэннэ. «ХС»