несов. 1. (обмениваться) атастас, уларытыс; меняться квартирами квартираҕын атастас; 2. (сменяться) солбус; 3. (изменяться) уларый, кубулуй; погода меняется күн-дьыл уларыйар.
Русский → Якутский
меняться
Еще переводы:
мэнэйдэс= (Якутский → Русский)
совм.-взаимн. от мэнэйдээ = обмениваться, меняться.
атастас= (Якутский → Русский)
меняться, обмениваться; саабытын атастаһыах давай поменяемся ружьями.
балайдатык (Якутский → Якутский)
сыһ. Киһи хараҕар быраҕыллар гына (уларый). ☉ Довольно заметно (меняться)
Бу бириэмэҕэ аан дойду олоҕо балайдатык уларыйда. ПАК
△ Син өр соҕустук. ☉ Довольно долго
Бүгүн-бэһэҕээ халлаан балайдатык ардаата. «Кыым»
уларый= (Якутский → Русский)
1) изменяться, меняться; олох уларыйда жизнь изменилась; киһим уларыйан хаалбыт мой товарищ изменился; дьүһүнэ уларыйда его лицо изменилось; салалтабыт уларыйда у нас сменилось руководство; 2) отменяться; суут уурааҕа уларыйда приговор суда отменён.
биллэ-көстө (Якутский → Якутский)
сыһ. Харахха быраҕыллар, лаппа биллэр гына (уларый). ☉ Заметно, значительно (меняться)
Маайа улам суойдаран, мэктиэтигэр баттаҕа биллэ-көстө кыырыктыйан барбыта. Н. Якутскай
Дьон төбөтө биллэ-көстө кытылтан ырааталлар. Н. Габышев
Эн биллэ-көстө холуочук этиҥ. И. Егоров
тирбиитээ (Якутский → Якутский)
- дирбиитээ диэн курдук. [Көмүс көрдөөннөр] Боробуос оҕус чускуутаата, Тимир сэп тирбиитээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кимиэллээх тымныыны билиммэт Килэҥ муус килиэттэн иҥнибэт, …… Ньиргилгэн танкетка миҥэлээх Тирбиитээн кэллим мин бэйэлээх. Күннүк Уурастыырап - көсп. Уһун кэм устатыгар уларыйтэлэрий (олох туһунан). ☉ Меняться, переменяться (в течение продолжительного времени — о жизни)
Бу бэс биэс сүүсчэкэ сыл турар эбит, ол тухары арааһынай олох тигинээн, тирбиитээн аастаҕа дии. П. Аввакумов
уларый-тэлэрий (Якутский → Якутский)
туохт. Улаханнык, күүскэ уларый. ☉ Активно меняться, видоизменяться
Уһугун, уоскуй, Уларый-тэлэрий, Урааҥхай уола! А. Софронов
Өйдөө, Өндөрүүс, олох хаһан да күөл уутун курдук хамсаабакка туруо суоҕа. Оннооҕор күөл уута уларыйа-тэлэрийэ турар. Бэс Дьарааһын
Киһини тулалыыр айылҕа туох баара бүтүннүүтэ кэриэтэ хамсаан уларыйа-тэлэрийэ турар. КФП БАаДИ
сэтэлэн (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Эмискэ уларый, атын хайысхалан, күүһүр (үксүгэр айылҕаҕа буолар уларыйыыны этэргэ). ☉ Резко меняться, внезапно менять направление, усиливаться (обычно о природных явлениях, погодных условиях). Таһырдьа тымныы сэтэлэммит. Тыал сэтэлэнэн барда
2. көсп. Иччилэн, уоттан-күөстэн (хол., саҥа, харах туһунан этэргэ). ☉ Становиться проникновенным, яростным (напр., о речи, глазах)
Ойуунускай тыл этэр, тыла-өһө үрдээтэр үрдээтэ, сэтэлэнэн киирэн барбат дуо! А. Сыромятникова. Бу дойду сүүрүк аттарын туһунан кэпсии түспэккин ээ диэбиккэ, оҕонньор хараҕын уота кыымнана түстэ, сирэйэхараҕа чыҥха атын сэтэлэнэн кэллэ. Үлэ үөр
ылыс-бэрис (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Бэйэ-бэйэҕэ хардары-таары ону-маны уларсыһа, бэрсиһэ олор (чугас сыһыаннаах эбэтэр чугастыы олорор дьону этэргэ). ☉ Постоянно делиться, обмениваться чем-л. (о близких друг другу людях или соседях)
[Үчүгээйэп:] Эн биһикки ылсарбыт-бэрсэрбит элбэх. Сотору төннөрүөҥ буоллаҕа дии. С. Ефремов
Онно ыалтан ыал икки ардыгар дьон батысыһа сылдьан ылсалларын-бэрсэллэрин дьэ көрбүтүм. Н. Габышев
Ыкса ыаллыы олорбут дьон үгэс курдук ылсар-бэрсэр баҕайыта. ЧКС ЫаЫЫ
2. Кимниин эмэ тугу эмэни мэнэйдэс, атастас. ☉ Меняться, обмениваться чем-л.
Кууһума ыраах Алданынан, Маачанан айаҥҥа сылдьыһан, Силип атыылаһарын, ылсарын-бэрсэрин көрө сылдьара. «ХС»
атастас (Якутский → Якутский)
I
туохт. Кими эмэ кытта доҕордос. ☉ Дружить с кем-л.
Үтүө дьону кытта үөрдэһэн, Ааттаах дьону кытта атастаһан, Дьоһун дьону кытта доҕордоһон баран Өлбүппүт ордук. Өксөкүлээх Өлөксөй
Аҕыйах да сыл буоллар, Алыс атастаһан астынсыбыт, Омук да буолларбыт, Олус уопсан доҕордоспут, Омнуоласпатах дьон этибит. А. Софронов
«Айан аргыстаах, суол доҕордоох», — диэн мээнэҕэ эппэттэр, ол куолутунан мин хатан харахтаах отуччалаах киһилиин атастаһа охсубутум иккис суукката буолла. И. Гоголев
II
туохт. Тугу эмэ кими эмэ кытта уларытыс, мэнэйдэс. ☉ Меняться, обмениваться чем-л. с кем-л.
Алаас саҕатыгар киирэн иһэн, Сережа кытылга иһэр уолу кытта миэстэтин атастаспыта. Софр. Данилов
Үтүөнү оҥордоҕуна, кини, баҕар, Өстөөх пиэрмэтигэр бэйэтигэр даҕаны ол муоһу сээкэйгэ атастаһан кэбиһиэ! Н. Заболоцкай
Мииккэ кыһалҕа кыһайан, ыал буолар туһугар, биир тыһы тыһаҕаска сирин атастаһан кээспитэ. А. Сыромятникова
Детсад үлэһиттэрэ опыттарын атастастылар. «ЭК»