Якутские буквы:

Русский → Якутский

мерзость

ж. 1. (чего-л.) сидьиҥ быһыы; 2. сидьиҥ, быдьар; говорить мерзости быдьары саҥар.

Еще переводы:

сидьиҥ

сидьиҥ (Якутский → Русский)

  1. 1) гадкий, мерзкий; сидьиҥ үөн мерзкая тварь; 2) дошедший до крайней степени падения (очень грязный, неряшливый и т. п.); 2. мерзость, скверна.
быдьар

быдьар (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Киһи сиргэниэн курдук куһаҕан, сидьиҥ. ☉ Скверный, мерзкий, отвратительный
    Бостуой Быдьар тылы былаабыт, Ыстырыыс тылы ыллаабыт, Куһаҕан тылы холбообут диэн, Сиргэнэн кэлэйиэххит. А. Софронов
    «Быдьар да кэмэлдьилээх киһигин, Борис, эн!» — Сергей тахсан иһэн силлээбитэ. В. Яковлев
    [Фашистскай Германия] Хара дьайдаах харса-хаан, Быдьар быһыы, бардам майгы Иитиллибит сирэ бу баар, — Кыыл арҕаҕа, кыраммыт дойду. Л. Попов
  2. аат суолт. Сидьиҥ быһыы, үөхсүү тылынан саҥарыы, үөхсүү. ☉ Мерзость, скверность; сквернословие
    Бу маннык сидьиҥнии, фашистыы Кытыастар хаанынан сууммуту, Кытарар уотунан тыыммыты Дьуккуччу харахтыы илигим, Дьулайдым, быдьартан сиргэнним. С. Васильев
    Хара сааныыны, үөхсүү тыл быдьарын Маҥнай бу алааска иһиттилэр. Таллан Бүрэ
    Саҥаһым бу саҥата хатанын, бу тыла быдьарын. Г. Колесов
    ◊ Быдьар балык — бэйэтэ, чылбыгыр эрээри саллаҕар бастаах, хатыылаах тириилээх, лапчааннарын хатыылара туора сырдык-хара дьураалардаах өрүс балыга. ☉ Широколобка (рыба)
    Бэл билигин ким да балыгынан аахпат балыктарын, кыра диэн ааттанааччыны: ынайбыт истээх ырыган лаханы (быдьар балыгы) итиэннэ муора хаахынайын кытта туттараллара. В. Санги (тылб.). Тэҥн. лаха, лааха, лаха балык.
быртах

быртах (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Киринэн-дьайынан, куһаҕанынан сутуйар, буортулуур кыахтаах. ☉ Нечистый, грязный, поганый, скверный. Быртах быһыы. Быртах тыл
    □ Киһини итэҕэйбэт буолуу бу, дьиҥэр, киһи бэйэтин ис быртах өйө-санаата таһырдьа быгыалаан тахсыыта буолар. Р. Кулаковскай
    Хаарты аата хаарты — быртах оонньуу, уонна эн мэлдьи сүүйтэрэҕин. «ХС». Маҥнай тохтообут сирбит дьэ быртах сир, барыта уу уонна бадараан. Саллааттар с.
  2. аат суолт. Буортулуур, куһаҕаны оҥорор кыахтаах кир-дьай. ☉ Грязь, нечисть, погань
    Баайдар сидьиҥҥэ силбээн, быртахха былаан Чэлкэҕинэн тибиирэллэрэ, Уонна кинилэр үөстэрин тартаран, Абааһылыы алларастыы күлэллэрэ. С. Данилов
    Бүтүн аармыйа сэбин илдьэ иһэр эбиккин дии!!! Дьэ, оччоҕо биһиги ол-бу быртахтары кытары кэпсэтиэхпит. С. Никифоров
    [Ап Чарай:] Ап төлөрүйдэ! Эмиэ көҥүл куйаара көтүөм, Сир үрдүгэр эмиэ сидьиҥи, Куһаҕаны, быртаҕы ыһыам! И. Гоголев. таг
    тюрк. быртак, пыртак, монг. бурБЫРТАХ-БЫЛАҔАЙ аат. Киһи сиргэнэр сидьиҥ быһыыта; кирдээх-дьайдаах өлүү быһылаана. ☉ Мерзость, гадость, скверна
    Уопсастыба түүнүктээх дьуоҕаларыгар саас-үйэ тухары мунньуллубут кир-дьай, быртах-былаҕай көөнньөн-көймөстөн тахсыыта буоллаҕа фашист сидьиҥ майгыта-сигилитэ. Амма Аччыгыйа
    Бу биһиги дьон, күлүгэ көстүбэт ыраас күндүл маҥан халлаан олохтоох буолан баран, быртах-былаҕай бэйэлээҕи кытта охсуһуохпут дуо? ПЭК ОНЛЯ I
    Оннук быртах-былаҕай аһылыктаах, хара санаалаах, хара түөкүттэр, Чуопчаан ууһа ханнык аанньа дьон буолуоххутуй? ХИА КОВО
сидьиҥ

сидьиҥ (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. кэпс. Киһи сиргэниэн курдук куһаҕан, быдьар, быртах. ☉ Гадкий, мерзкий, вызывающий отвращение. Сидьиҥ кыыл. Сидьиҥ өлүү
    □ Сир сидьиҥ үөнэ Чэҥэрикээн кутуйах [чабычах] Сиксигин сиритэ кэбийдэ
    Саха фольк. [Андаҕарбын булгуттахпына] Хотугу өлүү буолан, Хол-буут арахсыым; Сидьиҥ өлүү буолан Симэлийэ ууллуум. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Тобугун үрдүнэн Торбос сыалыйалаах …… Сидьиҥ дьүһүннээх Симэхсин эмээхсин Үөһүн таттаран, Үөгүтэ иһилиннэ. П. Ойуунускай
    Сибиинньэ туохха да туолбат, наһаа моҕус, наһаа иҥсэлээх, оботтоох, көрөргө-харайарга олус түбүктээх, сидьиҥ, киһи күүһүн-күдэҕин эһэр кыыл. В. Протодьяконов
    △ Кирдээх, чанчарык (хол., үлэ туһунан). ☉ Связанный с грязью, нечистотой, грязный (напр., о работе)
    Нарколог-быраас үлэтэ ыарахан, ол эрээри дьоҥҥо чахчы биллэр-көстөр туһалаах. Ол эрэ толуйар Вера Сергеевна санаатыгар кини түбүктээх, ыарахан, быыһыгар сидьиҥ да үлэтин. Далан
  3. Киһи кэлэйиэн курдук түктэри, сиэрэ суох куһаҕан. ☉ Вызывающий отвращение своей неприличностью, порочностью, аморальностью, омерзительный, мерзкий. Сидьиҥ сигили. Сидьиҥ быһыы. Сидьиҥ тыл
    □ Арҕаа Европаны уу курдук кэспит өстөөх сэриитэ томороон күүстээҕин, сидьиҥ сигилилээҕин саха норуота билэр этэ. Амма Аччыгыйа
    Сидьиҥ быһыыны, сымыйаны өсөһөн, куттаан кыайбаккын. Харса суох охсуһан эрэ кыайыахха сөп. Софр. Данилов
    Киһи биир сидьиҥ өрүттээх буолла да, атына көмүс да дуйдааҕын иһин, син биир сидьиҥ киһи. Н. Лугинов
  4. аат суолт.
  5. Туох эмэ киһи сиргэнэрэ, кэлэйэрэ, куһаҕана, түктэритэ. ☉ Что-л. гадкое, мерзкое, омерзительное, вызывающее отвращение, гадость, мерзость
    Сирэйбин-харахпын киртитэн, Сидьиҥин ыраастатар Симэхсин оҥостуох буолла. П. Ойуунускай
    [Тыаһааны:] Өлбүт дьон уҥуохтарын үөһэ Үүс тэллэҕи тэлгээн утуйуохтааҕар Хардаҥ окко сир сидьиҥиниин Хоонньоһон утуйбут ордук. И. Гоголев
    Үүнэн иһэр үтүө үйэ бэртэри төрөтөр, хаалан сүтэн эрэр үйэ үөһэ ахтыллыбыт курдук, сидьиҥи, чиччиги үөскэтэр. Н. Заболоцкай
    Бэҕэһээ киэһээҥҥи кэпсэтииттэн Кууһума, бадаҕа, олус кэлэйбитэ. Туох эрэ сидьиҥтэн, куһаҕантан куотан эрэрдии сирэйин мырдыс гыннараат, тэйэ хаампыта. С. Федотов
  6. үөхс. Киһини олус куһаҕан быһыылаах-майгылаах, туох да кэрээнэ суох диэн үөхсэн этии. ☉ Гад, подлец, мерзавец
    «Ыйаа! Сидьиҥ!» — диэн хоруйдаабыта Оксана. Суорун Омоллоон
    Ылдьаа субу тиийэн ол сидьиҥ сиһин үөһүн тардыах курдук омуннуран барда. Н. Заболоцкай
    [Сүөкүлэ:] Кииригиэм, …… ханнык хара сидьиҥнэр бу дьүһүҥҥүн дьүһүлээтилэр. С. Ефремов
    «Сидьиҥ, саата суох!» — диэбитэ киниэхэ [Наташа]. Л. Толстой (тылб.)
    ср. др.-тюрк. сидиҥ, кирг. жижиҥ ‘недержание мочи’, эвенк. сидынг ‘неряха’