күҥкүлүй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Кини [Метелица] сытыган от сыта киһи аҕынньыта төллүөх саба күҥкүлүҥнүү турар хайаҕаһыгар көҥү үктүү сыһа-сыһа, үөһэ ытынна. А. Фадеев (тылб.)

даҕ. Сүүнэ улахан, баараҕай. ☉ Очень большой, огромный (по объёму, размеру)
Икки өттүттэн тутаахтаах сүүнэкий хара иһити икки күлүк курдук киһи көтөҕөн мадьалытан ойуурга киллэрдилэр. В. Чиряев
Күөх оттоох эниэ сирэйигэр кыһыл армеецтар букунаһаллара, …… сүүнэкий бэрэбинэлэри биэрэккэ таһаллара. «ХС»
Метелица томторго таҕыста: хаҥас диэки, сүүнэкий кыыл арҕаһын курдук дьогдьоһон, эмиэ чочумаастар хара субурҕалара барар. А. Фадеев (тылб.)

даҕ. Уһун, синньигэс (моойу этэргэ). ☉ С длинной, тонкой шеей, тонкошеий, длинношеий
Никон Кириллин чуохаҕар моонньулаах, …… акыйбыт хатыҥыр киһи. Н. Габышев
Чуохаҕар моонньун хаһааҥҥыта эрэ кыһыллыҥы дьүһүннээх саал былаатынан эриммит этэ. «ХС»
Метелица …… куруубайдык бардьыгыныах курдук гынан иһэн …… дьиэлээх тойон эргэ бинсээгин иһиттэн оҕо сип-синньигэс чуохаҕар моонньо киһи аһыныах быкпытын көрөн, ах барда. А. Фадеев (тылб.)

туохт., кэпс.
1. Тугу эмэ туспа арахсан иһэр курдук кэбэҕэстик быһыта эбэтэр хайыта охсуталаа. ☉ Рубить или раскалывать что-л. с лёгкостью, одно за другим, сильными чёткими ударами (напр., чурки на полена). Чууркалары хайыталаан лэһиргэтэн кэбистим
2. Кыргыһыыга өстөөхтөр төбөлөрүн быһыта оҕус. ☉ В сражении рубить головы врагам
Хаһаактар хайыһан көрбүттэрэ: хаһаак Метелица онно биир өт түттэн ляхтары эр-биир төбөлөрүн лэһиргэтэр. Н. Гоголь (тылб.)
△ Туох эмэ булду саанан биир-биир ытан элбэхтик өлөр. ☉ Настрелять много какой-л. дичи
Биир түүн устата [куобаҕы] биэс уон устууканы лэһиргэттибит. Далан
3. Туох эмэ үлэни, сорудаҕы кэмигэр сөпкө бүтэрэн ис. ☉ Завершать какие-л. задания, работы точно в срок
«Б ы л а аны холкутук кэмигэр лэһиргэтэн иһэбит», — диэтэ Юрий Семёнович. Н. Лугинов