ылгын оҕо самый маленький, любимый ребёнок в семье; ылгын чыкыйа мизинец; ылгын уол любимец, любимчик.

учащ.-длит. падать, течь тонкой струйкой (с перерывами); үөһэттэн уу чыккырыыр сверху тонкой струйкой течёт вода. чыкыйа мизинец.

сущ
тарбах. Большой палец - эрбэх. Указательный палец - сөмүйэ. Средний палец - ортоку тарбах. Безымянный палец - аата суох тарбах. Мизинец - ылгын-чыгыйа

1. даҕ.
2. Дьиэ кэргэҥҥэ ордук тапталлаах, харыһыктаах, сааһынан саамай эдэр, кыра. ☉ Младший, самый маленький в семье, пользующийся особым расположением, покровительством, находящийся на особом положении
   Хара Дьаҕыл оҕонньор, дархан Маҥан Хопто эмээхсин сэттэ кыталык кыргыттарын ылгыннара Үрүлүйэр ньуурдаах Үрүҥ Чөмчүүк диэммин. И. Гоголев
   Шура — эрдэ огдооботуйбут, тиийиммэт-түгэммэт олохтоох эмээхсин ылгын кыыһа. Н. Якутскай
   Ол кыыс үтүө ыал ылгын оҕото үһү. А. Сыромятникова
3. Толоругаһынан, истигэнинэн сөбүлэтэр (ким эмэ). ☉ Располагающий к себе исполнительностью, покорностью
   Өссө Алдан куоратыгар сылдьан, бириискэ хаһыатыгар үлэлээбитэ. Нил Нестерович ылгын уола буола сылдьыбыта. Н. Босиков
   Былаас сорудаҕа Дуняшаны кулуба ылгын оҕото буола сатыырга кыһайдаҕа. ХКК
   Сол күн, ыам ыйын 1 күнүгэр, Гитлер ылгын киһитэ Борман диниэбинньигэр суруйбут: «Биһиги Импиэрискэй кэнсэлээрийэбит урусхалланан бүтэн эрэр». «ХС»
   2
   аат суолт. ылгын чыкыйа диэн курдук. Оттон Такыйык оҕонньор ылгынынан кулгааҕын хаста. Амма Аччыгыйа
   Бииринэн, — Устинов ылгынын ыга баттаата, — манна, бөһүөлэккэ, хаалар ыанньык сүөһү мэччирэҥэ кэҥээн, дэлэкээннээх абыраныа, үүтэ-аһа дэлэйиэ этэ дуо? Н. Заболоцкай
   Ылгыным адьас тириититтэн эрэ иҥнибит. Итиитигэр буолан ыалдьарын да өйдөөбөппүн. Н. Кондаков
   ◊ Ылгын сөмүйэ түөлбэ. — ылгын чыкыйа. ☉ Мизинец
   Оол хоту дьааҥыттан икки хара түһэн эрэр. Мантан көрдөххө тэбис тэҥнэр, ылгын сөмүйэ саҕалар. Ити Кууһумалаах Мотуруона. Эрчимэн
   Ылгын <таас> ойоҕос көр ойоҕос. Икки ылгын таас ойоҕоһум, Икки уу сымсым, Икки эмиийим кэрэтэ, Икки эбир дьаҕыл ньилбэҕим ыарыйдылар. Саха нар. ыр. II
   Биһиги сүүрдээччибит, өлүү буолаары гыммыт диэн ыксаан, Көмүс Кутуругу икки ылгын ойоҕоһун быһа кыбыйар. Күннүк Уурастыырап. Ылгын тарбах түөлбэ. — ылгын чыкыйа. ☉ Мизинец
   [Омуоча] ампаарга тахсан туох ханнык иннинэ Ньургустаана тапталын бэлиэтин көмүс биһилэҕи ылан, ылгын тарбаҕар кэтэн кэбиспитэ. Аргыс-1
   «Эһиги, пионердаах оҕолор, уон төрдүөҕүт», — диэн баран Жирков уҥа илиитин ылгын тарбаҕын бүк баттыыр. Н. Якутскай. Ылгын утаата түөлбэ. — аата суох тарбах. ☉ Безымянный палец. Ылгын уол — ким эмэ атыттартан чорботон ордук сөбүлүүр, эрэнэр киһитэ. ☉ Любимчик, фаворит
   Баллай баай ылгын уолаттарынан Доодойу тараччы туттаран ылбыт. ҮҮА
   [Нүһэр Дархан:] Умнума эн [үрдүк аналгын], ылгын уолум Киис Бэргэн! И. Гоголев
   Мин куруутун этэрим, Быстахов өссө бэйэтин көрдөрүө диэн. Бииргит — ылгын уола, иккискит — күтүөтэ. Н. Лугинов
   [Хаппытыан:] Ити дьиибэ киһи, ыал хамначчыта буолуон сөп этэ да, букатын атын. Кириллиннэр уруулара. Кинилэргэ ылгын уол буолан, ситэн-хотон сылдьар киһи. А. Сыромятникова. Ылгын чыкыйа (чыҥыйа) — киһи илиитин уонна атаҕын уһук кыра тарбаҕа. ☉ Мизинец
   Кокоринов төбөтүн нөрүтэн, ылгын чыкыйатынан ыстакаанын тыгыалаан татыгыратта. А. Фёдоров
   Таас сиидэтэ бэйэтэ туспа оҥоһуулааҕа. Түгэҕин киһи ылгын чыкыйатын саҕа суоннаах талаҕынан тиһэн, ыккардын 1 см кэриҥэ арытыалаан иҥиннэрбит буолара. МАП ЧУу
   Ылгын чыҥыйа көр ылгын чыкыйа. Оттон [оҕонньор] ылгын чыҥыйатыгар күөрэгэй түһэн олорон, …… киэҥ хонуу туһунан ыллаата. Эҕэрдэ СС
   Тарбахтартан аччыгыйа Чахчы ылгын чыҥыйа! Көрдөххүнэ — кэнники, Аахтаххына — инники! «ЭК»
   ср. алт. ылгым ‘шустрый, отборный’

аат. Киһи-сүөһү иһинүөһүн быччыҥнардаах тас бүрүөһүнэ. ☉ Брюшина
Кыаһай оҕонньор эргэ ырбаахытын арынан тараһатын тарбанна. Эрилик Эристиин
Онуоха бөрө түөрт атаҕынан чырбаччы тэбинэн тардыытыгар убаһа тараһата сытыы быһаҕынан хайа тардыбыттыы тэлэ барбытынан иһэ былтас гына түстэ. Р. Кулаковскай
Бэйэҕэ анаммыт курдук сөп бандаас иһи аллараттан өйүү өрө көтөҕөр буолан тараһаны тэниппэт. ГЛИ ЭИС
♦ Тиийбэт тирии, тарпат тараһа буол көр тарт
Дьоннор ити курдук артыалга киирэн байан-тайан эрэллэр, оттон кинилэр буоллахтарына сыл аайы тиийбэт тирии, тарпат тараһа буола олороллор. Д. Токоосоп
Иҥиир тараһа буол көр иҥиир. Сорох үлэлиир, иҥиир тараһа буолар, оттон кини кустаан таҕылын ханнарар, күн ортооҥҥо диэри утуйар. Н. Габышев
Баайга-токко кэлэммит, Баттал илимэр иҥнэммит, Иэскэ-күүскэ киирэбит, Иҥиир тараһа буолабыт. В. Чиряев
◊ Эриэн тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: онон-манан сыалаах. ☉ Мера определения жирности жеребятины: чуть подёрнутый жиром. Үрүҥ тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: быһах (батыйа) өнчөҕүн саҕа халыҥ хаһалаах. ☉ Мера определения жирности жеребятины: толщина брюшного жира с кончик ножа
Сахалар сылгы көтөҕүн-эмиһин быһаарар сүрүн бэлиэлэрэ манныктар: үрүҥ тараһа — сыата сырдык, хаһата быһах (батыйа) өнчөҕө халыҥнаах, сорох сиринэн тараһата көстөр. АДГ СЭЭ. Ол аппын күһүнү быһа бүөбэйдии сатаан баран, нэһиилэ үрүҥ тараһалаабытым уонна сиэбитим. И. Никифоров. Былыт тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: ылгын чыкыйа саҕа халыҥ хаһалаах. ☉ Мера определения жирности жеребятины: толщина брюшного жира с мизинец. Былыт тараһа — ылгын чыкыйа саҕа халыҥ хаһалаах. АДГ СЭЭ
ср. кирг. тараз ‘в меру худощавый, пропорционально сложенный’