Якутские буквы:

Якутский → Русский

ылгын

ылгын оҕо самый маленький, любимый ребёнок в семье; ылгын чыкыйа мизинец; ылгын уол любимец, любимчик.

Якутский → Якутский

ылгын

  1. даҕ.
  2. Дьиэ кэргэҥҥэ ордук тапталлаах, харыһыктаах, сааһынан саамай эдэр, кыра. Младший, самый маленький в семье, пользующийся особым расположением, покровительством, находящийся на особом положении
    Хара Дьаҕыл оҕонньор, дархан Маҥан Хопто эмээхсин сэттэ кыталык кыргыттарын ылгыннара Үрүлүйэр ньуурдаах Үрүҥ Чөмчүүк диэммин. И. Гоголев
    Шура — эрдэ огдооботуйбут, тиийиммэт-түгэммэт олохтоох эмээхсин ылгын кыыһа. Н. Якутскай
    Ол кыыс үтүө ыал ылгын оҕото үһү. А. Сыромятникова
  3. Толоругаһынан, истигэнинэн сөбүлэтэр (ким эмэ). Располагающий к себе исполнительностью, покорностью
    Өссө Алдан куоратыгар сылдьан, бириискэ хаһыатыгар үлэлээбитэ. Нил Нестерович ылгын уола буола сылдьыбыта. Н. Босиков
    Былаас сорудаҕа Дуняшаны кулуба ылгын оҕото буола сатыырга кыһайдаҕа. ХКК
    Сол күн, ыам ыйын 1 күнүгэр, Гитлер ылгын киһитэ Борман диниэбинньигэр суруйбут: «Биһиги Импиэрискэй кэнсэлээрийэбит урусхалланан бүтэн эрэр». «ХС»
    2
    аат суолт. ылгын чыкыйа диэн курдук. Оттон Такыйык оҕонньор ылгынынан кулгааҕын хаста. Амма Аччыгыйа
    Бииринэн, — Устинов ылгынын ыга баттаата, — манна, бөһүөлэккэ, хаалар ыанньык сүөһү мэччирэҥэ кэҥээн, дэлэкээннээх абыраныа, үүтэ-аһа дэлэйиэ этэ дуо? Н. Заболоцкай
    Ылгыным адьас тириититтэн эрэ иҥнибит. Итиитигэр буолан ыалдьарын да өйдөөбөппүн. Н. Кондаков
    Ылгын сөмүйэ түөлбэ. — ылгын чыкыйа. Мизинец
    Оол хоту дьааҥыттан икки хара түһэн эрэр. Мантан көрдөххө тэбис тэҥнэр, ылгын сөмүйэ саҕалар. Ити Кууһумалаах Мотуруона. Эрчимэн
    Ылгын <таас> ойоҕос көр ойоҕос. Икки ылгын таас ойоҕоһум, Икки уу сымсым, Икки эмиийим кэрэтэ, Икки эбир дьаҕыл ньилбэҕим ыарыйдылар. Саха нар. ыр. II
    Биһиги сүүрдээччибит, өлүү буолаары гыммыт диэн ыксаан, Көмүс Кутуругу икки ылгын ойоҕоһун быһа кыбыйар. Күннүк Уурастыырап. Ылгын тарбах түөлбэ. — ылгын чыкыйа. Мизинец
    [Омуоча] ампаарга тахсан туох ханнык иннинэ Ньургустаана тапталын бэлиэтин көмүс биһилэҕи ылан, ылгын тарбаҕар кэтэн кэбиспитэ. Аргыс-1
    «Эһиги, пионердаах оҕолор, уон төрдүөҕүт», — диэн баран Жирков уҥа илиитин ылгын тарбаҕын бүк баттыыр. Н. Якутскай. Ылгын утаата түөлбэ. — аата суох тарбах. Безымянный палец. Ылгын уол — ким эмэ атыттартан чорботон ордук сөбүлүүр, эрэнэр киһитэ. Любимчик, фаворит
    Баллай баай ылгын уолаттарынан Доодойу тараччы туттаран ылбыт. ҮҮА
    [Нүһэр Дархан:] Умнума эн [үрдүк аналгын], ылгын уолум Киис Бэргэн! И. Гоголев
    Мин куруутун этэрим, Быстахов өссө бэйэтин көрдөрүө диэн. Бииргит — ылгын уола, иккискит — күтүөтэ. Н. Лугинов
    [Хаппытыан:] Ити дьиибэ киһи, ыал хамначчыта буолуон сөп этэ да, букатын атын. Кириллиннэр уруулара. Кинилэргэ ылгын уол буолан, ситэн-хотон сылдьар киһи. А. Сыромятникова. Ылгын чыкыйа (чыҥыйа) — киһи илиитин уонна атаҕын уһук кыра тарбаҕа. Мизинец
    Кокоринов төбөтүн нөрүтэн, ылгын чыкыйатынан ыстакаанын тыгыалаан татыгыратта. А. Фёдоров
    Таас сиидэтэ бэйэтэ туспа оҥоһуулааҕа. Түгэҕин киһи ылгын чыкыйатын саҕа суоннаах талаҕынан тиһэн, ыккардын 1 см кэриҥэ арытыалаан иҥиннэрбит буолара. МАП ЧУу
    Ылгын чыҥыйа көр ылгын чыкыйа. Оттон [оҕонньор] ылгын чыҥыйатыгар күөрэгэй түһэн олорон, …… киэҥ хонуу туһунан ыллаата. Эҕэрдэ СС
    Тарбахтартан аччыгыйа Чахчы ылгын чыҥыйа! Көрдөххүнэ — кэнники, Аахтаххына — инники! «ЭК»
    ср. алт. ылгым ‘шустрый, отборный’

Якутский → Английский

ылгын чыкыйа

n. little, pinky finger


Еще переводы:

мизинец

мизинец (Русский → Якутский)

м. ылгын, ылгын-чыкыйа.

favorite

favorite (Английский → Якутский)

ылгын, мааны, тапталлаах

палец

палец (Русский → Якутский)

сущ
тарбах. Большой палец - эрбэх. Указательный палец - сөмүйэ. Средний палец - ортоку тарбах. Безымянный палец - аата суох тарбах. Мизинец - ылгын-чыгыйа

быкырый

быкырый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Кыараҕастык үктэнэн сүүр (уһун, киэҥ таҥастаах кыра оҕо нөрүччү туттан сүүрэрин этэргэ). Бежать мелкими шажками (о маленьком ребенке, одетом в просторную и длинную рубаху)
Ыкысыкы ырыалаах Ылгын кыра уолчааным Быыччык ойуу хонууга Быкырыйа сүүрэр дии. А. Старостин

тытыгырат

тытыгырат (Якутский → Якутский)

тытыгыраа диэнтэн дьаһ
туһ. Гладков кинилэр байыаннай оскуолаҕа баран иһэр докумуоннарын ылан тэниччи тутта уонна түннүк тааһын тоҥсуйан тытыгыратта. Н. Якутскай
Кокоринов төбөтүн нөрүтэн, ылгын чыҥыйатынан ыстакаанын тыгыалаан тытыгыратта. А. Фёдоров

дьоко

дьоко (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Эмискэ тэһэ анньар курдук ыарыыттан саҥа таһаарыы. Выражает реакцию на неожиданную, острую боль
Чиэ, дьокобун! Икки ылгын таас ойоҕоһум төрүттэрэ аҕай да-а! ПЭК СЯЯ
Ыалдьар эт диэн Ынырыктаах да буолар эбит! Тохтор хаан диэн Дьоколордоох да буолар эбит. Күннүк Уурастыырап
«Айыкка-айыкка, дьоко-дьоко, баһым ыарыытыан», - Иван Иванович, бэҕэһээҥи баҥкыат баай-талым остуолугар хотторон, төбөтүн хам туттуммутунан оронугар олоро түстэ. «Кыым»

моттой

моттой (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Соноон, төгүрүйэн көһүн (кыра уҥуохтаах киһини этэргэ). Быть, казаться пухленьким, кругленьким, сбитеньким при небольшом росте
Ып-ыраас, моттойбут, «Ылгын чыҥыйа» диэн ыҥырыллар кыра киһи …… хааман бойбордуур. Р. Баҕатаайыскай
Володя …… моттойон, сабыччы туттубутунан, хостон хоско төттөрүтаары хаамыталыы сырытта. А. Чехов (тылб.)

нөрүт

нөрүт (Якутский → Якутский)

нөрүй д и э н к у р д у к
С и и д э р к э төбөтүн нөрүттэ, чочумча сөһүргэстээн турбахтаат, эмискэ ойон турда. И. Гоголев
Кокоринов төбөтүн нөрүтэн, ылгын чыҥыйатынан ыстакаанын тыгыалаан тытыгыратта. А. Фёдоров
[Кур туйахтар] Төбөлөрүн нөрүтэн Кынаттарын саратан, Күөрчэхтэнэ эргийэ Чуһуураллар куотуһа. «ХС»

сымыс

сымыс (Якутский → Якутский)

аат. Киһи-сүөһү быттыга. Пах (человека или животного)
Дуся бөҕүөрбүт илиилэрин ынаҕын сымсыгар уган ириэрэ олордо. «ХС»
Термометры оҕо хонноҕун анныгар эбэтэр сымсыгар кыбытыллар. Дьиэ к. Утарылаһааччыны уҥа атаҕыттан ылбыт буоллахха — атаҕын икки илиинэн ыга кууһан баран, уҥа саннынан сымсыга анньыллар. АГГ ХТ
Уу сымса — быттык саамай чараас өттө. Самая тонкая, нежная часть паха
«Биир уолга ийэ тайах икки оҕотунаан тахсан биэрбитин, аһартыы-аһартыы, эҥин баска ытыалаан охтортообут этэ. — Эбэтэр уу сымсыгар», — диир Пуд Ильич. Далан
Күнүм тулунна, Күһэҥэм быһынна, Эн хааллыҥ — мин бардым Эчикийэ, иһим түгэҕэ аҕай, …… Икки уу сымсым аҕай …… Икки ылгын таас ойоҕоһум аҕай. П. Ойуунускай
Икки ылгын таас ойоҕоһум, Икки уу сымсым, Икки эмиийим кэрэтэ Икки эбир дьаҕыл ньилбэгим ыарыйдылар. Саха нар. ыр. II
ср. ДТС йамыз, алт. чамыш, ног. ямыз, бур. сами ‘пах’

үмүрүҥнээ

үмүрүҥнээ (Якутский → Якутский)

  1. үмүрүй диэнтэн б. тэҥ. көстүү. Үтүө алар Үрдүк тыата Үмүрүҥнүүр Үлүгэрдээх тыала түстэ. Күннүк Уурастыырап
    Буруу ол өлбүт мас кылабыыһатын чугаһынан чөҥөрүйэ, бүүрүктэрэ үмүрүҥнүү, тула кулахачыйа сытар. Н. Заболоцкай
    Уһун синньигэс ходуһа хойуу ото ортотунан томтойон, саһыл көхсүн түүтүн курдук, хараҥара халылдьыйар, мөлбөһүйэ үмүрүҥнүүр. А. Фёдоров
  2. Кыратык чорбоччу соҕус сэгэйэн баран ибигириир курдук хамсаа (уоһу этэргэ). Разомкнувшись, чуть выдаться вперёд и подрагивать (о губах человека)
    Кулуба ылгын кыыһа Көмүс кинилэр аймах кыр өстөөхтөрө турарын көрөөт курус гынна, чараас уоһа үмүрүҥнээтэ. И. Гоголев
    Эльвира Ыларов …… уоһа хайдах үмүрүҥнүүрүн, хааһа тоҕо түрдэстэн, тэнийэн ылаттыырын сиһилии көрөр. Р. Баҕатаайыскай
    Сиидэр күлээри уоһа үмүрүҥнээбитин кистээн, түҥнэри хайыста. П. Аввакумов