уст. просить подаяние, просить милостыню, попрошайничать.

нищенствовать, жить в нищете; просить подаяние, милостыню.

с. 1. (собирание милостыни) умналааһын; 2. (бедность) умнапыттыйыы.

аат., эргэр. Умналыыр киһиэхэ бэриллэр туох эмэ. ☉ Милостыня, подаяние
[Хатыҥнар] үүнэн-үүнэн баран, суол диэки кэлэр-барар дьоҥҥо бокулуоннаабыт курдук, өкөһөн, санньыйан, ааһааччы айанньыт хараҕын аалаллара, умна көрдүүр курдуктара. Н. Габышев
[Илдьиркэй таҥастаах киһи] Скворцов дьадаҥы дьоҥҥо ыраас сүрэҕиттэн биэрэр умнатын быртаҕырта. А. Чехов (тылб.)
Билигин умна биэрэр наадата суох. М. Горькай (тылб.)
ср. др.-тюрк. умду ‘желание, надежда; алчность, жадность’

I
аат., эргэр. Баай киһи өллөҕүнэ, кини аймахтарыгар уонна үлэһиттэргэ уҥуоҕун алдьаппакка, мүһэмүһэ түҥэтэргэ анаан өлөрүллэр сүөһү. ☉ Скотина, специально забиваемая для раздачи мяса родственникам и работникам богатого покойника (тушу разделывали на цельные части по суставам, не перерубая костей).
◊ Садаҕа быһыы эргэр. — сахаҕа былыр баай киһи көмүллэригэр тоҕуска тиийэ сүөһүнү өлөрөн, мүһэ-мүһэ бысталаан, онно баар дьоҥҥо түҥэтэн биэрии. ☉ Старинный якутский обычай: при погребении богатого покойника мясо специально по этому случаю забитой скотины цельными частями раздают всем присутствующим (забивали до девяти голов скота и туши разделывали только по суставам, не перерубая костей, что связано с культом умирающего и воскресающего зверя)
Аны садаҕа быһыыта саҕаламмыта: улахан төрүт-уус киһи буолан тоҕус сылгыны үөстээн өлөрбүттэрэ. Далан
Баай киһи өллөҕүнэ хоолдьуга аттаах, садаҕа быһыылаах, кут араартарыылаах. БСИ ЛНКИСО-1938
ср. тюрк. садака, садага ‘жертва; милостыня, пожертвование; поминки; религиозный обряд жертвоприношения’
II
даҕ., фольк. Уһун, кэтит салбахтардаах, күтүр улахан салбах-салбах буолан көстөр быһыылаах (хол., мифкэ кэпсэнэр үс бастаах, икки салаалаах сүдү улахан кутуруктаах моҕой кыылы этэргэ). ☉ Огромный, со многими мощными разветвлениями (напр., о мифическом трёхглавом змее с огромным раздвоенным хвостом). Үс хос бастаах, икки салаа кутуруктаах садаҕа уот моҕой
□ Ылдьаа боруруок оҕонньор, Ыга түллэ кыыһыран, Уот садаҕа саабылатынан Уулаах хара былыттары, Илдьи-тэлэ сынньан, Илин кыйдаан кэбистэ дуу? С. Васильев
[Оҕо хотой кыыл] санаабыт сирин хоту салбар баһа салалынна, садаҕа кутуруга тимиэрийдэ. Эрилик Эристиин

сов. 1. кого-что ылан биэр, аҕал; подать стакан воды ыстакаан уута аҕал; 2. что (еду, питьё) биэр, аҕал; я попросил подать мне рыбу мин балык аҕалалларыгар көрдөстүм; 3. что (для посадки, погрузки) биэр, аҕал; поезд подали на первую платформу поеһы бастакы платформаҕа аҕаллылар; 4. что и без доп. (дать милостыню) биэр; подать нищему умнаһыкка биэр; 5. кого-что, разг. (подвинуть) ас, сыҕарыт, халбарыт; подать бревно в сторону бэрэбинэни халбарыт; 6. что, спорт, биэр; игрок хорошо подал мяч оонньооччу мээчиги үчүгэйдик биэрдэ; 7. что и без доп. (представить куда-л., заявить) биэр, түһэр; подать заявление сайабылыанньата биэр; # подать помощь көмөтө оҥор; подать голос 1) (сказать) бааргын биллэр, кэлбиккин биллэр; 2) (проголосовать) куоласкын биэр, куоластаа.