I
1. аат. Кыһыннары хагдарыйбат мутукчалаах, отоннуҥу күөх туораахтаах сэппэрээк үүнээйи. ☉ Можжевельник
Кытыаны уматан кэҥэрдиилээбиттэрэ кэҥэриини кычыгылатар. С. Федотов
Ойуурдарга араас сэппэрээктэр: биэ эмиийэ, моонньоҕон, дөлүһүөн, …… кытыан уо. д. а. үгүстүк үүнэллэр. МЛФ АҮө
Кытыан туораахтара күөх отон көрүҥнээхтэр, тас өттүлэриттэн буоска урсунунан бүрүллүбүттэр. КВА Б
2. даҕ. суолт., көсп. Хатыылаах, тыйыс (саҥа, тыл туһунан). ☉ Язвительный, насмешливый, колючий (о слове, речи)
Анфиса пиэрмэҕэ кэлэн хотоҥҥо киирээтин кытта Хобороос эмээхсин хатыылаах хараҕынан, кытыан тылынан көрүстэ. С. Федотов
◊ Кытыан от — үрдүк умнастаах, кыра кубархай сибэккилэрдээх, ньолбуһах сэбирдэхтээх куруҥҥа үүнэр от. ☉ Кипрей узколистный
Микиитэ үрдүк кытыан от быыһыгар түһэн хаалла. Амма Аччыгыйа
Киһитээҕэр үрдүк кытыан оттор быыстарыгар араас көтөрдөр ыксалаһа уйа туттунан ууһуур эбиттэр. Амма Аччыгыйа
ср. тюрк. кат ‘твердый’
II
даҕ., эргэр.
1. Үгүс, элбэх. ☉ Многочисленный, обильный, множественный
Кытыан билэ дьоннорум, Кырдьаҕастыын-эдэрдиин, Кыһанан туран үлэлээриҥ, Кыайыы дьолун уһанаарыҥ. Нор. ырыаһ. Кылаан хотуур кынаттаах Кытыан элбэх доҕоттор, Массыынабыт кэнниттэн Барсымахтаан хаалыаҕыҥ. И. Чаҕылҕан
2. Үүнэн иһэр, эдэр. ☉ Растущий, молодой
Бүлүү эбэм! Кыһыл кумах кытылларыгар Кытыан ыччат Кыынньан мустар. А. Николаев. Даадар диэн от үрэх лиҥкинэс тииттэри, ыт мунна баппат кытыан сиһиктэри быыстарынан устан намылыйар. «ХС»
Ыһыахха бэлэмнэнэн, кытыан биэлэри тутан кымыстыыр буолта. «ХС»
3. Үтүө, кэрэ. ☉ Красивый, прекрасный
Кыталык курдук Кытыан маҥан кыргыттар! П. Ойуунускай
Онно бастыҥ сибэккилэр — кытыан ымыйа кыргыттар. С. Данилов
Уолан дьэрэлик уолаттар, Кытыан кырылас кыргыттар, Холкуос хорсун дьонноро Түмсэн төгүрүһэн тураммыт Туойан чоргуйан эрэбит. М. Доҕордуурап

I
үллэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Мунньах дьоно үллэҥнэһэ, үөмэхтэһэ, хаһыытаһа түстүлэр. И. Данилов
Итириктэр хаартылаары үллэҥнэстилэр. Амма Аччыгыйа
II
даҕ.
1. Үллэҥнээн, күөгэҥнээн хамсыыр. ☉ Колыхающийся, волнующийся
Кириилин кэбиниэтигэр табах буруота үллэҥнэс. Л. Попов
Мин ырыаларбын кураан тыала буолбакка, Өҥ сайын үллэҥнэс күөҕэ Уу сахалыы эрэ буолбакка — Уон омук тылынан көтүттэ. Н. Босиков
Бу күөгэҥнэс, үллэҥнэс кытархай сардаҥалар, тыыннаах курдук ибигирии хамсыыллар. «ХС»
2. Биир кэм хамсыы-имсии, төттөрүтаары кэлииттэн-барыыттан уларыйа турар (хол., элбэх киһи мустубута). ☉ Беспорядочно, хаотично двигающийся, колышущийся (напр., о толпе людей)
Микиитэ балаҕанын үрдүгэр ынчыктаһан таҕыста, Бэһиэлэйэптэр дьиэлэрин таһа үллэҥнэс киһи-сүөһү буолбут. Амма Аччыгыйа
Баһаарга тийбитэ, киһи-сүөһү үллэҥнэс, хардары-таары аалса, тура хаамса сылдьаллар. Болот Боотур
Биэс мүнүүтэ ситэ туола илигинэ хонтуора дьиэ иһэ тиллэ түстэ: киһи бөҕө үллэҥнэс буолла, суот тыаһа лаһырҕаабытынан барда. Р. Кулаковскай
3. көсп., кэпс. Олус элбэх, баһаам. ☉ Многочисленный, множественный
Ордьонумаан ойуун дьон хараҕын баайарын туһунан араас кэпсээн эмиэ үллэҥнэс. И. Гоголев
Харчыта диэн өлөҥ от курдук үллэҥнэс! Н. Якутскай
Били урукку былааска «үспүкүлээн» диэн үөҕүллэр дьон «кэмэрсээн» диэн кэрэхсэбиллээх ааты ыла охсон көһүлүөктэрэ үп-үллэҥнэс харчы буола түстэ. «Чолбон»