м. томтор, булгунньах; могильный холм киһи уҥуоҕун томторо.

1) лабаз, кладовая на столбах; 2) уст. могильный лабаз (на дереве) # Араҥас Сулус астр. Большая Медведица.

ж. в разн. знач. билиитэ; могильная плита киһи уҥуоҕун билиитэтэ; газовая плита газовай билиитэ.

аат.
1. Мас атах үрдүгэр оҥоһуллубут кыра ампаар, лаабыс. ☉ Маленький амбар, поставленный на деревянные столбы; лабаз
Ити курдук кыылы тоҥорон хаһааналлар, элбэх буоллаҕына, араҥас оҥорон, онно кыстаан, хатырыгынан сабан, тааһынан баттатан хааллараллара. В. Миронов
Күн тыа саҕатыгар көнтөс саҕа үрдүккэ тэмтэйэн көстүүтэ, араҥастарыгар тиийдилэр. И. Гоголев
Мишка [эһэ] сайын таба бостууктарын сээкэйдэрин, кыһыҥҥы таҥастарын, араҥастарын кэрийэрин таптыыр үгэстээх эбит. «ХС». Тэҥн. холбо
2. эргэр. Былыргы сахалар ытыктыыр киһилэрин уҥуоҕун уурар тутуулара. Маныаха көнө түөрт муннук буола үүнэн турар мутуктаах түөрт маһы талаллара, кинилэри сиртэн балтараа – икки миэтэрэ үрдүгүнэн ылахтарынан (суон талахтарынан) холбууллара уонна ити туорай мастарга өлбүт киһини хаһыллыбыт дүлүҥҥэ уган уураллара. ☉ Могильный лабаз, на который древние якуты клали тела почитаемых покойников в гробах
Для устройства такой гробницы выбирали четыре сучковатых дерева, составляющих собою прямой четырехугольник, на расстоянии полтора – два метра от земли, соединяли поперечными лесинами и на эти поперечины ставили выдолбленную колоду с телом. Сыланньай удаҕан бу тумул үрдүгэр араҥаска сыппыт. М. Доҕордуурап
Даҕанча, эһэтин этиитинэн, тыа ортотугар аҕыс атахтаах араҥас оҥорбута. Далан
Кутаахаан уҥуоҕа бастаан алта атахтаах араҥаска ууруллан сыппыт эбит. БИГ ӨҮөС. Биэс киһи этиэх бэтэрээ өттүгэр тоҕус атахтаах араҥас оҕустулар. Саха фольк.
ср. монг. аранга ‘вышка’