есть с большим аппетитом, удовольствием, уплетать, уписывать за обе щеки; оҕолор аһаан мотурҕаталлар дети едят с большим аппетитом, дети уплетают за обе щеки; ср. мотуй=.

көр мотуй
Киһим ордукхоһу соруйтара барбата, аһаан-сиэн матыйа олордо. Н. Заболоцкай
Уһун синньигэс үлэ [солооһун] кэнниттэн …… уонтан тахса талыы удаарынньык уолаттар аһаан-сиэн матыйа олороллор. «ХС»

тумалаа диэнтэн атын
туһ. Минньигэһиэн иэдьэгэй, Тумаламмыт хойуу суорат. Р. Баҕатаайыскай
Ньукуу буруо сыта тумаланан ордук минньийэ буспут эти мотуйда. «Чолбон»

туохт. Айаххар толорутук уобан иҥсэлээхтик, тыастаахтык сиэ, аһаа. ☉ Есть, жевать громко, с большим аппетитом, набивая полный рот, наворачивать
Оҕолор аһаан мотурҕаталлар.  Таня, улахан киһи курдук, …… арыылаах лэппиэскэни, хойуу суораттаах күөрчэҕи мотурҕата олордо. Дьүөгэ Ааныстыырап. Тэҥн. мотуй

көр мотуй
[Вольдемар] Виноградка мэҥийэр Ветчинаны мэтийэр Винегрети лэбийэр. Р. Баҕатаайыскай
[Си биинньэ] килиэби киилэнэн мэтийэр, к э м п и э т и с у у л а р ы м э л и т э р. П. Тобуруокап

туохт. Убаҕаһы (ууну, арыгыны) иһэн «кылк-кылк» гына тыаһат. ☉ Издавать булькающие звуки, глотая какую-л. жидкость
Петр Бакланов графины моонньуттан харбаан ылбыта да, иһэн кыллырҕаппыта. Н. Якутскай
[Балыыһаҕа] оҕонньорум олус аһанньаҥ буолан сордоото, түүннэри туран мотуйар, тугу эрэ иһэн кыллырҕатар, айаҕа чамыргыыр, сыпсырыйар. Н. Габышев
Дьүөгэтэ аҕалан биэрбит ыстакааннаах уутун утаппыттыы иһэн кыллырҕатта. В. Ойуурускай

сыһ.
1. Уута, убаҕаһа суох, кураанахтыы (сиэ — аһы этэргэ). ☉ Всухую, всухомятку
Урут, ыал-ыал курдук эт, балык сиирбит, оттон билигин күн тура-тура хоччорхойдук, ыһаарыламмыт сымыыты мотуйан тахсабыт. Н. Габышев
2. көсп. Кытаанахтык, хаҕыстык. ☉ Грубовато, жёстко. [Өлөксөй Уйбаанабыс:] Итинник буоллаҕына, эйигинньик хаалынньаҥы кытта өссө хоччорхойдук кэпсэтиллиэ. И. Семенов

аат.
1. Элбэҕи аһыырын сөбүлүүр уонна элбэҕи аһыыр кыахтаах киһи. ☉ Любитель поесть; чревоугодник
Аһанньаҥ манна асхарыйда, Моҕус манна уобалаата, Олоҥхоһут чулуута Олоҥхолоон доллоһутта, Ырыаһыт дьэллэмэ Ыллаан дьиэрэһиттэ. П. Ядрихинскай
Оҕонньорум олус аһанньаҥ буолан сордоото, түүннэри туран мотуйар, тугу эрэ иһэн кылырҕатар, айаҕа чамыргыыр, сыпсырыйар. Н. Габышев
2. Аһыыр баҕа. ☉ Аппетит, желание есть
Үчүгэй хаачыстыбалаах сиилэс сүөһү аһанньаҥ буолуутун көбүтэр. СИиТ
Сүөһү маннык көөнньөрбөнү сиэтэҕинэ аһанньаҥа олус үрдүүр, ханнык баҕарар аһылыгы хамаҕатык сиир. НПИ МВК

туохт., кэпс.
1. Тугу эмэ лэбиргээн тыаһыыр курдук оҥор (хол., тугу эмэ быраҕаттаан, эһиэлээн). ☉ Производить чем-л. лёгкий шлепок (напр., бросая землю лопатой)
«Үүнүү» холкуос үлэһиттэрэ, Үөл ойуур кэтэҕэр Үһүс хотоннорун бүтэрэн, Үрдүгэр буор ыһан лэбиргэттилэр. С. Васильев
2. кэпс. Хойуу аһы түргэн-түргэнник баһыалаан сиэ. ☉ Черпая ложкой, есть с аппетитом что-л. густое, хлебать, пришлёпывая губами
Сүөдэр Сүөдэрэбис …… килиэби мотуйда, сугуннаах сүөгэйи лэбиргэттэ. П. Аввакумов

туохт.
1. Таҥалай ойуулаах буол. ☉ Иметь узор в виде нёба
Таҥалайданан оҥоһуллубут, Аны быраҕыллыбыт Ити сулумах суоруна Сэрии уот сылларын Хара хааһытын мотуйбут Ыччакка, биһиэхэ, күндү. В. Миронов
2. Кэрдиис-кэрдиис буол; кэрдиистэнэн көһүн. ☉ Становиться ступенчатым; иметь ступенчатый вид
Таастаах кумах таҥалайданан, Тумултан тумнан тоҕойдонон …… Уйгу уунан унаара устан Улуу Элиэнэнэн ааттанныҥ. М. ТимофеевТерёшкин
Бу дэбилийэ сүүрэр өрүс кытылыттан …… хайалар арҕастара күөх таҥалайданан көстөллөр. Л. Попов