мэ

мэй гын — соҕотоҕун бас билэн сиэ-аһаа, ыскайдаа. ☉ Безрассудно тратить, проматывать, транжирить
[С емё новка] дьыала тэриллэр. Барыта дакаас танар. Өссө сопхуос сүүрбэ табатын Мэй гыммыта арыллар. С. Дадаскинов
Бу сидьиҥнэри көр! Хантан эрэ холкуос сылгытын уоран аҕалан мэй гына олорор эбиттэр дии. Мичил улаханнык абаккара санаата. Г. Колесов
Сэриигэ барбыт оҕолорбут барахсаттар муспут-тарыйбыт баайдарын мэй гынан эрэриҥ дуу, эн? Айталын

мэй-тэй буол (бар) — тугу да сатаан өйдөөн-дьүүллээн быһаарбат буол (хол., ыалдьан эбэтэр куһаҕан сурахтан). ☉ Впадать в прострацию, в состояние полного безразличия ко всему происходящему (из-за болезни или плохой вести)
Хайдах эрэ эмискэ баҕайы сүрэҕэ көбөн, мэй-тэй барбытыттан соһуйан, чочумча таалан олорбохтоото. Н. Лугинов
Уһуутуу-уһуутуу тугу гыныан, ханна барыан билбэккэ мэй-тэй буолан олордо. А. Сыромятникова
Тиит аҕатын хоһугар киирбитэ, оҕонньор кырдьык мэй-тэй баран үлүгүнэйэ сытар эбит. «ХС»

өй-мэй буол (бар) — өйдүүр, толкуйдуур кыаххын сүтэр. ☉ Впадать в беспамятство
Ээ, бу эрэйдээх өй-мэй буолан хаалбыт… Хаһан кэлэн абырыыллар. Күндэ
Үрүҥ халлааным хараарда, өй-мэй буолуталаатым. Н. Габышев
Хааным барар, сүрэҕим көбөр, өй-мэй барбытым. «ХС»

эй-мэй бар (буол) көр өй-мэй
Аччык киһи өйө-санаата муҥутахсыйар, эй-мэй барар эбит. И. Федосеев
Арыгылаан төбөлөрө эй-мэй буолан кэлбит дьон, биллэрин курдук, куруутун куһаҕан хаачыстыбалаах бородууксуйаны биэрэллэр. «ХС»
Кини эмиэ нэдиэлэни нэдиэлэнэн, ыйы ыйынан дьыалатын дүбдүргэниттэн эй-мэй барара. М. Горькай (тылб.)

n. head

ум-разум; бу уол өйүн-мэйин көрүҥ ! смотрите, какой умный мальчик!; өй-мэй буол ум за разум заходит (от шума, усталости и т. п.).