сов. что, рыб., охот, мэҥиэлээ; наживить удочку мухой күөгүнү сахсырҕанан мэҥиэлээ.

гл,сов
кучуйда; манчыыктаан, мэҥиэлээн ылла

туохт., кэпс. Мэҥиэлээ, бэйэҥ диэки угуй. ☉ Заманивать чем-л., завлекать, привлекать чем-л. [Ыт] кырынаастыы сылбырҕатык, сулукус-иликис түһэн, эһэни сиирэ-халты уобан, кинини төттөрү эргиттэ, бэйэтинэн манчыыктаан түбэ үөһүгэр илдьэ барда. Н. Абыйчанин

несов., приманить сов. кого, разг. угуйан ыл, мэҥиэлээн ыл, умсугут.

несов., сманить сов. кого 1" мэҥиэлээн мус; сманить кур зерном куурусса-лары сиэмэнэн мэҥиэлээн мус; 2. (соблазнить отправиться куда-л.) кучуй, угуйан ыл.

туохт. Онон-манан эргитэн, угаайыгар, албын тылгар киллэр. ☉ Уловкой, хитростью заманить кого-л. в западню, использовать кого-л. обманом в своих интересах
Хайа халыан санааҕынан Хатан санаабын хаайаары, Оҕо санаабын ол-бу тылгынан Оҕуруктаары оҥосторуҥ буолаарай? А. Софронов
Кырдьаҕас ити биир ынах баһынан мэҥиэлээн, оҕуруктаан хамначчыт булунна дии. П. Ойуунускай
Абаҕам дьиҥэ биһигиттэн дьалты туттара, арай тугу эрэ оҕуруктаан ылаары гыннаҕына сыстаҥныыра. СП ҮД

аат. Иирэ талаҕынан, кэлиҥҥи кэмҥэ — сонос боробулуоханан өрүллүбүт туу (балыгы туулуурга, андаатары бултуурга). ☉ Плетёная из металлической проволоки верша (для ловли рыбы и ондатры), корчага
Афоня күөгүтүн чиэрбэнэн, Ваня харчаагатын килиэп бытархайынан мэҥиэлээтилэр, ол кэннэ ууга бырахтылар. И. Сосин
Синньигэс иирэнэн балыктыырга анаан харчаага туу оҥоһунна. А. Кривошапкин (тылб.)
Оҕонньор [Амма Аччыгыйа] даачатыгар таҕыстар эрэ, булгу харчааганан мундулуур үгэстээх. «Чолбон»

туохт.
1. Тугу эмэ аллараттан өрө ас, өрө көтөх, үөһэ уун, бырах. ☉ Поднять, вскинуть, подбросить, подкинуть что-л. вверх
Дьон Ленин мэтириэтин үөһэ күөрэтэллэр. Суорун Омоллоон
«Ыал буоллубут!» — Арыйаан аҥаар илиитинэн били Эльвира эбэтэ күөх лууга сылдьар суумкатын өрө күөрэттэ. Л. Попов
Афоня күөгүтүн, чиэрбэнэн мэҥиэлээн баран, үөһэнэн күөрэтэн ууга быраҕар. И. Сосин
2. Көтөрү көтөн истэҕинэ ыт. ☉ Стрелять на лету
Хас да сааһыт тэҥҥэ күөрэтэн сааскы атыыр көҕөнү охтороллор. Амма Аччыгыйа
Арай биирдэ, үөр хаас намыһах соҕуһунан үрдүбүнэн ааһан эрдэҕинэ күөрэппитим. Н. Якутскай
Күөрэтэммин да, биири эрэ түһэрдим. «ХС»

аат.
1. Кө төрү, кы ылы э бэтэр балыгы мэҥиэлииргэ туттуллар ас эбэ тэр атын туох эмэ. ☉ Приманка, прикормка, наживка (для птиц, зверей, рыб)
Кырынаас, ыт баара, чааркааммын тарбаан эһэн, мэҥиэтин сиэн кэбиспит. Амма Аччыгыйа
Буордаах ууга күөгүнү быраҕар туһата суох, балык мэҥиэни көрөн хаппат. Н. Заболоцкай
Ичээнэп мас хатырыгынан киис орох тэппит сиригэр хаарга «хороон» оҥордо, итиэннэ ол иһигэр мэҥиэ бырахта. А. Кривошапкин (тылб.)
2. көсп. Киһини үктэтэр, албынныыр угаайы. ☉ Ловушка, западня (для человека)
Билигин табаар барахсан дьоҥҥо бэрт мэҥиэ буолан турар. Күндэ
ср. др.-тюрк. мэҥ ‘пища, приманка для птиц’, туркм. меҥ, тур. бен, бур. мэн ‘приманка, наживка’

1. аат. Көп, күндү кылааннаах түүлээх, хоту туундараҕа олохтоох саһылга маарынныыр кыыл (түүтүн өҥүнэн маҥан уонна күөх, хара кырсаны араараллар). ☉ Песец
   Бөрөлөр табалары тутан сииллэр, кырсалар тобоҕор тиксэллэр. КЗА АҮө
   Кырсаны мэҥиэлииргэ кыыл таба этэ олус үчүгэй буолааччы. ДФС КК
   Үчүгэй дьылга күһүөрү кырса тыаҕа, мастаах сиргэ тахсар. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Кырса тириититтэн тигиллибит. ☉ Сшитый из шкуры песца, песцовый
   Онтон кырса тыһа муус маҥан бэргэһэтин илиитин көхсүнэн аргыый силэйэ охсон, кырыатын сотунна. Амма Аччыгыйа
   Сыҥаахтаах үрүҥ кырса бэргэһэлээх …… оҕонньор ойон таҕыста. П. Филиппов
   Кыыс чараас кырса өрөҕөтө суорҕанынан саба тардынна. А. Сыромятникова
   ♦ Кырса-саһыл оҕото түөлбэ. — олус сэрэхтээх киһи. ☉ Очень осторожный человек (букв. детеныш лисицы или песца). Онно киирэн биэриэ дуо, кырсасаһыл оҕото буоллаҕа эбээт
   ◊ Күөх кырса зоол. — кылаана хараҥаран, сибиниэстиҥи өҥнөнөн көстөр кырса. ☉ Голубой песец
   Сопхуос сүрүн дьарыга: табаны уонна күөх кырсаны иитии; балыктааһын, кыыл кырсалары бултааһын. Н. Якутскай
   Күөх кырсалар биэс уон биир — биэс уон икки хонук устатыгар уулаах сылдьаллар. АВЛ ГСФ. Кырса <сиир> кутуйаҕа зоол. — туундараҕа үөскүүр үрүҥнүҥү өҥнөөх улахан кутуйах. ☉ Лемминг (большая белая полярная мышь, к-рой питается песец, ее также едят олени)
   Кырса сиир кутуйаҕа, лемминг, түүн сырыыргыыр. И. Федосеев
   Кырса сүрүн аһылыгынан кырса кутуйаҕа [лемминг] буолар. ТСКБ
   ср. монг. кирса ‘вид лисицы’, тюрк. корсак ‘степная лисица’