ж. разг. 1. (душевное потрясение) долгуйуу, санаа хамсааһына; 2. (нагоняй) кэһэтии, кэһэлтэ, сэмэ.

сов. 1. (при раздаче, разделе) тигис; мне досталось много книг от отца аҕабыттан миэхэ элбэх кинигэ тиксибитэ; 2. безл. разг. (получить нагоняй) түбэс; ему достанется за шалости кини мэниктээбитигэр түбэһиэ.

туохт.
1. Чыпчаххайынан быһыта оҕус. ☉ Стегать кого-что-л. прутом, хворостиной. Оҕуспун тиэтэтэн чыпчаххайдыыбын
2. көсп. Сытыытык быһыта сыс (хаар былааһыктаах күүстээх тыалы этэргэ). ☉ Хлестать (о сильном ветре вперемешку со снегом)
Сытыы тыал киһи сирэйин быһыта чыпчаххайдыыр, хаары-сиири уолуккунан симэр. НВ БК
3. көсп. Кими эмэ күүскэ мөх, сыыһатын-халтытын аһыныыта суох этэн кыбыһыннар. ☉ Устраивать кому-л. сильную взбучку, давать нагоняй
Сытыы тылгынан чыпчаххайдаан, Хаардаах хаһыҥҥынан хаарыйан, Тумул сир Токур тиитинии тоһутар Тоҥ толкуйданыма. А. Софронов
Табаарыстары ыҥыртаан ылан, мөҕө түһэн, кыратык чыпчаххайдаан биэриэҕиҥ. А. Кривошапкин (тылб.)

тараах иэннээ - сынньан, таһыйан кэһэт. ☉ Побить, избить кого-л., подвергнуть телесному наказанию (соотв. всыпать горячих кому-л.), исполосовать кого-л.
Оҕолорум эрэйдээхтэри, күлүмнүүр көмүстэрбин, чэрэлийэр чэрбиэҥ кэлэрбин таһыйаҥҥын тараах иэнниэҕиҥ, кулугур кулгаахтыаҕыҥ. П. Ойуунускай
Хотуок, таах тарайан олорума, уута баһа киирэ оҕус, убайым кэлэн тараах иэнниэ. И. Гоголев
[Манчаары:] Син биир тутан ыланнар, Кулугур кулгаахтыахтара, тараах иэнниэхтэрэ. А. Софронов
Уйбаачаан өһүөннээх кулуба, Миигин иэстээн кинилэри Таһыйан тараах иэнниэҕэ, Кэмнэрин иннинэ иинниэҕэ. А. Бэрияк
△ Олус накаастаан кэһэт, ынырыктык сыһыаннас. ☉ Задать взбучку, дать нагоняй; изнурить, обескровить
Бэйикэй, хара ыт, бу айылаах оҥордоххун, сири-саары сирэйдиэм, кулугур кулгаахтыам, тараах иэнниэм сирдээн тимириэҥ, халлааннаан көтүөҥ суоҕа. Эрилик Эристиин. Биир сыҥсыйыы бурдук иннигэр миэхэ түүннэри-күнүстэри үлэлиэҥ, эйигин баҕас тараах иэнниэм мин диэтэх киһи. А. Федоров

туохт.
1. Тыын сиргин таптарбакка буулдьаны курдары аһар (тута өлбөт гына). ☉ Быть пробитым пулей насквозь, навылет (но не смертельно)
Буутун этин көҥдөйдөппүт. Туруга үчүгэй. С. Никифоров
Үсүһүн ытта, куобах табылынна буолан баран, көҥдөйдөтөн, бытаан соҕустук барбытын курдук бара турда. Д. Таас
Өстөөх аптамаатын буулдьата хаҥас эмиийин үөһэ өттүнэн түһэн баран, саннын лаппаакытын ортотунан дьөлө көтөн тахсыбыт. Дьолугар, сүрэҕин таарыйтарбакка көҥдөйдөппүт. «Кыым»
2. көсп. Туохха эмэ кыттыбакка хаал, көтүтүллэн хаал. ☉ Оставаться забытым, незадействованным, не участвовать в работе (когда все работают)
Лабораториятыгар хас-хас үлэһитэ тугу да оҥорбокко көннөрү көҥдөйдөтө сылдьарый? Е. Неймохов
Холкуостаах Киргиэлэй бу үлэҕэ табыллыбата. Уҥуоҕунан кыра буолан, көҥдөйдөтөн, бэрэбинэни көтөхсүбэт. «ХС»
3. көсп. Оҥорбут буруйгунааҕар чэпчэки миэрэни ыл, чэпчэкитик буруйдан. ☉ Получить за провинность более легкий нагоняй, чем положено, избежать справедливого наказания
Тэптиргээнэп дуоһунаһыттан уһуллубута, райком иккис сэкирэтээрэ Ымыыкап саҥа үлэлээн эрэринэн чэпчэтиллэн, быыгабар ылан, көҥдөйдөтөн куоппута. В. Протодьяконов

туохт.
1. Тугунан эмэ тугу эмэ кэбиэлээ, охсуолаа эбэтэр кими-тугу эмэ тэбиэлээ. ☉ Бить, колотить, стучать чем-л. по чему-л. или бить кого-л. обо что-л. (напр., о б с тену)
Дьуона …… уолу икки кулгааҕыттан ылбыта уонна эркиҥҥэ кэтэҕинэн лигийбитэ. Н. Якутскай
Таһырдьаттан ааны кырбаан лигийдилэр. Уустаах Избеков
Тэлиэгэ көлөһөтө силискэ охсуллан лигийэр. М. Доҕордуурап
Саам тэбиилээх буоллун диэммин быыһын өтүйэнэн алтан гильза култайан тахсыар диэри лигийэн ииттэбин. «ХС»
«Сымыйалыыгын!» — Бэдэр Бэргэһэ саа луоһунан сири лигийбитэ. А. Кривошапкин (тылб.)
2. Элбэхтик, уһуннук биир сири ытыалаа, тап (күүстээх сэрии сэбинэн). ☉ Уси ленно обстреливать (из орудий), бомбить одно и то же место, бить в одну точку
Сарсыарда биһиги артиллериябыт биир улахан томтору …… лигийдэ. С. Васильев
Сөмөлүөттэр кэлэн буомбалаан лигийбиттэрэ. И. Федосеев
3. көсп., кэпс. Тугу эмэ уурайбакка биири кэбиэлиир курдук уһуннук оҥор, саҥар. ☉ Долго и без устали делать одно и то же (напр., говорить, рассказывать), долбить, долдонить. Лиэктэр бэрт уһуннук кэпсээн лигийдэ
△ Киһини улаханнык киҥнэнэн туран саҥар, мөх. ☉ Сильно ругать, распекать кого-л., давать нагоняй кому-л.
Аҕыйах хонуктааҕыта аҕа кылыным Ниил оҕонньор чаас кэриҥэ мөҕөн лигийдэ. Н. Лугинов
◊ Лигий курдук кэпс. — ыарахан, нэс сырыылаах. ☉ Массивный, тяжеловесный, небыстроходный (напр., о санях)
Эр дьон кэннилэриттэн лигий курдук улахан, кэтит наарталарга дьахталлар олорбуттар. Тэки Одулок (тылб.)