намордник (для телят).

надевать намордник (на телёнка).

намордник для телят (берестяной или деревянный, чтобы они не могли сосать мать).

сов. что кэтэрт; кэт; надеть пальто на ребёнка оҕоҕо сонүн кэтэрт; надеть намордник томторукта кэтэрт; надеть кольцо на палец тарбаххар биһилэхтэ кэт; надеть очки ачыкыта кэт.

сыһ. Томторук курдук, томторук курдук быһыылаах. ☉ Как намордник, словно намордник
[Мойот] икки илиитин холбоон, айаҕар томторуктуу тутунна. Т. Сметанин
Саҥата суох дьахтар томторуктуу бааммыт былаатын кэнниттэн өрө тарта. В. Яковлев
Оҕонньор баайыылаах кыспатынан эһэ тумсун харахтарын аннынан томторуктуу туттарда. В. Санги (тылб.)

туохт. Томторукта кэтэрт. ☉ Надевать намордник
Сомоҕолоо устар ууну, Томторуктаа торҕон ыты. С. Данилов
Туоһу баайан, томторуктаан ыыппыт Торбуйах түөкүн ийэтин эмэр. Эллэй
Буруо ааспытын кэннэ үсүһүн киирэн бастакы кыылы [эһэни] томторуктаан баран, соһон таһаардылар. Н. Босиков

аат.
1.
көр өрүө. Кутаа Хобороос тарбыйах үрүөтэ оҥорор. Н. Түгүнүүрэп
Ыаллар, дьиэлэрин халҕанын суон дүлүҥүнэн баттатан торбосторун үрүөлэрин устуталаан субан ыытан баран, бэйэлэрэ эмиэ тыа устун субан баартара. Н. Заболоцкай
2. Ураһа ураата, буруо тахсар үөһээҥи хайаҕаһа. ☉ Дымоход урасы (чума)
Үөһэ ураһа үрүөтүнэн хаар иһирдьэ түһэн, ардах курдук, олорор киһи сирэйигэр ибиирбэхтиир. А. Софронов
ср. тюрк. сирге ‘намордник для телят’

аат.
1. Ньирэй уонна ыт муннугар кэтэрдиллэр туос, мас мэһэй оҥоһук. ☉ Намордник из берёсты, дерева для собаки, телёнка
Икки тыһы торбос томторуга биир үһү (тааб.: уус күөрдэ). Кээрэкээн ол ыты тутан тумсугар томторук кэтэрдэн, түөрт атаҕын түүрэ кыаһылаан кэбиспит. Амма Аччыгыйа
[Тамыйахпар] Туоһунан ойуулаан Томторук тигиэҕим. ДВ О
△ Саламаҕа, ситиигэ иилиллэр туос киэргэл, оҥоһук. ☉ Берестяное изделие-украшение для салама — волосяной верёвки
Ийэлэрэ бэйэтэ тикпит быыкайкаан туос томторуктарын, ыаҕайкаларын ол ситиигэ баайталаата. И. Гоголев
Иккиэн хатыҥ туоһуттан холбоҕор муостаах ынахтары кырыйан оҥороллоро, кыракый томторуктары тигэллэрэ. Г. Угаров
Таҥас кыраһыга, Томуйах томторуга, Ситии-тайма эгэлгэтэ Намылыччы ыйаммыт. С. Васильев
2. Тыҥкыырайы айа холоругун кытта холбуур кыра мас. ☉ Маленький деревянный колпачок, надеваемый на самый конец взвода и малого челака и удерживающий натянутую тетиву лука-самострела
Томторуктан маҥан сылгы кылынан оҥоһуллубут кылыыны тардаллар. СНЕ ӨОДь
3. Туут хайыһар атахха кэтиллэр быата. ☉ Приспособление для закрепления охотничьих лыж. Булчут хайыһарын томторуга быстыбыт
ср. казах. түмылдырык, монг. торомтог, орд. торомток, халх. торамтаг ‘намордник’

аат. Ньирэй ийэтин эмпэтин диэн муннугар кэтэрдиллэр туос эбэтэр мас оҥоһук. ☉ Нарыльник, намордник для телят
Арыычча бороохтуйбут торбуйахтар маҥырыыллара өрүөлэриттэн, томторуктарыттан тэһииргээн, сатараан дуораһыйар. Эрилик Эристиин
Ыаллар, дьиэлэрин халҕанын суон дүлүҥүнэн баттатан, торбосторун өрүөлэрин устуталаан субан ыытан баран, бэйэлэрэ эмиэ тыа устун баартара. Н. Заболоцкай
Ийэлэрин эмпэтиннэр диэн, ньирэйдэр бары өрүөлээхтэр. Б. Лунин (тылб.)
ср. тюрк. өрүк, өрө ‘путы, которыми связывают две передние ноги с одной задней’, др.-тюрк. өрк ‘узда’